«ایران آماده ارائه امتیاز هسته‌ای است!»

پریسا حافظی / خبرگزاری رویترز / ۲۲ فوریه ۲۰۲۶

ایران اعلام کرده است که در مذاکرات با ایالات متحده آماده ارائه امتیازاتی در زمینه برنامه هسته‌ای خود است، مشروط بر آنکه واشنگتن تحریم‌ها را لغو کرده و حق غنی‌سازی اورانیوم این کشور را به رسمیت بشناسد؛ اقدامی که با هدف جلوگیری از حمله احتمالی آمریکا دنبال می‌شود.

یک مقام ارشد ایرانی در گفت‌وگو با خبرگزاری رویترز گفت که دو طرف همچنان بر سر گستره و ترتیب لغو تحریم‌های فلج‌کننده آمریکا اختلافات جدی دارند، با وجود دو دور مذاکره که تاکنون انجام شده است.

با این حال، به گزارش رویترز، ایران پس از پایان دور اخیر گفت‌وگوها در هفته گذشته ــ که نشانه‌هایی از افزایش تنش و احتمال درگیری نظامی مشاهده می‌شد ــ پیشنهادهای تازه‌ای ارائه کرده است. تحلیلگران می‌گویند این اقدام نشانه آن است که تهران می‌کوشد مسیر دیپلماتیک را زنده نگه دارد و از وقوع حمله گسترده آمریکا جلوگیری کند.

به گفته این مقام ایرانی، تهران به صورت جدی در حال بررسی ترکیبی از اقدامات شامل ارسال نیمی از ذخایر اورانیوم با غنای بالا به خارج از کشور، رقیق‌سازی بخش باقی‌مانده و مشارکت در ایجاد کنسرسیومی منطقه‌ای برای غنی‌سازی است؛ طرحی که در سال‌های گذشته نیز گهگاه در مذاکرات مرتبط با ایران مطرح بوده است.

این مقام افزود: در مقابل، ایران انتظار دارد آمریکا حق «غنی‌سازی صلح‌آمیز اورانیوم» را در چارچوب توافقی که شامل لغو تحریم‌های اقتصادی نیز خواهد بود، به رسمیت بشناسد.

وی همچنین گفت که ایران پیشنهاد کرده است شرکت‌های آمریکایی بتوانند به عنوان پیمانکار در صنایع بزرگ نفت و گاز ایران مشارکت کنند، در چارچوب مذاکراتی با هدف حل و فصل اختلافات چند دهه‌ای بر سر فعالیت‌های هسته‌ای تهران.

او تأکید کرد: «در مجموعه بسته اقتصادی مورد مذاکره، به ایالات متحده فرصت‌هایی برای سرمایه‌گذاری جدی و دستیابی به منافع ملموس اقتصادی در صنعت نفت ایران نیز پیشنهاد شده است.»

کاخ سفید هنوز واکنشی به پرسش‌های مطرح‌شده درباره این موضوع نشان نداده است.

واشنگتن فعالیت‌های غنی‌سازی در خاک ایران را مسیری بالقوه برای دستیابی به سلاح هسته‌ای می‌داند. تهران این اتهام را رد کرده و خواستار به رسمیت شناختن حق خود برای غنی‌سازی اورانیوم است.

ایران و ایالات متحده در اوایل ماه جاری میلادی مذاکرات خود را از سر گرفتند، در حالی که آمریکا حضور نظامی خود را در خاورمیانه تقویت کرده است. ایران نیز تهدید کرده که در صورت هرگونه حمله، پایگاه‌های آمریکایی در منطقه را هدف قرار خواهد داد.

مقام ایرانی یادشده گفت که گفت‌وگوهای اخیر شکاف میان دو طرف را آشکار کرد، اما تأکید کرد که «امکان دستیابی به توافق موقت همچنان وجود دارد» زیرا مذاکرات ادامه دارد.

درخواست ایران برای تعیین «زمان‌بندی منطقی» رفع تحریم‌ها 

وی افزود: «دور اخیر گفت‌وگوها نشان داد که دیدگاه واشنگتن درباره دامنه و سازوکار رفع تحریم‌ها با خواسته‌های ایران متفاوت است. دو طرف باید به جدول زمانی منطقی برای لغو تحریم‌ها دست پیدا کنند.»

او تأکید کرد: «این نقشه‌راه باید منطقی و بر پایه منافع متقابل دو کشور طراحی شود.»

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز یک‌شنبه اعلام کرد که انتظار دارد روز پنجشنبه در ژنو با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رئیس‌جمهور آمریکا، دیدار کند و افزود که هنوز «امید قابل‌توجهی» به یافتن راه‌حل دیپلماتیک وجود دارد.

عراقچی روز جمعه گفته بود انتظار دارد ظرف چند روز پیش‌نویس طرح متقابل ایران آماده شود، در حالی که دونالد ترامپ از بررسی گزینه «حملات محدود نظامی» خبر داده بود.

به گزارش رویترز به نقل از مقام‌های دو کشور و دیپلمات‌های منطقه خلیج فارس و اروپا، تهران و واشنگتن به سرعت در حال لغزیدن به سوی درگیری نظامی هستند، زیرا امیدها به توافق دیپلماتیک کاهش یافته است.

روز یک‌شنبه ویتکاف گفت رئیس‌جمهور آمریکا می‌خواهد بداند چرا ایران هنوز «تسلیم» نشده و حاضر نشده است برنامه هسته‌ای خود را محدود کند.

او در گفت‌وگو با شبکه فاکس نیوز اظهار داشت: «با توجه به میزان قدرت دریایی و نظامی ما در منطقه، چرا آنها هنوز به ما مراجعه نکرده و نگفته‌اند “ما سلاح نمی‌خواهیم، و برای اثبات آن آماده‌ایم این اقدامات را انجام دهیم”؟ رسیدن آنها به این نقطه دشوار است.»

آمادگی برای سازش در زمینه فعالیت‌های هسته‌ای

بهنام بن‌طالب‌لو، مدیر ارشد برنامه ایران در مؤسسه دفاع از دموکراسی‌ها، گفت: «رهبران ایران از مذاکرات برای خرید زمان استفاده می‌کنند.» 

او افزود: «ایران از این زمان برای اهداف متعددی بهره می‌برد، از جمله برای جلوگیری از حمله و تقویت تأسیسات هسته‌ای، موشکی و نظامی خود.»

در حالی که تهران همچنان درخواست آمریکا برای «غنی‌سازی صفر» را که یکی از نقاط اختلاف اصلی در مذاکرات گذشته بوده رد می‌کند، نشانه‌هایی از تمایل به سازش در زمینه فعالیت‌های هسته‌ای خود بروز داده است.

واشنگتن همچنین خواستار واگذاری کامل ذخایر اورانیوم با غنای بالا از سوی ایران است. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی سال گذشته اعلام کرده بود که این ذخایر بیش از ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با درصد غنای تا ۶۰ درصد را شامل می‌شود، که تنها یک گام کوچک تا رسیدن به سطح ۹۰ درصدی مورد استفاده در تسلیحات هسته‌ای فاصله دارد.

علی لاریجانی، مشاور نزدیک رهبر جمهوری اسلامی، در گفت‌وگو با شبکه الجزیره اظهار داشت که ایران آماده پذیرش نظارت گسترده آژانس برای اثبات صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای خود است.

آژانس ماه‌هاست از ایران می‌خواهد اجازه بازرسی از سه سایت هسته‌ای را بدهد که سال گذشته در پایان یک کارزار ۱۲ روزه بمباران اسرائیل، هدف حملات آمریکا قرار گرفتند. از آن زمان، تهران اعلام کرده است که فعالیت‌های غنی‌سازی خود را متوقف کرده است.

تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که ایران در یکی از مکان‌هایی که گفته می‌شود سال گذشته توسط اسرائیل بمباران شده، کارهای عمرانی تازه‌ای انجام داده و اخیراً پوشش بتنی ضخیمی بر تأسیسات جدید در یک منطقه نظامی حساس ساخته و روی آن را با خاک پوشانده است.

منافع برای هر دو طرف 

در میان خواسته‌های آمریکا، محدود کردن برنامه موشک‌های بالستیک ایران و پایان دادن به حمایت از گروه‌های نیابتی منطقه‌ای نیز به چشم می‌خورد.

ایران مذاکره درباره توان موشکی خود را قاطعانه رد کرده است، اما منابعی به رویترز گفته‌اند که «موضوع گروه‌های نیابتی منطقه‌ای خط قرمز تهران نیست».

مقام‌های جمهوری اسلامی تأکید دارند که حل‌وفصل دیپلماتیک این مناقشه می‌تواند منافع اقتصادی قابل توجهی برای هر دو کشور به همراه داشته باشد.

مقام ایرانی یادشده در پایان گفت: «ایران کنترل منابع نفتی و معدنی خود را واگذار نخواهد کرد. در نهایت، ایالات متحده می‌تواند شریک اقتصادی ایران باشد ــ نه بیش از آن. شرکت‌های آمریکایی همواره می‌توانند در قالب پیمانکار در میادین نفت و گاز ایران مشارکت کنند.»