نشست ویتکاف و کوشنر با کارشناسان هسته‌ای آمریکا

باراک راوید، کالین دمارست | آکسیوس

اختصاصی: فرستادگان ترامپ به ایران، بی‌سروصدا کارشناسان هسته‌ای را در تنسی گرد هم آوردند

آکسیوس مطلع شده است که استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان رئیس‌جمهور دونالد ترامپ، روز پنج‌شنبه به آزمایشگاه ملی اوک ریج در ایالت تنسی سفر کردند تا با گروهی از کارشناسان فنی که ممکن است در مذاکرات هسته‌ای با ایران نقشی ایفا کنند، رایزنی داشته باشند.

اهمیت موضوع: کاخ سفید در تلاش است با ایران به یک «یادداشت تفاهم» (MOU) برای پایان دادن به جنگ و آغاز مذاکرات عمیق هسته‌ای دست یابد و می‌خواهد در صورت آغاز این گفت‌وگوها، تیمی از کارشناسان را از پیش آماده داشته باشد.

▪️به گفته مقام‌های آمریکایی و منابع منطقه‌ای دخیل در میانجی‌گری، ایالات متحده و ایران همچنان بر سر چندین جزئیات این یادداشت تفاهم اختلاف دارند.

▪️این منابع مذاکرات را در مرحله نهایی توصیف می‌کنند، اما هنوز مشخص نیست که آیا در نهایت توافقی حاصل خواهد شد یا خیر.

▪️یک مقام آمریکایی گفت: «این نشست در اوک ریج به این معنا نیست که حتماً توافقی حاصل خواهد شد، اما نشان می‌دهد مذاکرات وارد مرحله‌ای بسیار جدی شده و شانس خوبی برای به نتیجه رسیدن آن وجود دارد و ما می‌خواهیم آماده باشیم.»

نکته قابل توجه: آکسیوس روز پنج‌شنبه مطلع شد که ویتکاف سفری اعلام‌نشده به شرق تنسی انجام داده است. دو مقام آمریکایی بعداً تأیید کردند که او و کوشنر از تأسیسات وزارت انرژی در اوک ریج بازدید کرده‌اند.

▪️برخی از برجسته‌ترین کارشناسان آمریکا در زمینه فرآوری اورانیوم و فناوری سانتریفیوژ در آزمایشگاه ملی اوک ریج و مجتمع امنیت ملی Y-12 مستقر هستند. در گذشته نیز مواد و تجهیزات هسته‌ای ــ از جمله از قزاقستان و لیبی ــ از طریق تنسی منتقل شده بودند.

▪️کاخ سفید از اظهارنظر در این باره خودداری کرد. اداره ملی امنیت هسته‌ای آمریکا نیز پاسخی ارائه نکرد.

▪️این دو مقام آمریکایی گفتند که اخیراً تیمی متشکل از حدود ۱۰۰ کارشناس تشکیل شده است تا در صورت دستیابی به یک توافق اولیه، در مذاکرات هسته‌ای مشارکت کنند. فرستادگان آمریکا برای دیدار با اعضای این تیم و بررسی آمادگی‌ها برای اجرای احتمالی یک توافق هسته‌ای به آنجا سفر کردند.

آنچه این تحولات را پیش می‌راند: ویتکاف و کوشنر هفته گذشته با همتایان ایرانی خود بر سر مفاد یک یادداشت تفاهم ۶۰ روزه توافق کردند که هدف آن تمدید آتش‌بس، بازگشایی تنگه هرمز، اجازه فروش نفت ایران و آغاز گفت‌وگوها درباره ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران و محدودیت‌های آینده بر غنی‌سازی است.

▪️ترامپ جمعه گذشته خواستار دو اصلاحیه در متن شد و طرف ایرانی نیز اعلام کرد که خواهان برخی تغییرات خواهد بود. آمریکا اکنون در انتظار پاسخ رسمی ایران است، اما منابع می‌گویند اختلافات باقی‌مانده نسبتاً محدود هستند.

▪️برای نمونه، به گفته دو منبع آگاه از مذاکرات، ترامپ از تهران خواسته است که بپذیرد هر توافق نهایی شامل مهلتی ۶۰ روزه برای تکمیل فرآیند کاهش غنای اورانیوم ایران باشد، اما ایران خواهان مهلتی ۹۰ روزه است.

▪️همچنین بر سر میزان دارایی‌های مسدودشده ایران که باید آزاد شود و زمان آزادسازی آنها اختلاف نظر وجود دارد. یک مقام آمریکایی گفت واشنگتن اعلام کرده است که پس از دستیابی به توافق نهایی و برداشته شدن گام‌های عملی برای اجرای آن، بخشی از این منابع مالی را آزاد خواهد کرد. اما ایران خواهان آزادسازی فوری بخشی از این دارایی‌هاست.

▪️یکی از مشاوران رهبر جمهوری اسلامی ایران نیز به شبکه CNN گفته است که مذاکرات بر سر موضوع دارایی‌های مسدودشده به بن‌بست رسیده و «اکنون توپ در زمین ترامپ است.»

جزئیات بیشتر: اگر مذاکرات وارد مرحله دوم شود، تیم کارشناسانی که با ویتکاف و کوشنر دیدار کرده‌اند باید برنامه‌ای برای نحوه دفع یا انتقال مواد هسته‌ای ایران، چگونگی محدود کردن بیشتر برنامه غنی‌سازی و همچنین سازوکارهای راستی‌آزمایی پایبندی ایران به تعهدات تدوین کنند.

▪️مقام‌های آمریکایی گفتند برخی از همان کارشناسانی که روز پنج‌شنبه با ویتکاف و کوشنر دیدار کردند، چند هفته پیش نیز در عملیات انتقال اورانیوم غنی‌شده از ونزوئلا مشارکت داشتند. این مواد که متعلق به یک راکتور تحقیقاتی بود، ماه گذشته برای فرآوری به ایالت کارولینای جنوبی منتقل شد.

▪️برخی از کارشناسان هسته‌ای حاضر در این نشست پیش‌تر نیز همراه با کوشنر و ویتکاف در عمان در مذاکرات هسته‌ای با ایران ــ پیش از آغاز جنگ ــ شرکت کرده بودند.

▪️یک مقام آمریکایی گفت: «این افراد برجسته‌ترین کارشناسان هسته‌ای آمریکا هستند که می‌دانند چگونه جنبه‌های فنی مورد نیاز برای اجرای یک توافق با ایران را عملی کنند.»

آنچه باید زیر نظر داشت: مقام‌های آمریکایی می‌گویند کاخ سفید از مذاکره‌کنندگان ایرانی نشانه‌های مثبتی دریافت کرده است، اما در عین حال معتقدند در تهران درباره نحوه ادامه مسیر اختلاف‌نظرهای داخلی وجود دارد.