ترامپ: توافق پایان جنگ روز یکشنبه امضا می‌شود

ایمان ابوحسیره، استیو هالند و سعد سعید 
خبرگزاری رویترز / ۱۳ ژوئن ۲۰۲۶

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا و پاکستان به عنوان میانجی، روز شنبه اعلام کردند که توافق اولیه برای پایان دادن به جنگ در خاورمیانه روز یکشنبه امضا خواهد شد، با این حال ایران منکر شد که امضای توافق به این زودی انجام شود.

شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان گفت دو طرف بر سر چارچوب یک توافق صلح به توافق رسیده‌اند و اسلام‌آباد در حال آماده‌سازی برای امضای الکترونیکی آن در روز یکشنبه است. به گفته او، مذاکرات در سطح کارشناسی هفته آینده آغاز می‌شود.

ترامپ نیز در پستی در شبکه‌های اجتماعی نوشت که توافق با ایران قرار است روز یکشنبه امضا شود و تنگه هرمز، شریان حیاتی عرضه نفت جهان که ایران آن را مسدود کرده بود، بلافاصله پس از امضا «به روی همه باز خواهد شد».

پیش‌تر در روز شنبه، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران نسبت به اظهارنظر درباره زمان امضا هشدار داد. رسانه‌های دولتی ایران به نقل از بقایی نوشتند: «باید درباره تاریخ دقیق امضای تفاهم‌نامه منتظر بمانیم، هرچند فردا این اتفاق نخواهد افتاد.»

او افزود: «نمی‌توان احتمال رخ دادن آن در روزهای آینده را رد کرد. با این حال، به دلیل تردید طرف مقابل، باید در اظهارنظر درباره این روند محتاط باشیم.»

یک مقام آمریکایی که بعدا با خبرنگاران صحبت کرد، از اظهارنظر درباره زمان‌بندی خودداری کرد اما گفت: «توافق بسیار خوب و بسیار قدرتمندی است.»

این نخستین بار نیست که به نظر می‌رسد دو طرف به توافقی اولیه برای پایان دادن به جنگی که در ۲۸ فوریه با حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد، نزدیک شده‌اند. با این حال، شریف در شبکه ایکس نوشت: «ما بیش از هر زمان دیگری به توافق صلح نزدیک هستیم.»

این جنگ باعث افزایش شدید قیمت جهانی انرژی شده و هزاران نفر را کشته است که بیشتر آنها در ایران و لبنان بوده‌اند. در لبنان، این جنگ درگیری میان اسرائیل و شبه‌نظامیان حزب‌الله هم‌پیمان ایران را دوباره شعله‌ور کرد.

مفاد توافق چیست؟

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران روز جمعه گفت هرچند هنوز امکان تغییر در توافق وجود دارد، اما توافق آزمایشی نشان می‌دهد کشورش از این درگیری قدرتمندتر بیرون آمده است.

ساعاتی پس از این اظهارات، به گفته یک منبع آگاه به رویترز، نیروهای آمریکایی چندین پهپاد انتحاری ایرانی را که به سمت تنگه هرمز در حرکت بودند، سرنگون کردند.

این منبع که نخواست نامش فاش شود، گفت این پهپادها تهدیدی برای تردد تجاری محسوب می‌شدند. ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا بعدا این اقدام را تأیید کرد و گفت تنگه هرمز، به عنوان یک شریان اصلی عرضه جهانی نفت، باز است.

ایران ماه‌ها به طور مؤثر تنگه را مسدود کرده بود و نیروی دریایی آمریکا نیز بنادر ایران را برای کاهش صادرات نفت آن مسدود کرده بود.

به گفته منابع دخیل در مذاکرات از همه طرف‌ها، تفاهم‌نامه پیشنهادی خواستار بازگشایی تنگه و لغو محاصره دریایی آمریکا است. مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای ایران که دلیل اعلامی ترامپ برای شروع جنگ بود، پس از آن انجام خواهد شد.

مقام آمریکایی که روز شنبه صحبت کرد گفت: «ایران قرار است تنگه هرمز را باز کند، این یک الزام است. ممکن است بدون دریافت عوارض باز شود. همزمان با این کار، ما محاصره خود را برمی‌داریم.»

این مقام افزود: «این اتفاق همزمان رخ خواهد داد و بخشی از مرحله بعدی، مین‌روبی تنگه‌ها خواهد بود.» او اشاره کرد که کشورهای گروه هفت قدرت‌های بزرگ می‌توانند در این زمینه نقش داشته باشند.

دارایی‌های مسدودشده

مفاد پیش‌نویس که چندین منبع آن را برای رویترز تشریح کردند، نشان می‌دهد آمریکا در ازای باز شدن تنگه توسط ایران، آزادسازی میلیاردها دلار از دارایی‌های مسدودشده ایران را آغاز کرده و تحریم‌های صادرات نفت آن را لغو خواهد کرد.

خبرگزاری فارس به نقل از بقایی نوشت که آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران بخش جدایی‌ناپذیر این توافق است و همچنین ایران باید برای خدمات در تنگه هرمز هزینه دریافت کند.

فارس همچنین به نقل از او نوشت که پایگاه‌های نظامی خارجی در منطقه باید پایان یابند، بدون اینکه جزئیات بیشتری ارائه دهد.

برنامه هسته‌ای ایران طی یک دوره ۶۰ روزه مذاکره مورد بحث قرار خواهد گرفت. یک مقام آمریکایی گفت این توافق در نهایت به برچیدن برنامه هسته‌ای ایران منجر می‌شود و ذخایر اورانیوم با غنای بالای آن نابود و خارج خواهد شد.

اما عراقچی گفت ایران که به گفته منابع، برچیدن برنامه هسته‌ای خود را نپذیرفته است، می‌خواهد اورانیوم را به شکل رقیق‌شده حفظ کند.

به گفته منابع، این پیشنهادها همچنین شامل بحث درباره غرامت جنگی احتمالی برای تهران و کنار گذاشتن درخواست‌های دیرینه آمریکا برای محدودیت بر برنامه موشکی ایران است. مقام آمریکایی این روایت را رد کرد.