دوشنبه ۴ تير ۱۳۹۷ - Monday 25 June 2018
بازگشت به صفحه اول
 |  درباره ايران امروز  |  تماس با ايران امروز  |  آگهی در ايران امروز  | 
  |   صفحه اول   |   خبرهای روز   |   سياست   |   انديشه   |   فرهنگ و ادبيات   |   جامعه   |   محیط زیست   |   RSS   |  

حل ابرچالش‌های اقتصاد نیازمند اراده سیاسی

iran-emrooz.net | Sat, 16.12.2017, 22:05

اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس‌جمهوری: اشتباهات پی‌در‌پی سیاست‌گذاری باعث عقب ماندن کشور شد نیلی: مشکلات اقتصادی چنان در هم تنیده شده که باز کردن گره آن به سادگی ممکن نیست
به گزارش شهروند، اقتصاد ایران گرفتار ٤ سناریوی مخرب است که اجرای هر کدام از آنها می‌تواند عقبگرد به گذشته را ایجاد کند. این موضوعی است که مسعود نیلی، مشاور اقتصادی رئیس‌جمهوری در دومین همایش اقتصاد ایران اعلام کرد و گفت در یک دوره بلندمدت اقتصاد ایران به این وضع گرفتار شده است، بنابراین نمی‌توان به صورت موردی به آن پرداخت.
حالا به گفته این اقتصاددان، مشکلات اقتصادی آن‌چنان در هم پیچیده شده است که باز کردن این گره به‌سادگی امکان‌پذیر نیست. اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس‌جمهوری هم اشتباهات پی‌درپی سیاست‌گذاری را عامل عقب‌ماندگی ایران دانست و گفت: ایران همزمان با برخی كشورهای آسیای شرقی و آمریكای لاتین مسیر توسعه را آغاز كرد، اما با وجود آن‌كه امكانات و منابع ایران از برخی از این كشورها بیشتر و مناسب‌تر بود، امروز در مقایسه می‌بینیم كه از نظر پیشرفت و توسعه عقب‌تر هستیم.
جهانگیری تأکید کرد: حالا شرایط به جایی رسیده است که اگر نقدی هم انجام شود، دیگران آن را رفتار سیاسی تعبیر می‌کنند.

حل ابرچالش‌های اقتصاد نیازمند اراده سیاسی
حالا دیگر کمتر سمینار و همایشی مربوط به اقتصاد ایران را می‌توان یافت که بررسی چالش‌های اقتصادی کشور و ارایه صورت‌بندی از راهکار‌های رفع آنها از موضوعات اصلی آن نباشد. دومین کنفرانس اقتصاد ایران که دیروز با حضور معاون اول و مشاور ارشد اقتصادی رئیس‌جمهوری برگزار شده بود نیز از این قاعده مستثنی نبود.

معاون اول رئیس‌جمهوری گفت: درحال حاضر مسأله اول ایران اقتصاد است و دشمنان ملت ایران نیز هرگاه كه می‌خواهند ایران را تهدید كنند، موضوع تحریم اقتصادی را پیش می‌كشند و این‌كه همواره اقتصاد ایران را نشانه می‌روند گویای این واقعیت است كه فشار بر اقتصاد ایران یك مسأله جدی است.

معاون اول رئیس‌جمهوری در معرفی ماهیت در هم تنیده و چندبُعدی این چالش‌ها و راهکار رفع معضلات گفت: چالش‌هایی امروز پیش روی اقتصاد ایران است که به‌عنوان ابرچالش‌ها نیز شناسایی می‌شود، در اندازه ملی و جهانی، ابعاد وسیع به خود گرفته و به هم تنیده شده‌اند؛ به‌نحوی که این‌گونه نیست که یکی از اینها هدف‌گذاری شود تا مشکل آنها حل شود، امکان‌پذیر نیست.

او ادامه داد: با چالش‌های اقتصادی نمی‌توان به صورت یك‌بُعدی مقابله كرد و این‌گونه نیست كه بتوانیم با مسائل اقتصادی از طریق تدابیر صرفا اقتصادی این مسائل را حل‌وفصل كنیم. مهمترین چالش ما این است كه چگونه هماهنگی میان همه اركان نظام به وجود آوریم تا بتوانیم در برابر چالش‌های مختلف راهكارهای مناسب پیدا كنیم.

مسعود نیلی، مشاور اقتصادی رئیس‌جمهوری هم در تشریح راهکار رفع معضلات اقتصادی کشور گفت: برای برون‌رفت از شرایط موجود نیاز به شکل‌گیری اراده سیاسی قوی و اجرای راه‌حل‌های ممکن است؛ این در شرایطی است که اقتصاد مقاومتی، محتوای مورد نیاز را برای طراحی راهکارها و سازوکارها دارد، اما باید این راه‌حل‌ها چکش‌کاری و اراده سیاسی بر آن حاکم شود تا پیاده‌سازی شود.

اَبَرچالش‌ها و ٤ سناریوی مخرب اقتصاد ایران
مشاور اقتصادی رئیس‌جمهوری که پیشتر ابرچالش‌های اصلی اقتصاد ایران را بودجه، نظام بانکی، محیط زیست، آب، صندوق‌های بازنشستگی و بیکاری ارزیابی کرده بود، در این همایش گفت: صندوق بازنشستگی، نظام بانکی، قیمت‌گذاری و در نهایت بودجه، ابرچالش‌های اقتصاد ایران هستند که برآیند آن، رشد اقتصادی پایین و ابرچالش بیکاری است که اقتصاد ایران را درگیر خود می‌کند؛ در کنار سازوکارهای مخرب رشد نیز سازوکار تضعیف‌کننده رشد ازجمله نبود بنگاهداری خصوصی و ضعیف بودن تعامل با دنیا وجود دارد. بر این اساس، نرخ بالای بیکاری و فقر نیز گریبانگیر کشور می‌شود.

او در ادامه با اشاره به چهار سناریوی مخرب پیش‌روی اقتصاد ایران گفت: اگر ویژگی‌های عملکرد بلندمدت اقتصاد ایران را داده شده بگیریم، ۴ سناریوی نامطلوب پیش روی ما قرار خواهد گرفت که سناریوی اول آن است که سناریوهای مخرب رشد را داده شده بگیریم، یعنی مداخلات دولت در بنگاهداری در کنار تورم ۲۰‌درصدی حفظ می‌شود؛ پس اگر این‌جا محور را تعامل با دنیا بگذاریم و با جذب منابع، تولید را راه بیندازیم، به انباشت بدهی خارجی تبدیل خواهد شد.
سناریوی دوم این است که وضع نامساعد تعامل با دنیا و عوامل مخرب را نیز داده شده انگاشته و با حفظ آن شرایط، بر خصوصی‌سازی تأکید کنیم، پس در این‌جا خصولتی‌ها رشد خواهند کرد؛ چراکه بنگاه‌ها انگیزه کافی را ندارند.

نیلی سناریوی سوم را انگاشتن تورم مزمن ۲۰‌درصدی به‌عنوان پیش‌فرض دانست و خاطرنشان کرد: اصلاحات ساختاری با حفظ تورم ۲۰‌درصدی منجر به این می‌شود که بازگشت مجدد به عدم تعادل در اقتصاد داشته باشیم و سازوکارهای مخرب دوباره بازخواهد گشت، اما در سناریوی چهارم، حفظ سازوکارهای مخرب رشد در دستور کار قرار گرفته و تورم کاهش می‌یابد، در این صورت تورم مجدد بازخواهد گشت، چراکه عواملی که از سمت بنگاه مداخلات را ایجاد کرده‌اند، به کسری بودجه دولت می‌انجامد و تورم را مجدد حاصل می‌کند؛ پس عملکرد بلندمدت اقتصاد ایران از اینرسی بالایی برخوردار و اشتباه است که اگر بخواهیم به صورت موردی در این چهار زمینه به این موضوع بپردازیم. او با تأکید بر این‌که به راه‌حل جامع نیاز داریم، گفت: اگر به این ۴ سناریو به صورت جداگانه نگاه کنیم، به حالت قبل بازخواهیم گشت؛ این در شرایطی است که این ۴ سناریو را بدون استثنا در سال‌های قبل تجربه کرده‌ایم.

بهره‌وری بعد از چند برنامه هنوز بدون تغییر مانده
معاون اول رئیس‌جمهوری هم با اشاره به ضرورت نگاه چند بعدی به چالش‌های پیش روی اقتصاد، راه‌حل این چالش‌ها را فراتر از توان یک یا چند وزارتخانه ارزیابی کرد. او به‌عنوان مثال با اشاره به معضل کمبود آب در کشور گفت: چالش‌های پیش روی كشور مسأله كمبود منابع آب است كه این موضوع تنها در حوزه وزارتخانه‌های نیرو و جهاد كشاورزی قابل حل نیست، بلكه موضوع كمبود آب به یكی از اولویت‌های نهادهای امنیتی كشور نیز تبدیل شده است.

او همچنین با تأكید بر پیچیدگی مسائل زیست‌محیطی كشور گفت: امروز دیگر مسائل زیست‌محیطی موضوعی فانتزی نیستند. تالاب‌های كشور در حال خشك‌شدن هستند و می‌توانند به كانون تولید ریزگردها تبدیل شوند و حیات را مورد تهدید قرار دهند.

جهانگیری همچنین با اشاره به محدودیت‌های نظام تامین مالی و مشكلات نظام بانكی كشور كه مسائلی پیچیده و در هم تنیده شده‌اند، گفت: صندوق‌های بازنشستگی كشور نیز با مشكلات جدی روبه‌رو هستند و حدود پنجاه - شصت‌هزار میلیارد تومان در بودجه ‌سال ٩٧ كل كشور برای كمك به این صندوق‌ها در نظر گرفته شده و متاسفانه پس از بازنشستگی افراد، تأمین هزینه پرداخت حقوق آنها همچنان بر دوش دولت است و فقط از یك ردیف بودجه به ردیف بودجه دیگری منتقل می‌شود. ضمن آن‌كه باید به هر فرد بازنشسته منابعی به‌عنوان پاداش آخر خدمت نیز پرداخت شود.

معاون اول رئیس‌جمهوری با یادآوری این‌كه وضع رفاه مردم، فقر، قدرت خرید و درآمد آحاد جامعه كاهش پیدا كرده است، گفت: رشد اقتصادی، بودجه دولت و بهره‌وری نیز وضعیت مناسبی ندارد و با وجود آن‌كه از چند برنامه قبلی توسعه هدف‌گذاری شده بود كه ٣٠‌درصد رشد اقتصادی از محل بهره‌وری تأمین شود اما امروز پس از سپری‌شدن چند برنامه میزان بهره‌وری هنوز پایین است و تغییر چندانی نداشته است.

مسعود نیلی، مشاور اقتصادی رئیس‌جمهوری هم درخصوص راهکارهای مقابله با ابرچالش‌های اقتصاد ایران گفت: اگر بخواهیم به شکل درستی حرکت کنیم، نیازمند آن هستیم که نظام مالیاتی کشور را مورد ارزیابی مجدد قرار دهیم، پس اگر به این نتیجه رسیده‌ایم که بودجه ورودی سازوکارهای مخرب در اقتصاد ایران است، باید قاعده‌مند کردن سیاست‌ها را در اقتصاد پیاده‌سازی کرد و مدیریت درآمدهای نفتی را نیز صورت داد؛ یعنی باید صندوق توسعه ملی به لحاظ کارکرد تغییر کند.

نیلی با بیان این‌که باید در خصوص سیاست‌های پولی، ارزی و مالی تجدیدنظرهایی انجام شود، گفت: در مورد این‌که بنگاه مرکز رشد است و در بخش‌های مختلف اقتصاد متجلی شده، باید بررسی لازم را انجام داد؛ ضمن این‌که در بازار انرژی و سیاست‌های تجاری و برون‌گرایی و در نظام حقوقی و محیط کسب و کار باید بازنگری کرد. پس برای این‌که بتوانیم به راه‌حل برسیم، باید قطعات پازل را در کنار هم چید.

او با بیان این‌که باید عوامل مخرب رشد را رفع کرده و عوامل تضعیف‌کننده رشد را هم بهبود بخشیم، گفت: نقش بخش‌های اقتصادی در تحقق رشد بالا برای اقتصاد ایران را نیز نباید نادیده گرفت؛ مسأله توزیع و بازتوزیع درآمدها را نیز باید مورد توجه قرار داد تا خانوارها از رشد حاصل شده بهره‌مند شوند.

هماهنگی و سیاست‌گذاری چالشی روی چالش‌های اقتصادی ایران
موضوع توسعه‌گرایی و عملی‌نشدن برنامه‌های توسعه در اقتصاد ایران ازجمله موارد مطرح‌شده در این همایش بود. معاون اول رئیس‌جمهوری با اشاره به این‌كه ایران از دهه ١٣٤٠ برنامه‌های توسعه را در پیش گرفت، گفت: ایران همزمان با برخی كشورهای آسیای شرقی و آمریكای لاتین مسیر توسعه را آغاز كرد اما با آن‌كه امكانات و منابع ایران از برخی از این كشورها بیشتر و مناسب‌تر بود، امروز در مقایسه می‌بینیم كه از نظر پیشرفت و توسعه عقب‌تر هستیم.

معاون اول رئیس‌جمهوری ادامه داد: در برنامه‌های توسعه چه برنامه‌های پیش از انقلاب اسلامی و چه برنامه‌های پس از انقلاب، اهدافی نظیر كاهش تورم، كاهش نرخ بیكاری، افزایش رفاه مردم و رشد اقتصادی همواره تكرار شده و به‌خصوص در ٦ برنامه توسعه پس از انقلاب، همواره مهمترین دغدغه مردم كشور مسائل اقتصادی بوده است.

جهانگیری دلیل ناكامی و عدم موفقیت در دستیابی به اهداف برنامه‌های توسعه را سیاست‌گذاری‌های ضعیف دانست و گفت: متاسفانه اگر هم سیاست‌گذاری علمی و دقیقی در كشور وجود داشته، نه‌تنها با تغییر دولت‌ها این سیاست‌ها عوض شده‌اند بلكه این سیاست‌ها بعضاً در یك دوره ریاست‌جمهوری با تغییر مدیران نیز دستخوش تغییراتی بوده‌اند.

معاون اول رئیس‌جمهوری در ادامه گفت: چالش دیگری كه در سیاستگذاری ایران وجود دارد این است كه برنامه جامعی برای تعیین اهداف كمی مشخص و قابل اندازه‌گیری وجود ندارد و با وجود آن‌كه برنامه‌های ٥ساله باید از این ویژگی برخوردار باشند، متاسفانه در نحوه نگارش و تدوین آنها خلأهایی وجود دارد كه نتوانسته اهداف مورد نظر را تأمین كند.

جهانگیری فقدان مطالعات علمی را از دیگر چالش‌های سیاست‌گذاری در كشور برشمرد و افزود: متاسفانه تا راجع به سیاست‌های اصلی كشور كه سرنوشت و آینده ایران را تعیین می‌كند نقدی صورت می‌گیرد، برخی می‌گویند كه موضوع سیاسی شده و هدف زیر سوال بردن دولت قبل است، اما باید بتوانیم خارج از جنبه‌های سیاسی، سیاست‌ها را نقد كنیم و تحلیل‌ها به دور از حب و بغض‌های سیاسی باشد.



Iran Emrooz
(iranian political online magazine)
iran emrooz©1998-2018
e-mail:
ايران امروز (نشريه خبری سياسی الكترونيك)
«ايران امروز» از انتشار مقالاتی كه به ديگر سايت‌ها و نشريات نيز ارسال می‌گردند معذور است. استفاده از مطالب «ايران امروز» تنها با ذكر منبع و نام نويسنده يا مترجم مجاز است.