آمریکا به رئیس دستگاه امنیتی ونزوئلا هشدار داد

مت اسپتالنک، سارا کینوسیان، جانا وینتر و حمیرا پاموک 
خبرگزاری رویترز / ۷ ژانویه ۲۰۲۶ 

بنا بر گفته سه منبع آگاه، دولت ترامپ به وزیر کشور سرسخت ونزوئلا هشدار داده است که اگر در همکاری با رئیس‌جمهور موقت «دلسی رودریگز» برای برآورده‌سازی خواسته‌های ایالات متحده و حفظ نظم پس از سرنگونی نیکلاس مادورو کوتاهی کند، ممکن است در صدر فهرست اهداف واشنگتن قرار گیرد.

یک منبع آگاه از طرح‌های دولت گفته است «دیوسدادو کابیو»، که نیروهای امنیتی تحت فرمان او به نقض گسترده حقوق بشر متهم‌اند، از معدود چهره‌های وفادار به مادوروست که دونالد ترامپ تصمیم گرفته موقتاً برای حفظ ثبات در دوران گذار بر آن‌ها تکیه کند.

به گفته همین منبع، مقام‌های آمریکایی به‌ویژه نگران‌اند که با توجه به سابقه سرکوب و رقابت دیرینه میان کابیو و رودریگز، وی به عامل اخلال بدل شود؛ از این رو واشنگتن در حالی که در پی مهار او و در نهایت کنار زدنش از قدرت و تبعید است، تلاش می‌کند وی را به همکاری وادار کند.

هشدار به کابیو

منبع مذکور می‌گوید دولت آمریکا از طریق واسطه‌ها به کابیو اطلاع داده است که اگر سرپیچی کند، ممکن است سرنوشتی مشابه مادورو پیدا کند یا حتی جانش در خطر باشد. مادورو، رهبر اقتدارگرای ونزوئلا روز شنبه گذشته در یک عملیات ویژه نیروهای آمریکایی دستگیر و به نیویورک منتقل شد تا در خصوص اتهامات «تروریسم مواد مخدر» محاکمه شود.

با این حال، حذف کابیو می‌تواند خطرناک باشد؛ زیرا ممکن است گروه‌های موتور‌سوار هوادار حکومت موسوم به «کولکتیوها» را به خیابان‌ها بکشاند و هرج‌ومرجی به راه اندازد که واشنگتن در پی جلوگیری از آن است. واکنش آن‌ها به میزان حمایت دیگر مقام‌های حکومتی از خودشان بستگی خواهد داشت.

تلویزیون دولتی ونزوئلا سه‌شنبه شب گزارش داد که رودریگز در یکی از نخستین تصمیم‌های خود به‌عنوان رئیس‌جمهور موقت، ژنرال «گوستاوو گونزالس لوپس» را به‌عنوان رئیس جدید گارد افتخار ریاست‌جمهوری و اداره کل ضداطلاعات نظامی (DGCIM) منصوب کرده است.

گونزالس لوپس، که همراه با دست‌کم شش مقام بلندپایه دیگر ونزوئلا از سوی ایالات متحده و اتحادیه اروپا به علت نقض حقوق بشر و فساد تحریم شده است، تا میانه سال ۲۰۲۴ ریاست دستگاه اطلاعاتی ونزوئلا را بر عهده داشت تا اینکه مادورو در جریان تغییرات کابینه و تیم امنیتی‌اش او را برکنار کرد.

در اواخر همان سال، وی در سمت رئیس امور راهبردی و نظارت در شرکت نفت دولتی PDVSA با رودریگز همکاری خود را آغاز کرد.

هرچند گونزالس لوپس به عنوان متحد نزدیک کابیو شناخته می‌شد، هنوز روشن نیست که این انتصاب نشانه‌ای از حمایت رودریگز از چهره بانفوذ حزب حاکم است یا بالعکس، علامت شکاف درونی قدرت.

تحلیلگران می‌گویند او جایگزین ژنرال «خاویر مارکانو» شده که پس از دستگیری مادورو عملکردش زیر سؤال رفته بود.

رودریگز همچنین «کالیکستو اورتگا»، رئیس پیشین بانک مرکزی را به سمت معاون رئیس‌جمهور در امور اقتصادی منصوب کرد.

دو منبع دیگر گفته‌اند وزیر دفاع، ژنرال «ولادیمیر پادرینو»، نیز مانند کابیو از جمله اهداف بالقوه آمریکا محسوب می‌شود و به اتهام قاچاق مواد مخدر از سوی واشنگتن تحت پیگرد و دارای جایزه چند میلیون‌دلاری است.

یک مقام وزارت دادگستری آمریکا که نخواست نامش فاش شود، گفت: «این همچنان یک عملیات اجرای قانون است و کار ما هنوز تمام نشده است.» 

به گفته منبع آگاه از دیدگاه دولت، مقام‌های آمریکایی همکاری پادرینو را برای جلوگیری از خلأ قدرت حیاتی می‌دانند، زیرا وی فرمانده ارتش است. آنان معتقدند او کمتر از کابیو جزم‌گرایانه عمل می‌کند و احتمال دارد در عین تلاش برای خروج امن خود، بیشتر با خواست واشنگتن همراه شود.

مقام ارشد دولت ترامپ در پاسخ به پرسش‌های رویترز از اظهارنظر مستقیم خودداری کرد، اما در بیانیه‌ای گفت: «رئیس‌جمهور در حال اعمال حداکثر فشار بر عناصر باقی‌مانده در ونزوئلاست تا با آمریکا همکاری کنند؛ از جمله با متوقف ساختن مهاجرت غیرقانونی، جلوگیری از جریان مواد مخدر، احیای زیرساخت‌های نفتی، و انجام اقداماتی که به نفع ملت ونزوئلاست.» 

وزارت ارتباطات ونزوئلا، که مسئول پاسخ‌گویی به پرسش‌های رسانه‌ای برای کل دولت است، به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداد.

تردید دولت ترامپ نسبت به توان اپوزیسیون برای حفظ آرامش

به گفته یکی از منابع، دولت ترامپ به این نتیجه رسیده است که اپوزیسیون ونزوئلا به رهبری برنده جایزه صلح نوبل، «ماریا کورینا ماچادو»، قادر به حفظ آرامش نخواهد بود؛ در حالی که ترامپ خواستار ثبات کافی در کشور است تا زمینه را برای ورود دوباره شرکت‌های نفتی آمریکایی به ذخایر عظیم نفتی ونزوئلا فراهم کرده و از اعزام نیروهای آمریکایی به میدان پرهیز کند.

بر اساس ارزیابی محرمانه سازمان سیا که دولت ترامپ از آن پیروی کرده است، نزدیکان سابق مادورو بهترین گزینه برای اداره موقت کشور هستند.

مقام‌های آمریکایی همچنین تصمیم گرفته‌اند فعلاً با متحدان مادورو کار کنند، زیرا نگران‌اند که در صورت تلاش برای انتقال فوری به حکومت دموکراتیک، کشور دچار آشوب شود و یا اعضایی از حلقه درونی قدرت، کودتا به راه اندازند.

با این حال، در نهایت واشنگتن خواهان حرکت به سمت برگزاری انتخابات تازه است، هرچند هنوز جدول زمانی مشخصی برای آن تعیین نشده است.

منتقدان می‌گویند واشنگتن هیچ توضیح روشنی درباره نحوه نظارت خود بر ونزوئلا پس از بزرگ‌ترین مداخله نظامی آمریکا در آمریکای لاتین از زمان تهاجم به پاناما در سال ۱۹۸۹ ارائه نکرده است. مخالفان این عملیات را نوعی نواستعمارگرایی و نقض حقوق بین‌الملل توصیف کرده‌اند.

رودریگز، محور اصلی راهبرد واشنگتن

در حال حاضر، واشنگتن رودریگز را گزینه‌ای کلیدی برای حفظ موقت قدرت می‌داند تا در این فاصله برنامه‌های خود برای اداره ونزوئلای پس از مادورو را تکمیل کند؛ راهبردی که به گفته یکی از منابع، «هنوز در حال تکوین» است.

به گفته یک منبع آگاه از دیدگاه دولت آمریکا، از جمله خواسته‌های واشنگتن از رهبران جدید ونزوئلا، ابراز تمایل برای گشودن صنعت نفت این کشور به روی شرکت‌های آمریکایی با شرایط مطلوب برای واشنگتن، مقابله با تجارت مواد مخدر، اخراج نیروهای امنیتی کوبایی و پایان همکاری‌های ونزوئلا با ایران است.

منبع مذکور افزود، آمریکا خواهان مشاهده پیشرفت در تحقق این اهداف ظرف چند هفته آینده است.

فراتر از تهدید به اقدام نظامی بیشتر، واشنگتن می‌تواند از دارایی‌های مالی رودریگز به‌عنوان ابزار فشار استفاده کند. بر اساس گفته یکی از منابع، ایالات متحده محل نگهداری این دارایی‌ها را که در قطر است شناسایی کرده و ممکن است آن‌ها را مصادره کند.

اما یک مقام قطری به رویترز گفت ادعاهای مربوط به وجود دارایی‌های رودریگز در قطر نادرست است.

جلب همکاری مقام‌های ونزوئلایی

منبع دیگری اظهار داشت، مقام‌های آمریکایی و واسطه‌هایشان همچنین در تلاش‌اند مقام‌های ارشد دیگر و حتی لایه‌های پایین‌تر حکومت ونزوئلا را به همکاری با واشنگتن و تشکیل دولتی همسو با منافع خود ترغیب کنند.

مشاوران ترامپ رودریگز را «محور اصلی» این روند می‌دانند — یک تکنوکرات که به باور آنان مایل است درباره دوران گذار و مسائل نفتی با واشنگتن همکاری کند.

با وجود آن‌که او و دیگر وفاداران مادورو ظاهراً جبهه‌ای واحد نشان داده‌اند، روشن نیست که این وحدت تا چه زمانی دوام خواهد داشت.

رودریگز و کابیو طی سال‌ها در رأس دولت، مجلس و حزب سوسیالیست حاکم فعالیت داشته‌اند، اما هرگز متحد نزدیک به شمار نیامده‌اند.

کابیو، افسر سابق ارتش، به عنوان مجری اصلی سیاست‌های سرکوبگرانه دولت مادورو شناخته می‌شود و نفوذ گسترده‌ای بر سازمان‌های اطلاعاتی نظامی و غیرنظامی دارد که فعالیت‌های جاسوسی داخلی را هدایت می‌کنند.