انفجارها در ایران، هم‌زمان با انتظار برای حملات خارجی

لیلی نیکونظر و پراناو باسکار / نیویورک تایمز / ۳۱ ژانویه ۲۰۲۶

یک انفجار مرگبار که روز شنبه ساختمانی مسکونی را در جنوب ایران لرزاند و مقام‌ها اعلام کردند به احتمال زیاد ناشی از نشت گاز بوده است. این انفجار در کشوری که از احتمال حمله خارجی در وضعیت آماده‌باش و نگرانی قرار دارد، وحشت گسترده‌ای ایجاد کرد.

انفجار در یک ساختمان مسکونی هشت‌طبقه در شهر بندری بندرعباس رخ داد و بنا بر گزارش خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، دست‌کم یک نفر کشته و دست‌کم ۱۴ نفر دیگر زخمی شدند. رئیس آتش‌نشانی محلی به خبرگزاری مهر گفت که همه مجروحان از محل حادثه منتقل شده‌اند.

هم‌زمان با انتشار خبر خسارت‌ها، گزارش‌های تأییدنشده‌ای در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که مدعی بودند این انفجار نتیجه یک عملیات ترور به رهبری آمریکا یا اسرائیل علیه فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران، دریادار علیرضا تنگسیری، بوده است. اما سپاه پاسداران در بیانیه‌ای این ادعا را رد کرد و اعلام کرد که دریادار تنگسیری کشته نشده است و این گمانه‌زنی‌ها را «جنگ روانی» منتشرشده از سوی دستگاه‌های اطلاعاتی اسرائیل خواند.

نه اسرائیل و نه ایالات متحده به‌طور علنی درباره این ادعاها اظهار نظر نکردند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، خواستار رهبری جدید در ایران شده، از جنبش اعتراضی‌ای که توسط حکومت سرکوب شد حمایت لفظی کرده و در هفته‌های اخیر تمرکز خود را بر جاه‌طلبی‌های هسته‌ای ایران گذاشته است. او هفته گذشته گفت که یک «ناوگان عظیم» به سوی ایران در حرکت است و ایالات متحده آماده است با «سرعت و خشونت» حمله کند.

در ماه ژوئن، ایالات متحده در جریان یک درگیری ۱۲روزه با اسرائیل، سه سایت اصلی هسته‌ای ایران را هدف حمله قرار داد؛ حملاتی که برنامه هسته‌ای تهران را به عقب راند.

ایران وعده داده است در برابر هرگونه حمله جدید آمریکا تلافی کند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز جمعه گفت که کشورش تا زمانی که آقای ترامپ تهدیدها را متوقف نکند، با ایالات متحده مذاکره نخواهد کرد. روز شنبه نیز علی لاریجانی، رئیس عالی‌ترین نهاد امنیتی ایران، در شبکه‌های اجتماعی نوشت که برخلاف گمانه‌زنی‌ها در شبکه‌های اجتماعی، روند تدارک مذاکرات با ایالات متحده در حال پیشرفت است.

هرچند علی لاریجانی جزئیاتی ارائه نکرد، اما دونالد ترامپ در مصاحبه‌ای با شبکه فاکس‌نیوز که روز شنبه منتشر شد، گفت ایران «در حال گفت‌وگو با ماست و خواهیم دید آیا می‌توانیم کاری انجام دهیم یا نه» و اگر نشد، «خواهیم دید چه اتفاقی می‌افتد».

گزارش‌های مربوط به انفجارها و حوادث آتش‌سوزی دیگر در نقاط مختلف کشور نیز روز شنبه بر فضای وحشت افزود.

بنا بر گزارش خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی (ایرنا)، پنج نفر دیگر در آنچه مقام‌های محلی «انفجار گاز خانگی» در شهر اهواز در جنوب کشور خواندند، جان باختند و دو نفر دیگر زخمی شدند. یک مقام محلی گفت این انفجار «منشأ امنیتی یا خرابکارانه» نداشته است.

همچنین گزارش‌های تأییدنشده‌ای در شبکه‌های اجتماعی درباره وقوع انفجار در شهر تبریز منتشر شد که مقام‌ها آن را شایعه دانستند. در شهر رباط‌کریم نیز دود مشاهده شد که مسئولان اعلام کردند ناشی از آتش‌سوزی نیزار در نزدیکی یک رودخانه بوده است.

ویدئوهایی که در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شد و توسط نیویورک تایمز راستی‌آزمایی شد، نشان می‌داد گروهی از مردم پیرامون یک ساختمان آسیب‌دیده در بندرعباس تجمع کرده‌اند. چندین طبقه از ساختمان آجری قرمز نمایان شده بود و آوار در داخل و خارج ساختمان پراکنده بود. به نظر می‌رسید پنجره‌های چندین طبقه شکسته‌اند. دست‌کم دو طبقه به‌شدت آسیب دیده بودند و گودال‌ها، سیم‌های آویزان و اثاثیه ویران‌شده دیده می‌شد.

اگرچه هیچ نشانه‌ای وجود نداشت که انفجارها نتیجه حمله بوده باشند، موج شایعات در شبکه‌های اجتماعی بازتاب‌دهنده اضطراب گسترده در ایران پس از تهدیدهای آقای ترامپ بود.

علی، مهندس ۴۳ساله ساکن تهران، در پیامی نوشت: «همه اطرافیان من منتظر حملات احتمالی نظامی آمریکا و اسرائیل هستند.» او به شرط فاش نشدن نام خانوادگی‌اش، از ترس پیامدها، صحبت کرد.

او افزود: «مردم مضطرب، نگران و ناتوان هستند. نمی‌دانیم پشت انفجارهای امروز چه بوده است. شاید تلافی داخلی بوده، شاید هم نه. اما یک چیز انکارناپذیر است: جامعه در انتظار جنگ است.»