دیده‌بان حقوق بشر: حملات ایران به اسرائیل با مهمات خوشه‌ای نقض قوانین جنگ است

سازمان دیده‌بان حقوق بشر می‌گوید ایران از آغاز جنگ، بارها در حملات به اسرائیل از «مهمات خوشه‌ای» ممنوعه که با موشک‌های بالستیک شلیک می‌شوند، استفاده کرده است.

این سازمان در بیانیه‌ای که دهم فروردین منتشر شده، تأکید کرد که حملات با این نوع مهمات، قوانین جنگ را نقض می‌کنند و ممکن است به‌عنوان «جنایت جنگی» محسوب شوند.

دیده‌بان حقوق بشر از زمان آغاز جنگ در ۹ اسفند پارسال، سه حملهٔ جداگانه جمهوری اسلامی با استفاده از مهمات خوشه‌ای به مناطق مختلف اسرائیل را تأیید کرده که به مناطق مسکونی اصابت کرده بودند.

پاتریک تامپسون، پژوهشگر حوزه بحران، درگیری و تسلیحات در دیده‌بان حقوق بشر، در این زمینه گفت: «استفاده ایران از مهمات خوشه‌ای در مناطق پرجمعیت اسرائیل، خطر قابل پیش‌بینی و بلندمدتی برای غیرنظامیان ایجاد می‌کند. مهمات خوشه‌ای در سطح وسیعی پراکنده می‌شوند و به همین دلیل به‌طور غیرقانونی غیرتفکیکی هستند و قوانین جنگ را نقض می‌کنند».

مهمات خوشه‌ای توسط راکت‌ها، موشک‌ها و پرتابه‌ها شلیک می‌شوند یا از هواپیماها رها می‌شوند. این مهمات معمولاً در هوا باز شده و ده‌ها زیرمهمات انفجاری را در یک منطقه وسیع به‌طور غیرهدفمند پخش می‌کنند.

بسیاری از آن‌ها در برخورد اولیه منفجر نمی‌شوند و به‌صورت مهمات عمل‌نکرده باقی می‌مانند که مانند مین‌های زمینی می‌توانند برای سال‌ها یا حتی دهه‌ها باعث مرگ یا نقص عضو شوند، مگر این‌که پاکسازی و منهدم شوند.

دیده‌بان حقوق بشر اعلام کرده که ۵۰ ویدئو و پنج عکس منتشرشده آنلاین را که مربوط به استفاده احتمالی ایران از مهمات خوشه‌ای بین دهم اسفند تا ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ بوده، بررسی کرده است. همچنین شش عکس از این نوع مهمات منفجرنشده که ظاهراً در اسرائیل و کرانه باختری یافت شده‌اند، ارزیابی شده است. این سازمان با شاهدان حملات احتمالی مهمات خوشه‌ای نیز مصاحبه کرده است.

دیده‌بان حقوق بشر اعلام کرده که پنجم فروردین دربارهٔ استفاده از این نوع مهمات به دولت ایران نامه نوشته، اما تا زمان انتشار این گزارش پاسخی دریافت نکرده است.

با وجود این‌که ایران به کنوانسیون سال ۲۰۰۸ مهمات خوشه‌ای که تولید و استفاده از این سلاح‌ها را به‌طور کامل ممنوع می‌کند، نپیوسته است، اما حقوق بین‌الملل استفاده از این نوع مهمات را ممنوع کرده است.

سخنگوی ارتش اسرائیل روز ۹ اسفند در پیامی در شبکه ایکس، ایران را به استفاده از مهمات خوشه‌ای متهم کرد که این نخستین گزارش از به‌کارگیری این سلاح‌ها در درگیری‌های کنونی بود.

دیده‌بان حقوق بشر می‌گوید نتوانسته این ادعا را تأیید کند، اما دهم اسفند ۱۴۰۴ منابع متعددی ویدئوها و تصاویری را در شبکه‌های اجتماعی منتشر کردند که به نظر می‌رسد نشان‌دهنده پراکنده شدن مهمات خوشه‌ای توسط یک موشک بالستیک ایرانی است.

گزارش شده است که ارتش اسرائیل اعلام کرده برای «صرفه‌جویی» در سامانه‌های رهگیر، تلاش نمی‌کند مهمات خوشه‌ای را رهگیری کند.

تحلیل دیده‌بان حقوق بشر از انفجارها و خسارات واردشده به مناطق مسکونی در مناطق مختلف اسرائیل، همچنین نشان‌دهنده استفاده از آنچه «زیرمهمات» نامیده شده، است؛ چرا که این مهمات قدرت انفجاری نسبتاً کمتری دارند و خسارتی بسیار کمتر از موشک‌های بالستیک با کلاهک‌های بزرگ ایجاد می‌کنند. همچنین نوع خسارت با آسیب‌های ناشی از سقوط بقایای موشک همخوانی ندارد.

اطلاعات فنی عمومی درباره سلاح‌های دقیق مورد استفاده در این حملات محدود است، اما ایران پیش‌تر درباره موشک‌های بالستیکی که قابلیت حمل «زیرمهمات» دارند اطلاعاتی منتشر کرده است.

رسانه‌های ایران درباره موشک «زلزال» گزارش داده‌اند که می‌تواند تا ۳۰ «زیرمهمات بدون هدایت»، هرکدام به وزن ۱۷ کیلوگرم، حمل کند؛ این مشخصات با موارد مشاهده‌شده توسط دیده‌بان حقوق بشر همخوانی دارد.

دیده‌بان حقوق بشر نوشته که پس از یک آزمایش ناموفق موشکی در ایران در سال ۲۰۲۳، زیرمهماتی مشابه در شهر گرگان سقوط کردند. این زیرمهمات دارای سپر حرارتی هستند که هنگام ورود به جو باعث ایجاد درخشش قابل مشاهده در ویدئوها می‌شود. همچنین گفته می‌شود ایران موشک‌های دیگری مانند «قدر»، «خرمشهر» و «فاتح» در اختیار دارد که به نظر می‌رسد توانایی حمل زیرمهمات دارند.

از زمان آغاز حمله ایالات متحده و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند، ایران با شلیک پهپاد و موشک به اسرائیل و همچنین دیگر کشورهای منطقه، به‌ویژه در خلیج فارس، به این حملات پاسخ داده‌ است.

بر اساس گزارش‌های رسانه‌ای و اعلام دولت اسرائیل، در نتیجه شلیک موشک‌ها دست‌کم ۱۶ غیرنظامی در اسرائیل و چهار نفر در کرانه باختری کشته شده‌اند. ۹ نفر از قربانیان در اسرائیل در یک حمله موشکی بالستیک به شهر بیت‌ شمش در اول مارس کشته شدند که شامل سه کودک نیز بود.

تا هفتم فروردین، هلال احمر ایران نیز گزارش داده است که از زمان آغاز درگیری‌ها، ۱۹۰۰ نفر در ایران کشته شده‌اند.

رادیو فردا

iran-emrooz.net | Mon, 30.03.2026, 15:50

سه شنبه ۱۱ فروردين ۱۴۰۵ - Tuesday 31 March 2026

ايران امروز

|  درباره ايران امروز   |   تماس با ايران امروز     |    

|   صفحه نخست   |   خبر و گزارش   |   سياست   |   انديشه   |   فرهنگ و ادبيات   |   زندگی   |   محیط زیست   |   RSS   |  

iran-emrooz.net | Mon, 30.03.2026, 15:45

سه شنبه ۱۱ فروردين ۱۴۰۵ - Tuesday 31 March 2026

ايران امروز

|  درباره ايران امروز   |   تماس با ايران امروز     |    

|   صفحه نخست   |   خبر و گزارش   |   سياست   |   انديشه   |   فرهنگ و ادبيات   |   زندگی   |   محیط زیست   |   RSS   |  

iran-emrooz.net | Mon, 30.03.2026, 12:00

سه شنبه ۱۱ فروردين ۱۴۰۵ - Tuesday 31 March 2026

ايران امروز

|  درباره ايران امروز   |   تماس با ايران امروز     |    

|   صفحه نخست   |   خبر و گزارش   |   سياست   |   انديشه   |   فرهنگ و ادبيات   |   زندگی   |   محیط زیست   |   RSS   |  

iran-emrooz.net | Mon, 30.03.2026, 10:56

علیرضا جعفری، کودک ۱۱ ساله در ایست بازرسی تهران کشته شد

علیرضا جعفری، کودک ۱۱ ساله، در ۲۰ اسفند ۱۴۰۴، در هنگام حضور در یک ایست بازرسی در تهران در نتیجه حمله پهپادی کشته شده است.

به گزارش رسانه‌های داخلی در ایران از جمله روزنامه همشهری، مادر این کودک ۱۱ ساله گفته که او به همراه پدرش برای فعالیت امنیتی در این ایست بازرسی حضور داشته و در شامگاه ۲۰ اسفند پس از آنکه این ایست بازرسی هدف حمله قرار می‌گیرد، جان خود را از دست می‌دهد.

روزنامه همشهری به نقل از مادر این کودک ۱۱ ساله نوشته که پدر او پیشتر گفته بود به دلیل کمبود نیرو باید علیرضای ۱۱ ساله را با خود ببرد تا برای روزهای آینده هم آماده شود. به گفته این مادر، از کودکان ۱۵ و ۱۶ ساله به شکل گسترده‌ای برای فعالیت امنیتی در ایست‌های بازرسی استفاده می‌شود.

بنا بر اعلام سازمان بسیج فرهنگیان، این کودک ۱۱ ساله «حین خدمت» در یک ایست بازرسی در اتوبان ارتش تهران بر اثر حمله پهبادی جان باخته است.

دادبان پیشتر از کشته شدن دستکم ۵ نوجوان ۱۵ تا ۱۸ ساله در ایست‌های بازرسی در تهران و تبریز خبر داده بود.

از منظر حقوق بین‌الملل بشردوستانه، به‌کارگیری کودکان در فعالیت‌های امنیتی و قرار دادن آن‌ها در ایست‌های بازرسی، نقض آشکار اصل حمایت ویژه از کودکان و ممنوعیت استفاده از افراد زیر ۱۵ سال در مخاصمات است. چنین اقدامی، به‌ویژه در شرایطی که این نقاط از اهداف محتمل حملات هستند، به معنای قرار دادن عامدانه کودکان در معرض خطر جدی است. این رفتار صراحتا مصداق جنایت جنگی است، زیرا به‌کارگیری و در معرض خطر قرار دادن کودکان در بستر درگیری‌های مسلحانه به‌صراحت ممنوع شده است.

علاوه بر این، استقرار کودکان در این موقعیت‌ها عملا کارکردی مشابه «سپر انسانی» دارد، زیرا حضور آن‌ها می‌تواند برای کاهش احتمال حمله یا تعدیل آن مورد استفاده قرار گیرد. استفاده از غیرنظامیان، به‌ویژه کودکان، برای محافظت از اهداف نظامی یا امنیتی، در حقوق بین‌الملل به‌شدت ممنوع است. در نتیجه، این اقدام نه‌تنها نقض جدی قواعد جنگ محسوب می‌شود، بلکه مسئولیت کیفری بین‌المللی برای آمران و عاملان آن به همراه دارد.

دادبان

ايران امروز (نشريه خبری سياسی الکترونیک) «ايران امروز» از انتشار مقالاتی كه به ديگر سايت‌ها و نشريات نيز ارسال می‌شوند معذور است. استفاده از مطالب «ايران امروز» تنها با ذكر منبع و نام نويسنده يا مترجم مجاز است. Iran Emrooz©1998-2026 | editor@iran-emrooz.net