بزرگ‌ترین حمله پهپادی اوکراین به مسکو

جسی یونگ، کوستا گاک، آیزاک یی، آنا چرنووا / سی‌ان‌ان

اوکراین بزرگ‌ترین عملیات تهاجمی پهپادی علیه مسکو از زمان آغاز جنگ تمام‌عیار را به اجرا گذاشته است؛ حمله‌ای که به یک پالایشگاه مهم نفتی آسیب رساند، موجب وقوع آتش‌سوزی شد و بارش آوار را در بخش‌های مختلف منطقه به همراه داشت.

به گفته سرگئی سوبیانین، شهردار مسکو، سامانه‌های پدافند هوایی روسیه در طول شب تا صبح پنج‌شنبه دست‌کم ۱۹۴ پهپاد را که به سمت پایتخت روسیه در حرکت بودند، سرنگون کردند. این رقم به‌مراتب بالاتر از روزهای دیگرِ حملات سنگین در ماه‌های اخیر است که تعداد پهپادها معمولاً به چند ده فروند محدود می‌شد. این موضوع نمونه‌ای آشکار از پیشرفت چشمگیر توانایی‌های پهپادی کی‌یف از زمان آغاز تهاجم گسترده روسیه به اوکراین، بیش از چهار سال پیش، به شمار می‌رود.

این موج حملات که دست‌کم ۱۷ زخمی بر جای گذاشت، بخشی از یک عملیات گسترده‌تر اوکراین در مناطق وسیعی از خاک روسیه بود. وزارت دفاع روسیه اعلام کرد سامانه‌های دفاع هوایی این کشور نزدیک به یک هزار پهپاد را رهگیری کرده‌اند؛ از جمله پهپادهایی که بر فراز دریای آزوف پرواز می‌کردند.

خبرگزاری رویترز به نقل از سازمان هوانوردی روسیه گزارش داد که تمامی فرودگاه‌های اصلی مسکو روز پنج‌شنبه به طور موقت فعالیت خود را متوقف کردند.

کی‌یف در هفته‌های اخیر حملات دوربرد خود علیه زیرساخت‌های انرژی روسیه را افزایش داده است؛ راهبردی که ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، آن را یکی از ابزارهای اصلی برای وادار کردن مسکو به پایان دادن به جنگ توصیف کرده است.

زلنسکی حملات روز پنج‌شنبه را پاسخی «موجه» به حمله روسیه به یک مجموعه تاریخی صومعه‌ای ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی یونسکو در مرکز کی‌یف دانست که اوایل همین هفته هدف قرار گرفته و آسیب دیده بود.

او به خبرنگاران گفت: «ما این جنگ را نمی‌خواستیم و هرگز هم نخواسته‌ایم؛ همه این را می‌دانند و شرکای ما نیز از آن آگاه‌اند. اما اگر اوکراین در آتش بسوزد، مسکوی شما نیز خواهد سوخت. به همین دلیل بار دیگر تأکید می‌کنیم که زمان پایان دادن به این تجاوز فرا رسیده است؛ زمان پایان دادن به این جنگ.»

هدف قرار گرفتن پالایشگاه نفت مسکو

یکی از اهداف اصلی اوکراین، پالایشگاه نفت مسکو بود که تنها ۱۵ کیلومتر با کرملین فاصله دارد و در منطقه جنوب‌شرقی کاپوتنیا واقع شده است؛ تأسیساتی که روز سه‌شنبه نیز هدف حمله اوکراین قرار گرفته و آسیب دیده بود.

ویدئویی که شبکه CNN موقعیت جغرافیایی آن را تأیید کرده، نشان می‌دهد هم‌زمان با نزدیک شدن پهپادها به پالایشگاه، یک پرتابه زمین‌پرتاب از جاده‌ای در نزدیکی محل شلیک می‌شود؛ در حالی که ستون‌های عظیم دود سیاه به آسمان برخاسته‌اند. ویدئوی دیگری نیز انفجاری بزرگ را در بخشی از این مجموعه نشان می‌دهد که سقف یکی از مخازن بزرگ سوخت را از جا کنده و به هوا پرتاب می‌کند.

CNN با ساکنان جنوب‌شرقی مسکو در نزدیکی پالایشگاه کاپوتنیا گفت‌وگو کرده است؛ افرادی که از بیدار شدن با صدای انفجارها، مشاهده دود غلیظ و استشمام بوی شدید سوختگی در ساعات اولیه بامداد پنج‌شنبه خبر دادند.

ناتالیا کلیمووا، ۲۵ ساله، که همراه مادرش در منطقه مارینو ــ همسایه کاپوتنیا ــ زندگی می‌کند، گفت: «بوی آن وحشتناک است. پنجره‌ها را بسته‌ایم اما هنوز هم داخل آپارتمان به سختی می‌توان نفس کشید. واقعاً ترسناک است.»

او گفت دست‌کم ۱۰ انفجار شدید شنیده و برای حفظ امنیت به حمام پناه برده است؛ اما حتی آینه حمام نیز می‌لرزید و به نظر می‌رسید کل ساختمان در حال تکان خوردن است. صدای انفجارها آن‌قدر شدید بود که فشار خون مادرش بالا رفت، اما او از ترس نتوانست برای بردن مادرش نزد پزشک از خانه خارج شود.

یکی دیگر از ساکنان مارینو به نام ماریا، ۴۴ ساله، گفت با صدای انفجارها از خواب بیدار شده و سپس به ویلای روستایی مادرش در حومه مسکو رفته است.

او گفت: «مطمئن بودم که این تأسیسات دیر یا زود آتش خواهد گرفت. وسایلم را جمع کردم و به ویلای مادرم رفتم.» وی افزود این نخستین بار نیست که پالایشگاه نفت مسکو هدف حمله قرار می‌گیرد.

ماریا همچنین از نوعی بی‌حسی عاطفی سخن گفت که پس از سال‌ها مشاهده تصاویر جنگ اوکراین در او شکل گرفته است.

او اظهار داشت: «فکر می‌کنم همان زمانی که عکس‌ها و ویدئوهای اوکراین را می‌دیدم، از نظر روحی فرسوده شدم. حالا این اتفاقات به من بسیار نزدیک شده‌اند، اما انگار نسبت به آن‌ها بی‌حس شده‌ام.»

حملات متقابل روسیه

نیروی هوایی اوکراین اعلام کرد روسیه نیز در پاسخ، هفت موشک و ۲۳۹ پهپاد به سمت اوکراین شلیک کرده است.

به گفته مقام‌های اوکراینی و روسی، این حملات به یک خانه مسکونی، یک تأسیسات زیرساخت انرژی، یک آشیانه هواپیما و چند تأسیسات نفتی در استان‌های کی‌یف و پولتاوا آسیب رسانده است.

دود سیاه پس از حملات هوایی اوکراین بر فراز ساختمان‌های مسکونی در مسکو / عکس: خبرگزاری فرانسه

اوکراین طی ماه‌های اخیر حملات پهپادی گسترده‌ای را علیه پالایشگاه‌ها و تأسیسات نظامی روسیه انجام داده است. از جمله اهداف این حملات می‌توان به تأسیسات دریایی، انبارهای نفت و پایانه‌های انرژی اشاره کرد. برخی از این عملیات‌ها در منطقه لنینگراد صورت گرفته‌اند؛ جایی که شهر سن‌پترزبورگ اخیراً میزبان یک مجمع اقتصادی جهانی بود که اغلب از آن به عنوان نسخه ولادیمیر پوتین از «داووس» یاد می‌شود.

به گفته تحلیلگران، دست‌کم یک‌سوم درآمد بودجه دولت روسیه از محل صادرات نفت تأمین می‌شود. از زمان آغاز جنگ اوکراین، شمار خریداران نفت روسیه به دلیل تشدید تحریم‌های اتحادیه اروپا و ایالات متحده کاهش یافته است؛ هرچند جنگ ایران موجب افزایش چشمگیر قیمت جهانی سوخت شد و در نتیجه برای مسکو سودآور بود، زیرا روسیه از این افزایش قیمت‌ها و نیز کاهش برخی محدودیت‌های تحریمی بهره برد.

همزمانی حمله با نشست ناتو

حمله روز پنج‌شنبه اندکی پس از گردهمایی رهبران جهان در نشست گروه هفت در فرانسه انجام شد؛ جایی که زلنسکی اعلام کرد «همه» کشورها موافقت کرده‌اند به اوکراین برای تقویت توانمندی‌های پدافند هوایی کمک کنند و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نیز پیشنهادهای او را مثبت ارزیابی کرده است.

ترامپ روز سه‌شنبه نیز روسیه را به پذیرش توافقی برای پایان دادن به جنگی که اکنون وارد پنجمین سال خود شده است، تشویق کرده بود.

او گفت: «روسیه شمار بسیار زیادی از نیروهای خود را از دست داده است و اوکراین نیز همین‌طور.»

مارک روته، دبیرکل ناتو، نیز با اشاره به تلفات ماهانه ۳۰ تا ۳۵ هزار نفری روسیه اظهار داشت: «اوکراین عملکرد بسیار خوبی دارد.»

وی افزود مذاکرات همچنان «با همه متحدان» ادامه دارد تا اطمینان حاصل شود که اوکراین هر آنچه نیاز دارد، از جمله موشک‌های رهگیر و سامانه‌های تسلیحاتی، در اختیار خواهد داشت.

نشست ناتو در زمانی حساس برای اروپا برگزار می‌شود؛ قاره‌ای که در پی اظهارات مقام‌های دولت ترامپ درباره برنامه‌های احتمالی برای کاهش شمار نیروها و تجهیزات نظامی آمریکا در اروپا، با نگرانی‌های فزاینده روبه‌رو شده است.

پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، در این نشست بر چنین رویکردی تأکید کرد و از آغاز یک بازبینی شش‌ماهه خبر داد که آرایش نیروهای نظامی آمریکا در اروپا را بررسی خواهد کرد؛ اقدامی که به گفته او با هدف اطمینان از آن صورت می‌گیرد که ناتو «به شکلی سریع و برگشت‌ناپذیر» به سمت پذیرش مسئولیت دفاعی بیشتر از سوی کشورهای اروپایی حرکت کند.

هگست گفت سهم سالانه آمریکا در این ائتلاف «منوط به آن خواهد بود که سایر کشورها به اهداف تعیین‌شده برای هزینه‌های دفاعی خود دست یابند.»

او افزود: «در مواردی که سایر متحدان با فوریت کافی هزینه نکنند، سهم مشارکت ما نیز کاهش خواهد یافت.»

روزنامه نیویورک تایمز هفته گذشته به نقل از منابع اروپایی گزارش داد که آمریکا قصد دارد تعداد هواپیماها و ناوهای جنگی اختصاص‌یافته به عملیات‌های ناتو در اروپا را به طور قابل توجهی کاهش دهد.