عربستان خط لوله نفت به دریای سرخ را گسترش می‌دهد

یوسف صبا و مروه رشاد / خبرگزاری رویترز / ۷ ژوئیه ۲۰۲۶

پنج منبع آگاه اعلام کردند که عربستان سعودی در حال بررسی افزایش ظرفیت خط لوله نفت خام خود به ساحل غربی دریای سرخ است. این اقدام به پادشاهی عربستان و احتمالاً کشورهای همسایه امکان می‌دهد نفت بیشتری را بدون عبور از تنگه هرمز منتقل کنند.

خط لوله شرق-غرب در اوایل دهه ۱۹۸۰ ساخته شد و از زمان آغاز جنگ ایران در ماه فوریه و توقف کشتیرانی از طریق تنگه هرمز، به مسیری حیاتی تبدیل شده است.

این خط لوله می‌تواند روزانه تا ۷ میلیون بشکه نفت خام را به بندر ینبع در دریای سرخ منتقل کند. امین ناصر، مدیرعامل شرکت دولتی آرامکو، در ماه مه گفت که حدود ۲ میلیون بشکه در روز برای تغذیه پالایشگاه‌های ساحل غربی مصرف می‌شود و تقریباً ۵ میلیون بشکه در روز برای صادرات است.

مذاکره با کشورهای همسایه

منابع مطلع گفتند که پادشاهی عربستان در حال انجام مذاکرات اولیه با برخی از همسایگان خود برای افزایش احتمالی ظرفیت این خط لوله تا ۲ میلیون بشکه در روز است.

هنوز مشخص نیست که آیا برنامه آرامکو برای افزایش ظرفیت شامل ارتقای زیرساخت‌های موجود خواهد بود یا ساخت یک خط لوله جدید. یکی از منابع گفت که این افزایش ظرفیت شامل یک خط لوله کوچک‌تر دوم برای فرآورده‌های نفتی نیز می‌شود.

کویت، بحرین و قطر هیچ مسیری برای دور زدن تنگه هرمز ندارند، در حالی که خط لوله عراق به ترکیه به دلیل اختلافات و تعطیلی‌های مکرر، بسیار کمتر از ظرفیت خود کار می‌کند.

شیخ نواف الصباح، مدیرعامل شرکت نفت کویت، ماه گذشته در مجمع جهانی انرژی شورای آتلانتیک گفت: «ما با برادران خود در عربستان سعودی و امارات در حال مذاکره هستیم تا بررسی کنیم چگونه می‌توان سیستم خط لوله آن‌ها را برای انتقال بشکه‌های نفت کویت گسترش داد.»

دو منبع گفتند این گسترش می‌تواند بین ۱ تا ۲ میلیون بشکه در روز باشد و انتقال فرآورده‌های پالایشی نیز در حال بررسی است. منبع دیگری اظهار داشت که این پروژه سال‌ها زمان می‌برد، میلیاردها دلار هزینه دارد و نیازمند تغییر در سازوکار قیمت‌گذاری نفت خام عربستان است.

خطرات اتکای صرف به تنگه هرمز

محاصره تنگه هرمز توسط ایران، تولیدکنندگان خلیج فارس را مجبور کرد تا تولید خود را تا ۱۲ میلیون بشکه در روز کاهش دهند که باعث جهش قیمت‌ها شد. پس از توافق اولیه آمریکا و ایران در ماه گذشته، جریان نفت تا حدی از سر گرفته شده، اما همچنان کمتر از سطح پیش از جنگ است.

تولید عراق از ۴.۳ میلیون بشکه در روز به کمتر از ۱.۵ میلیون بشکه در ماه مه سقوط کرد، کویت در ماه مارس فورس ماژور اعلام کرد و پالایشگاه ستره بحرین چندین بار هدف موشک‌های ایران قرار گرفت.

زید بلبگی، شریک مدیریتی شرکت مشاوره هاردکسل در لندن، گفت: «گفت‌وگوهای اخیر درباره کریدورهای جدید خط لوله با مشارکت عربستان سعودی، کویت و قطر، بازتاب یک واقعیت استراتژیک گسترده‌تر است. این درگیری تمرکز منطقه را بر خطرات اتکای صرف به تنگه هرمز معطوف کرده است.»

شرکت آرامکو از اظهارنظر خودداری کرد و دفاتر ارتباطات دولت عربستان و بحرین، وزارت نفت عراق و شرکت «قطر انرژی» بلافاصله به درخواست‌ها برای اظهارنظر پاسخ ندادند.

قطر که عمدتاً ال‌ان‌جی صادر می‌کند، با موانع فنی بیشتری روبه‌رو است و به گفته سه منبع، در حال بررسی چندین گزینه جایگزین، از جمله از طریق عربستان سعودی است.

امارات متحده عربی، تنها کشور دیگر خلیج فارس با ظرفیت قابل‌توجه برای دور زدن هرمز، نیمی از خط لوله جدید غرب-شرق خود را تکمیل کرده است که با بهره‌برداری در سال آینده، ظرفیت نفت خام به بندر فجیره را دو برابر خواهد کرد. خط لوله موجود ابوظبی تا ۱.۸ میلیون بشکه در روز ظرفیت انتقال دارد.

یک منبع صنعتی گفت: «گسترش ظرفیت توسط عربستان سعودی نشان می‌دهد که پس از جنگ، مرحله بعدی رقابت عربستان و امارات می‌تواند مسابقه‌ای برای افزایش تولید نفت، و در نتیجه رقابتی برای کاهش قیمت‌ها باشد.»