سه شنبه ۴ آذر ۱۳۹۹ - Tuesday 24 November 2020
ايران امروز
iran-emrooz.net | Mon, 09.11.2020, 0:21

اطلاعیه شورای دبیران گاهنامۀ فلسفی خرمگس
در مورد درگذشت جاناتان ساکس

‏شورای دبیران گاهنامۀ فلسفی خرمگس درگذشت جاناتان ساکس، فیلسوف نامدار بریتانیایی، عضو ‏مجلس لردهای انگلستان و ربای اعظم بریتانیا را به مردم انگلستان، یهودیان جهان و اهل فلسفه و ‏گفتگوی ادیان تسلیت می گوید.‏

رامین جهانبگلو
اسفندیار طبری ‏
شیریندخت دقیقیان ‏

‏۸ نوامبر ۲۰۲۰ ‏

***

میراث فکری جاناتان ساکس

شیریندخت دقیقیان ‏
‏۸  نوامبر ۲۰۲۰ ‏

‏”جنگ ها به تسلیحات نیاز دارند، اما برای صلح ایده ها به ‏کار می آیند.” جاناتان ساکس

جاناتان ساکس در سن ۷۲ سالگی در لندن در اثر بیماری سرطان ‏درگذشت.  ویژگی های تفکر این فیلسوف که او را در محافل ‏فلسفی و گفتگوی بین ادیان شاخص ساخت، تاکید او بر همبستگی ‏انسانی، مسئولیت پذیری فردی، عدالت اجتماعی، اصول لیبرال ‏دمکراسی کلاسیک با تاکید بر مشارکت جمع محور در اصلاح ‏اجتماع، حرمت و حق دیگربودگی همچون شاخصۀ مشترک دمکراسی و ‏دینداری مدنی، اهمیت روش های راهبری مشارکتی، انسجام فلسفه ‏در همپیوندی با داده های علوم، گفتمان های مدرن، ‏دستاوردهای ادبیات و هنر، و تلاش برای یافتن مشترکات نسخه ‏های مدرن و مدنی دین های ابراهیمی و ادیان دیگر در دوران ‏حاضر جهت اعتلای صلح و همزیستی بود.  او می گفت: “جنگ ها به ‏تسلیحات نیاز دارند، اما برای صلح ایده ها به کار می ‏آیند.”‏

جاناتان ساکس متولد ۱۹۴۸ در لندن در خانواده ای متوسط بود ‏که به تحصیل اهمیت بسیار می داد.  او دکترای فلسفۀ خود را ‏از آکسفورد دریافت کرد و از شاگردان و بعدها دوستان نزدیک ‏آیزایا برلین بود. همچنین دکترای اقتصاد و تحصیلات ارشد در ‏الهیات یهودی داشت و نزدیک دو دهه ربای اعظم بریتانیا و ‏مدرس رشته های فلسفه و اقتصاد در دانشگاه آکسفورد بود.‏

‏ جاناتان ساکس بیش از سی اثر در زمینه های فلسفه، الهیات ‏یهود و نقد اجتماعی منتشر کرده که از سوی فیلسوفان و ‏متفکران از نحله های گوناگون فلسفی و ادیان مورد توجه قرار ‏گرفته است.  در سال ۲۰۰۵ ملکه انگلستان به او لقب لرد داد و ‏به عضویت در مجلس لردهای انگلستان رسید و سال ها مشاور ‏نخست وزیر انگلستان تونی بلر در زمینۀ اصلاح امور انسانی ‏بود.  او بارها در مورد رشد آنتی سمیتیزم در اروپا و جهان ‏همچون خطری پیشاروی کل بشریت هشدار داد.

جاناتان ساکس از پیشگامان گفتگوی ادیان و نیز مناظره های ‏فلسفی در سطح بین المللی بود و مناسبت صمیمانه ای با ‏متفکران مسلمان، بودایی، مسیحی و دیگر ادیان داشت. ‏تفسیرهای هفتگی او از تورات که در تارنمای رسمی لرد ربای ‏ساکس به هفت زبان از جمله فارسی منتشر می شود، گرایش های ‏هومانیسم مدرن را مدنظر داشته اند‎.‎‏

جاناتان ساکس درمورد بزرگترین چالش سیاست در دنیای کنونی ‏معتقد بود: “چالش ِ بزرگ ِ سیاست، انسانی نگه داشتن ِ ‏سیاست است و این که سیاستمداران، خاکسار باقی بمانند تا ‏قدرت که همواره بس خطرآفرین است، آسیب رسان نشود. این یک ‏چالش ِ مداوم است و حتی بهترین انسان ها را در برابر آزمون ‏قرار می دهد.”‏

گاهنامۀ فلسفی خرمگس پیشتر از جاناتان ساکس مقاله ای با ‏عنوان “پساحقیقت و فرسایش اعتماد” منتشر کرده است.‏

لرد ساکس زمینۀ مشارکت ادیان در حل مشکلات جهانی نوشت: ‏‏”مشکلات بزرگ پیشاروی بشریت، مانند تغییرات زیست بومی، ‏نابرابری اقتصادی، جنگ های سایبری و هوش مصنوعی، مشکلاتی ‏بین المللی هستند، ولی  نهادهای سیاسی ِ موثر ما بیشتر ملی ‏هستند. میان مشکلات ما و راه حل های موجود، تناسبی وجود ‏ندارد.  باید راهی پیدا کنیم برای ترکیب کردن جنبۀ جهانی ‏انسان بودن ما با فرهنگ ها و دین های مشخص.”‏

این فیلسوف در واپسین قطعۀ تفسیر هفتگی خود که در نوامبر ‏سال جاری منتشر شد نوشت: “راهبران، راهبری می کنند.  این ‏بدان معنا  نیست که آنها پیروی نمی کنند.  اما آنچه آنها ‏پیروی می کنند متفاوت است با آنچه بیشتر مردم دنبال می ‏کنند.  آنها به صرف پیروی، پیروی نمی کنند. آنها کاری را ‏که دیگران فقط به پیروی از آدم های دیگر مرتکب می شوند، ‏انجام نمی دهند. یک فراخوان و ندای درونی را دنبال می ‏کنند.  یک دورنما دارند از آنچه باید باشد و نه آنچه در ‏حال حاضر هست.  خارج از بسته بندی های موجود فکر می کنند.  ‏با آهنگی متفاوت حرکت می کنند. “‏

جاناتان ساکس مجموعه آموزه هایی مدونی در زمینۀ تحقق خود و ‏معنویت فردی با گرایش فلسفی/دینی و به کار گیری داده های ‏علوم روانکاوی، عصب شناسی به جا گذاشته است.  او نوشت: ” ‏من باور دارم که آنچه ما را بالا می برد، آنی نیست که ‏دریافت می نماییم، بلکه آنی است که به دیگران دهش می کنیم.  ‏هر چه بیشتر دهنده باشیم به بزرگی بیشتری دست می یابیم.”‏

‏ لینک‌ها:‏
گاهنامۀ فلسفی خرمگس - جاناتان ساکس - “پساحقیقت و فرسایش ‏اعتماد”: ‏
https://bit.ly/3kfGwoa
سخنرانی جاناتان ساکس در مجلس لردها در زمینۀ آنتی سمیتیزم ‏در تارنمای رسمی ربای ساکس به زبان فارسی: ‏
https://bit.ly/2JOk7Su
تفسیرهای هفتگی به زبان های انگلیسی و فارسی و چند زبان ‏دیگر در نشانی زیر. نقل قول های این متن از تفسیرهای هفتگی ‏در بخش تارنمای رسمی ربای ساکس برداشت شده است. تارنما پس ‏از درگذشت همچنان با نوشته هایی از فیلسوف به روز خواهد ‏شد:‏
https://bit.ly/3pbuIa3 ‎‏ ‏




Iran Emrooz
(iranian political online magazine)
iran emrooz©1998-2020
e-mail:
ايران امروز (نشريه خبری سياسی الکترونیک)
«ايران امروز» از انتشار مقالاتی كه به ديگر سايت‌ها و نشريات نيز ارسال می‌گردند معذور است.
استفاده از مطالب «ايران امروز» با ذكر منبع و نام نويسنده يا مترجم مجاز است.