مسئولان حمله به مدرسه میناب باید پاسخگو باشند

* تحقیق جامع نشان می‌دهد ایالات متحده با عدم اتخاذ همه اقدامات احتیاطی ممکن برای جلوگیری از آسیب به غیرنظامیان، حقوق بین‌الملل بشردوستانه را نقض کرده است.
* آمریکا مسئول حمله مرگبار به مدرسه‌ای مملو از کودکان است که در آن ۱۶۸ نفر کشته شدند.
* مقامات ایالات متحده باید اطمینان حاصل کنند که تحقیقات درباره این حمله شفاف، جامع بوده و نتایج آن به‌صورت عمومی منتشر شود.

سازمان عفو بین‌الملل امروز اعلام کرد افرادی که در برنامه‌ریزی و اجرای یک حمله غیرقانونی ایالات متحده به مدرسه‌ای در میناب، استان هرمزگان در ایران که به کشته شدن ۱۶۸ نفر، از جمله بیش از ۱۰۰ کودک انجامید، نقش داشته‌اند باید پاسخگو شوند.

شواهد گردآوری‌شده توسط این سازمان نشان می‌دهد که ساختمان مدرسه به‌طور مستقیم هدف قرار گرفته و همراه با ۱۲ سازه دیگر در یک مجتمع مجاور متعلق به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) با سلاح‌های هدایت‌شونده مورد اصابت قرار گرفته است. این امر نشان‌دهنده آن است که نیروهای آمریکایی در اجرای این حمله اقدامات احتیاطی لازم و ممکن برای جلوگیری از آسیب به غیرنظامیان را رعایت نکرده‌اند؛ امری که نقض جدی حقوق بین‌الملل بشردوستانه محسوب می‌شود.

این واقعیت که ساختمان مدرسه مستقیماً هدف قرار گرفته و پیش‌تر بخشی از مجموعه سپاه پاسداران بوده، نگرانی‌هایی را ایجاد می‌کند مبنی بر اینکه نیروهای آمریکایی احتمالاً بر اطلاعات اطلاعاتی قدیمی تکیه کرده و در انجام تعهد خود برای بررسی کامل و اطمینان از اینکه هدف مورد نظر یک هدف نظامی بوده است، کوتاهی کرده‌اند.

اریکا گوئه‌وارا-روساس، مدیر ارشد بخش تحقیقات، حمایت، سیاست‌گذاری و کارزارهای سازمان عفو بین‌الملل گفت:

«این حمله هولناک به مدرسه‌ای که کلاس‌های آن پر از کودکان بود، نمونه‌ای تکان‌دهنده از بهای فاجعه‌بار و کاملاً قابل پیش‌بینی است که غیرنظامیان در جریان این درگیری مسلحانه می‌پردازند. مدارس باید مکان‌هایی امن برای یادگیری کودکان باشند. اما این مدرسه در میناب به صحنه یک کشتار جمعی تبدیل شد. مقامات ایالات متحده می‌توانستند و باید می‌دانستند که این ساختمان یک مدرسه است. هدف قرار دادن یک شیء غیرنظامی محافظت‌شده مانند مدرسه طبق حقوق بین‌الملل بشردوستانه به‌طور کامل ممنوع است.»

مقامات ایالات متحده باید اطمینان دهند که تحقیقاتی که اعلام کرده‌اند بی‌طرفانه، مستقل و شفاف باشد. بررسی این حمله باید شامل فرآیند جمع‌آوری و ارزیابی اطلاعات، تصمیم‌گیری‌های مربوط به تعیین هدف و اقدامات احتیاطی اتخاذشده باشد و همچنین بررسی کند که آیا و چگونه از هوش مصنوعی در هر یک از این مراحل استفاده شده است تا مشخص شود تصمیمات مربوط به هدف‌گیری چگونه اتخاذ شده‌اند. نتایج این تحقیقات باید به‌صورت عمومی منتشر شود.

در مواردی که شواهد کافی وجود دارد، مقامات صالح باید هر فردی را که مظنون به مسئولیت کیفری است تحت پیگرد قرار دهند. قربانیان و خانواده‌های آنان حق دارند از حقیقت آگاه شوند و عدالت را ببینند و باید جبران کامل خسارت دریافت کنند؛ از جمله اعاده حقوق، توان‌بخشی و پرداخت غرامت بابت آسیب‌های واردشده به غیرنظامیان.

اریکا گوئه‌وارا-روساس افزود: «اگر مهاجمان نتوانسته باشند ساختمان را به‌عنوان یک مدرسه شناسایی کنند و با این حال حمله را انجام داده باشند، این امر نشان‌دهنده سهل‌انگاری فاحش در برنامه‌ریزی حمله و شکست شرم‌آور اطلاعاتی در ارتش آمریکا و نقض جدی حقوق بین‌الملل بشردوستانه خواهد بود. از سوی دیگر، اگر ایالات متحده می‌دانسته که مدرسه در مجاورت مجتمع سپاه پاسداران قرار دارد و با این حال بدون اتخاذ تمام اقدامات احتیاطی ممکن—مانند انجام حمله در شب زمانی که مدرسه خالی بوده یا ارائه هشدار مؤثر قبلی به غیرنظامیانی که احتمالاً تحت تأثیر قرار می‌گرفتند—اقدام به حمله کرده باشد، این اقدام به معنای انجام یک حمله بی‌تمایز و بی‌ملاحظه است که منجر به کشته و زخمی شدن غیرنظامیان شده و باید به‌عنوان جنایت جنگی مورد تحقیق قرار گیرد.»

وی همچنین گفت: «از سوی دیگر، مقامات ایرانی نیز باید فوراً و تا حد امکان غیرنظامیان را از نزدیکی اهداف نظامی دور کنند و اجازه دهند ناظران مستقل وارد کشور شوند. همچنین باید دسترسی به اینترنت را دوباره برقرار کنند تا ۹۲ میلیون نفر در ایران بتوانند به اطلاعات حیاتی دسترسی داشته باشند و با عزیزان خود تماس بگیرند.»

تصاویر ویدئویی، تصاویر ماهواره‌ای و مصاحبه با سه منبع مستقل که اطلاعات مستقیمی درباره وضعیت میناب داشته‌اند نشان می‌دهد که یک حمله هوایی در صبح ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ به مدرسه ابتدایی شجره طیبه اصابت کرده و موجب کشته و زخمی شدن غیرنظامیان، از جمله کودکان، والدین و معلمان شده و خسارات و ویرانی گسترده‌ای به بار آورده است. در این مدرسه هم دختران و هم پسران تحصیل می‌کردند و در طبقات جداگانه آموزش می‌دیدند.

تحلیل سازمان عفو بین‌الملل از شواهد صوتی‌ـ‌تصویری مربوط به اصابت موشک‌ها به مجتمع مجاور سپاه پاسداران و همچنین بقایای موشک‌هایی که توسط رسانه‌های دولتی ایران منتشر شده است نشان می‌دهد که احتمالاً در این حمله از موشک تاماهاوک ساخت آمریکا استفاده شده است. موشک‌های تاماهاوک در این درگیری منحصراً توسط نیروهای ایالات متحده استفاده می‌شوند و موشک‌هایی با هدایت دقیق هستند.

این مدرسه به‌طور جداگانه هدف قرار گرفته و در چارچوب حمله‌ای به ۱۲ سازه دیگر در مجتمع مجاور سپاه پاسداران مورد اصابت قرار گرفته است؛ موضوعی که نگرانی‌های جدی ایجاد می‌کند مبنی بر اینکه هدف‌گیری آن احتمالاً بر اساس اطلاعات قدیمی انجام شده است. روزنامه نیویورک تایمز در تاریخ ۱۱ مارس ۲۰۲۶ گزارش داد که یک بررسی اولیه توسط ارتش ایالات متحده نشان داده است حمله به مدرسه نتیجه اتکا به داده‌های قدیمی بوده است.

هرگونه استفاده کنونی یا آینده از هوش مصنوعی می‌تواند خطر چنین خطاهایی را افزایش دهد. همچنین در تاریخ ۱۱ مارس ۲۰۲۶، برد کوپر، فرمانده فرماندهی مرکزی ایالات متحده (CENTCOM) تأیید کرد که آمریکا از ابزارهای پیشرفته هوش مصنوعی برای پردازش حجم عظیمی از داده‌های مرتبط با عملیات استفاده می‌کند.

اتکای ظاهری ایالات متحده به اطلاعات قدیمی که وضعیت دیرینه مدرسه ابتدایی شجره طیبه به‌عنوان یک شیء غیرنظامی را منعکس نمی‌کرد، نقض جدی اصل احتیاط محسوب می‌شود؛ به‌ویژه تعهد به انجام همه اقدامات ممکن برای اطمینان از اینکه هدف مورد نظر یک هدف نظامی است.

در پی این حمله، رسانه‌ها و سایر سازمان‌ها توانستند به‌سرعت تأیید کنند که ساختمانی که مدرسه در آن قرار داشت دست‌کم از سال ۲۰۱۶ از سایر بخش‌های این مجموعه جدا شده بود. این امر نشان می‌دهد که طرف‌های درگیر در این جنگ—که به قابلیت‌ها و فناوری‌های بسیار پیشرفته‌تری برای جمع‌آوری اطلاعات دسترسی دارند—بدون تردید قادر بوده‌اند همین اطلاعات را گردآوری و تأیید کنند؛ اطلاعاتی که باید به تصمیم برای عدم حمله به مدرسه منجر می‌شد.

پس از وقوع این حمله، مقامات ایرانی از رنج خانواده‌های قربانیان و کودکان بازمانده برای اهداف تبلیغاتی سوءاستفاده کرده‌اند.

متن کامل گزارش سازمان عفو بین‌الملل