ترامپ در کنگره آمریکا درباره ایران چه گفت؟

باراک راوید / اکسیوس

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در سخنرانی سالانه خود در کنگره در روز سه‌شنبه اعلام کرد که ترجیح می‌دهد بحران با ایران از راه‌های دیپلماتیک حل‌وفصل شود، اما در عین حال، دلایل خود را برای احتمال آغاز جنگی علیه جمهوری اسلامی ایران تشریح کرد.

چرا مهم است: گرچه اظهارات ترامپ درباره ایران بخش کوتاهی از سخنرانی او بود و در مرکز آن قرار نداشت، اما این نخستین بار بود که او به‌صورت جزئی به دلایلی پرداخت که باعث شده درباره آغاز یک کارزار نظامی علیه ایران بیندیشد.

سخنرانی ترامپ ممکن است آغاز تلاشی برای آماده‌سازی افکار عمومی آمریکا به‌منظور ورود به جنگ با ایران باشد و نیز تلاشی برای توجیه چنین اقدامی، در صورتی که او نتیجه بگیرد مذاکرات با ایران به بن‌بست رسیده است.

به دستور ترامپ، ارتش آمریکا طی چند هفته اخیر بزرگ‌ترین تجمع نیرو و تجهیزات نظامی در خاورمیانه را از زمان تهاجم ایالات متحده به عراق سازماندهی کرده است.

سخنان ترامپ همچنین احتمال می‌دهد که دیدار هیأت آمریکایی شامل «جرد کوشنر» و «استیو ویتکاف» با «عباس عراقچی» وزیر امور خارجه ایران که قرار است روز پنج‌شنبه در ژنو انجام شود، آخرین فرصت برای دستیابی به موفقیت دیپلماتیک و جلوگیری از جنگ باشد.

جزئیات: ترامپ در سخنرانی خود فهرستی از دلایل بحران کنونی با ایران ارائه کرد:

● او گفت که به مدت ۴۷ سال، رژیم ایران و نیروهای نیابتی آن «تروریسم و نفرت» را گسترش داده‌اند و هزاران نفر در منطقه، از جمله سربازان آمریکایی و دست‌کم ۳۲ هزار غیرنظامی را در جریان اعتراضاتی که دسامبر گذشته رخ داد، کشته‌اند.
● ترامپ گفت رژیم ایران موشک‌های بالستیکی توسعه داده که امنیت اروپا و پایگاه‌های آمریکا در منطقه را تهدید می‌کند و ادعا کرد ایرانی‌ها در حال ساخت موشک‌های بالستیک قاره‌پیما هستند «که به‌زودی به خاک آمریکا خواهند رسید».
● ارزیابی نهادهای اطلاعاتی ایالات متحده این است که ایران در حال توسعه چنین موشک‌هایی است، اما برای دستیابی به آن دست‌کم به یک دهه زمان نیاز دارد.
● مهم‌ترین ادعای ترامپ این بود که ایران تلاش دارد برنامه سلاح هسته‌ای خود را بازسازی کند، همان برنامه‌ای که به گفته او «در جریان جنگ ۱۲ روزه تحت رهبری اسرائیل در ماه ژوئن نابود شده بود».
● ترامپ گفت ایران پس از آن جنگ هشدار دریافت کرد که نباید درصدد بازسازی برنامه هسته‌ای خود برآید.

آنچه ترامپ گفت: «ما در حال مذاکره با آن‌ها هستیم و آن‌ها تمایل به توافق دارند، اما هنوز آن جمله اساسی را از آن‌ها نشنیده‌ایم — اینکه ما هرگز سلاح هسته‌ای نخواهیم داشت.»

وی افزود: «ترجیح من حل این مسئله از طریق دیپلماسی است، اما یک چیز قطعی است: هرگز اجازه نخواهم داد کشوری که بزرگ‌ترین حامی تروریسم در جهان است، به سلاح هسته‌ای دست یابد. هیچ کشوری نباید در عزم ایالات متحده تردید کند.»

موضع طرف مقابل: چند ساعت پیش از سخنرانی ترامپ، وزیر امور خارجه ایران در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که ایران روز پنج‌شنبه مذاکرات با ایالات متحده را در ژنو از سر خواهد گرفت تا «به توافقی منصفانه و عادلانه هرچه زودتر» برسد.

عراقچی نوشت: «دستیابی به توافق در دسترس است، اما تنها در صورتی که به دیپلماسی اولویت داده شود.» 

او تأکید کرد که موضع ایران این است که «در هیچ شرایطی» به دنبال ساخت سلاح هسته‌ای نخواهد بود.

در پشت صحنه: مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، و جان رتلکلیف، رئیس سازمان سیا، روز سه‌شنبه در جلسه‌ای محرمانه درباره بحران ایران، اعضای موسوم به «گروه هشت‌نفره» کنگره را در جریان آخرین تحولات قرار دادند.

«جیم هایمز» نماینده دموکرات از ایالت کنتیکت و عضو ارشد کمیته اطلاعات مجلس نمایندگان، پس از جلسه گفت به‌شدت نگران است که ترامپ در آستانه آغاز جنگ با ایران باشد.

او افزود: «تا این لحظه هیچ دلیل منطقی و قانع‌کننده‌ای نشنیده‌ایم که توضیح دهد چرا اکنون باید جنگ دیگری در خاورمیانه آغاز شود.» 

از سوی دیگر، «هاکیم جفریس» رهبر اقلیت دموکرات در مجلس نمایندگان گفت پس از جلسه همچنان «پرسش‌های بسیاری بی‌پاسخ مانده است، از جمله درباره علت این افزایش نیروهای نظامی در منطقه.»

***

بخش‌های مربوط به ایران درسخنرانی سالانه  رئیس‌جمهور آمریکا

در مقام رئیس جمهوری، هر جا که بشود صلح برقرار می‌کنم، اما اگر در هرجایی آمریکا تهدید شود، الزاما در برخورد با آن تردید به خود راه نمی‌دهم.
برای همین بود که در ژوئن سال پیش، در عملیات نفس‌گیرِ «چکش نیمه‌شب» ارتش ایالات متحده در با حمله به خاک ایران برنامه سلاح‌های هسته‌ای ایران را نابود کرد.
دهه‌ها سیاست ایالات متحده این بود که اجازه ندهد ایران به سلاح‌های هسته‌ای دست پیدا کند.

از ۴۷ سال پیش که اینها کنترل آن کشور پرافتخار را دست گرفتند، این رژیم و نیروهای وابسته‌ی قاتل آنها به جز تروریسم و مرگ و نفرت چیزی صادر نکردند.
آنها با بمب‌های کنار جاده‌ای هزاران سرباز آمریکایی، صدها هزار یا میلیون‌ها آدم را کشته و مجروح کردند. آنها پادشاه بمب‌های کنار جاده‌ای هستند.
ما در دوره اول ریاست جمهوری من، سلیمانی را کشتیم. او پدر بمب‌های کنار جاده‌ای بود.
و همین اواخر آنها دست کم ۳۲ هزار معترض را در کشور خودشان کشتند. به آنها شلیک کردند و به دارآویختند.
ما با تهدید جلوی اعدام‌های زیادی را گرفتیم. آدم‌های بدی هستند.
آنها هم‌اکنون موفق به ساخت موشک‌هایی شده‌اند که اروپا و پایگاه‌های ما در خارج از کشور را تهدید می‌کند. آنها مشغول ساخت موشک‌هایی هستند که به ایالات متحده برسد.

پس از عملیات «چکش نیمه‌شب» (Midnight Hammer)، آن‌ها هشدار گرفتند که هیچ تلاش دیگری برای بازسازی برنامه تسلیحاتی خود، به ویژه برنامه هسته‌ای، انجام ندهند. اما تلاش‌های خود را از نو آغاز کرده‌اند.
ما این برنامه‌ها را از بین بردیم، اما آن‌ها می‌خواهند دوباره از نو شروع کنند و در همین لحظه نیز اهداف شوم خود را دنبال می‌کنند.
ما در حال مذاکره با آن‌ها هستیم. آن‌ها می‌خواهند توافق کنند، اما هنوز آن جمله دلخواه را نشنیده‌ایم: «ما هرگز سلاح هسته‌ای نخواهیم داشت.»

ترجیح من این است که مشکل با ایران از طریق دیپلماسی حل شود.
اما یک چیز قطعی است: هرگز اجازه نخواهم داد که بزرگ‌ترین حامی تروریسم در جهان سلاح هسته‌ای داشته باشد. نمی‌توانم اجازه دهم این اتفاق بیفتد.
هیچ کشوری نباید هرگز در عزم آمریکا شک کند. ما قدرتمندترین نیروی نظامی روی زمین را داریم.
من در دوره اول ریاست‌جمهوری‌ام نیروی نظامی را بازسازی کردم. ما به این کار ادامه خواهیم داد.
ما به‌تازگی بودجه‌ای به ارزش یک تریلیون دلار را تصویب کردیم. چاره‌ای نداریم. باید قوی باشیم. چون امیدواریم به ندرت مجبور شویم از این قدرت عظیمی که با هم ساختیم استفاده کنیم.
این واقعاً به نام «صلح از طریق قدرت» شناخته می‌شود و بسیار، بسیار مؤثر بوده است.