iran-emrooz.net | Fri, 02.01.2026, 7:14

جان گمبل / آسوشیتدپرس / ۲ ژانویه ۲۰۲۶

اعتراضاتی که در پی وخامت اوضاع اقتصادی ایران آغاز شده، روز پنج‌شنبه به استان‌های روستایی جمهوری اسلامی گسترش یافت. مقام‌ها اعلام کردند دست‌کم هفت نفر در نخستین موارد گزارش‌شده از تلفات، شامل نیروهای امنیتی و معترضان، جان خود را از دست داده‌اند.

این تعداد تلفات ممکن است نشانه آغاز برخوردی سخت‌گیرانه‌تر از سوی حاکمیت دینی ایران با این اعتراضات باشد؛ اعتراضاتی که در پایتخت، تهران، تا حدی فروکش کرده اما در دیگر مناطق کشور گسترش یافته است. این تلفات ــ دو نفر در روز چهارشنبه و پنج نفر در روز پنج‌شنبه ــ در چهار شهر رخ داده و عمدتاً در مناطقی بوده که محل سکونت قوم لُر در ایران است.

این اعتراضات به بزرگ‌ترین ناآرامی‌ها در ایران از سال ۲۰۲۲ تاکنون تبدیل شده است؛ زمانی که مرگ مهسا امینی ۲۲ ساله در بازداشت پلیس، موجی از اعتراضات سراسری را برانگیخت. با این حال، اعتراضات کنونی هنوز به سراسر کشور تسری نیافته و از نظر شدت نیز به پای اعتراضات پس از مرگ امینی نمی‌رسد؛ امینی به‌دلیل آنچه رعایت‌نکردن حجاب به‌زعم مقام‌ها عنوان شد، بازداشت شده بود.

شدیدترین خشونت‌ها ظاهراً در ازنا، شهری در استان لرستان و حدود ۳۰۰ کیلومتری جنوب‌غرب تهران، رخ داده است. در آنجا، ویدئوهایی که در فضای مجازی منتشر شده، ظاهراً اشیایی را نشان می‌دهد که در خیابان‌ها در آتش می‌سوزند و صدای تیراندازی در حالی شنیده می‌شود که مردم فریاد می‌زنند: «بی‌شرف! بی‌شرف!»

خبرگزاری نیمه‌رسمی فارس گزارش داد که سه نفر کشته شده‌اند. دیگر رسانه‌ها، از جمله رسانه‌های نزدیک به جریان اصلاح‌طلب، این گزارش را به نقل از فارس بازنشر کردند، در حالی که رسانه‌های دولتی به‌طور کامل خشونت‌های رخ‌داده در آنجا یا دیگر نقاط را تأیید نکردند. روشن نیست چرا پوشش خبری گسترده‌تری از این ناآرامی‌ها ارائه نشده، اما خبرنگاران در سال ۲۰۲۲ به‌دلیل پوشش اعتراضات با بازداشت مواجه شده بودند.

در لردگان، شهری در استان چهارمحال و بختیاری، ویدئوهای منتشرشده در فضای مجازی نشان می‌دهد که معترضان در خیابانی گرد آمده‌اند و صدای تیراندازی در پس‌زمینه شنیده می‌شود. این تصاویر با نشانه‌های شناخته‌شده شهر لردگان، در حدود ۴۷۰ کیلومتری جنوب تهران، مطابقت دارد.

خبرگزاری فارس به نقل از یک مقام ناشناس اعلام کرد که دو نفر در جریان اعتراضات روز پنج‌شنبه کشته شده‌اند.

مرکز حقوق بشر عبدالرحمن برومند در ایران، مستقر در واشنگتن، نیز اعلام کرد که دو نفر در آنجا کشته شده‌اند و هویت جان‌باختگان را معترض معرفی کرد. این مرکز همچنین تصویری ثابت منتشر کرد که ظاهراً یک مأمور پلیس ایران را نشان می‌دهد که جلیقه ضدگلوله به تن دارد و سلاح ساچمه‌زنی در دست گرفته است.

در سال ۲۰۱۹، منطقه اطراف لردگان شاهد اعتراضات گسترده‌ای بود و بنا بر گزارش‌ها، معترضان به ساختمان‌های دولتی آسیب رساندند؛ پس از آنکه گزارشی منتشر شد مبنی بر اینکه افراد این منطقه به‌دلیل استفاده از سرنگ‌های آلوده در یک درمانگاه محلی به ویروس اچ‌آی‌وی مبتلا شده‌اند.

در فولادشهرِ استان اصفهان، رسانه‌های دولتی از مرگ یک مرد در روز پنج‌شنبه خبر دادند؛ مرگی که گروه‌های فعال آن را به تیراندازی پلیس به سوی معترضان نسبت دادند.

«اعتراضات ناشی از فشارهای اقتصادی»

به‌طور جداگانه، گزارشی حاکی است که یک تجمع اعتراضی در شب چهارشنبه به کشته شدن یک داوطلب ۲۱ ساله در نیروی شبه‌نظامی بسیج وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی انجامیده است.

خبرگزاری دولتی ایرنا مرگ این عضو سپاه را گزارش داد، اما توضیح بیشتری ارائه نکرد. خبرگزاری دانشجو (SNN)، که گفته می‌شود به بسیج نزدیک است، مستقیماً معترضان را مسئول مرگ این عضو سپاه دانست. این خبرگزاری به اظهارات سعید پورعلی، معاون استاندار لرستان، استناد کرد.

او گفته است این عضو سپاه «در جریان اعتراضات این شهر و به دست آشوبگران، در دفاع از نظم عمومی به شهادت رسید». به گفته او، ۱۳ نفر دیگر از اعضای بسیج و نیروهای پلیس نیز زخمی شده‌اند.

پورعلی افزود: «اعتراضاتی که رخ داده ناشی از فشارهای اقتصادی، تورم و نوسانات ارزی است و بیانگر دغدغه‌های معیشتی مردم است. صدای شهروندان باید با دقت و تدبیر شنیده شود، اما مردم نباید اجازه دهند مطالباتشان توسط افراد سودجو منحرف شود.»

این اعتراضات در شهر کوهدشت، در بیش از ۴۰۰ کیلومتری جنوب‌غرب تهران، رخ داد. کاظم نظری، دادستان محلی، اعلام کرد پس از این اعتراضات ۲۰ نفر بازداشت شده‌اند و آرامش به شهر بازگشته است؛ خبری که خبرگزاری میزان وابسته به قوه قضائیه گزارش داد.

سقوط ارزش پول ملی، جرقه اعتراضات

دولت غیرنظامی ایران به ریاست‌جمهوری مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور اصلاح‌طلب، تلاش کرده است نشان دهد مایل به گفت‌وگو با معترضان است. با این حال، پزشکیان اذعان کرده که کار چندانی از دستش برنمی‌آید، زیرا ارزش ریال ایران به‌سرعت سقوط کرده و اکنون هر دلار آمریکا حدود ۱۴۰ هزار تومان معامله می‌شود.

در همین حال، تلویزیون دولتی ایران به‌طور جداگانه از بازداشت هفت نفر خبر داد که به گفته آن، پنج نفر از آنان «سلطنت‌طلب» و دو نفر دیگر مرتبط با گروه‌هایی مستقر در اروپا بوده‌اند. تلویزیون دولتی همچنین اعلام کرد در عملیاتی دیگر، نیروهای امنیتی ۱۰۰ قبضه تپانچه قاچاق را کشف و ضبط کرده‌اند، بی‌آنکه جزئیات بیشتری ارائه دهد.

حاکمیت دینی ایران روز چهارشنبه را در بخش بزرگی از کشور تعطیل عمومی اعلام کرد و دلیل آن را سرمای هوا دانست؛ اقدامی که به‌نظر می‌رسد برای خارج کردن مردم از پایتخت و ایجاد یک تعطیلات آخر هفته طولانی انجام شده باشد. آخر هفته در ایران پنج‌شنبه و جمعه است و روز شنبه نیز به مناسبت سالروز تولد امام علی تعطیل محسوب می‌شود.

اعتراضاتی که ریشه در مسائل اقتصادی دارد، با شعارهایی علیه حاکمیت دینی ایران نیز همراه بوده است. رهبران کشور همچنان تحت تأثیر جنگ ۱۲روزه‌ای هستند که اسرائیل در ماه ژوئن علیه ایران آغاز کرد. ایالات متحده نیز در جریان آن جنگ، تأسیسات هسته‌ای ایران را بمباران کرد.

ایران اعلام کرده است که دیگر در هیچ نقطه‌ای از کشور به غنی‌سازی اورانیوم نمی‌پردازد؛ تلاشی برای ارسال این پیام به غرب که همچنان برای مذاکرات احتمالی درباره برنامه هسته‌ای خود و کاهش تحریم‌ها آمادگی دارد. با این حال، این گفت‌وگوها هنوز آغاز نشده است، چرا که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، به تهران درباره بازسازی برنامه هسته‌ای‌اش هشدار داده‌اند.