شریف: توافق ممکن است ۲۴ ساعت آینده نهایی شود

پاکستان به عنوان میانجی کلیدی این مناقشه روز شنبه (۲۳ خرداد) اعلام کرد که در پی ابراز خوش‌بینی هر دو طرف درباره شانس دستیابی به توافق، ایالات متحده و ایران می‌توانند ظرف «۲۴ ساعت آینده» به توافقی برای پایان دادن به جنگ در خاورمیانه دست یابند.

دو کشور متخاصم و میانجی‌گران این مناقشه مدعی شده‌اند که توافقی که مدت‌ها انتظارش می‌رفت در مراحل پایانی خود قرار دارد؛ آن هم در شرایطی که درگیری‌های جدیدی در تنگه هرمز در این جنگ چند ماهه که منطقه و اقتصاد جهانی را به تلاطم انداخته، رخ داده است.

هفته‌ها مذاکره بر سر توافق صلح پس از آتش‌بس ۸ آوریل (۲۰ فروردین) تاکنون به موفقیتی دست نیافته است، چرا که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا بارها تاکید کرده که توافق نزدیک است، اما چانه‌زنی‌ها همچنان به درازا کشیده است.

شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان که کشورش نقش مهمی در گفتگوهای صلح ایفا کرده است، روز شنبه در شبکه اجتماعی ایکس (X) نوشت: «ما بیش از هر زمان دیگری به یک توافق صلح نزدیک شده‌ایم.»

او افزود: «با توجه به اینکه انتظار می‌رود نهایی شدن توافق احتمالا در ۲۴ ساعت آینده انجام شود، پاکستان در حال آماده‌سازی برای امضای الکترونیکی این توافق صلح بلافاصله پس از آن است و به دنبال آن، گفتگوها در سطح فنی هفته آینده برگزار خواهد شد.»

شریف گفت: «ما مایلیم از ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران به خاطر تعهد مستمرشان در طول مذاکرات تشکر کنیم و مراتب قدردانی خالصانه خود را از برادرانمان در منطقه به خاطر حمایت‌هایشان ابراز داریم. ما مطمئن هستیم که این توافق صلح تاریخی، پایه‌ای قوی برای صلحی پایدار ایجاد خواهد کرد.»

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران نیز روز جمعه در پستی در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «تفاهم‌نامه اسلام‌آباد هرگز تا این حد [به واقعیت] نزدیک نبوده است»؛ عبارتی که به پایتخت پاکستان اشاره دارد که پیش از این میزبان گفتگوها بوده است.

با این حال، دو طرف اطلاعات به شدت متناقضی را درباره محتوای این توافق منتشر کرده‌اند، چرا که هر کدام تلاش می‌کنند نشان دهند با دست برتر از این جنگ خارج شده‌اند.

تهران بر حق خود برای غنی‌سازی اورانیوم و حفظ کنترل بر تنگه هرمز پافشاری کرده است، امری که به نظر می‌رسد به شدت با خطوط قرمز دیرینه واشنگتن در تضاد است.

این تنگه یک شاهراه تجارت دریایی کلیدی است که نفت و گاز را از خلیج فارس به بازارهای سراسر جهان منتقل می‌کند، اما تهران از زمان آغاز جنگ این آبراه را محاصره کرده و تاکید دارد که کشتی‌ها باید قبل از عبور، از نیروهای مسلح ایران مجوز دریافت کنند.

ارتش آمریکا نیز در اقدامی متقابل، بنادر ایران را محاصره نظامی کرده تا صادرات انرژی این کشور را قطع و آن را از درآمدهایش محروم کند.

روز شنبه درگیری‌های جدیدی در این تنگه رخ داد و ایالات متحده اعلام کرد چندین پهپاد ایرانی را که کشتی‌های تجاری را هدف قرار داده بودند، سرنگون کرده است.

فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) که ناظر بر عملیات ایالات متحده در منطقه است، در شبکه اجتماعی ایکس پست کرد که ایران «چندین پهپاد انتحاری را به قصد ضربه زدن به کشتی‌های تجاری در حال عبور از تنگه پرتاب کرده است.»

سنتکام افزود: «نیروهای آمریکایی در ساعات گذشته همه آن‌ها را سرنگون کرده‌اند و جریان تردد در تنگه بدون مانع ادامه دارد.»

روایت‌های متفاوت

ترامپ روز جمعه این ادعا را که توافق صلحِ در حال نهایی‌شدن به نفع ایران است، تکذیب کرد.

ترامپ در پستی در شبکه اجتماعی خود، تروث سوشال نوشت: «شرایطی که ایران به رسانه‌های جعلی (فیک نیوز) لو داده است، هیچ ربطی به شرایطی که به صورت مکتوب با آن موافقت شده، ندارد.»

عراقچی نیز خواستار احتیاط شد و به رسانه‌های دولتی ایران گفت تا زمانی که توافق کامل در همه موضوعات حاصل نشود، «نمی‌توان با قطعیت گفت که تفاهمی حاصل شده است.»

او جزئیاتی از این توافق را ارائه کرد و گفت که این توافق خواهان رفع محاصره دریایی آمریکا و ایجاد تغییرات نامشخصی در مدیریت این تنگه است.

او همچنین گفت تنها راه برخورد با اورانیوم غنی‌شده ایران - که واشنگتن ادعا می‌کند بخشی از برنامه تسلیحات هسته‌ای است - «رقیق کردن آن در داخل ایران است.»

وزیر امور خارجه ایران افزود که هرگونه توافقی «به صورت از راه دور (مجازی)» امضا خواهد شد، هرچند سوئیس روز جمعه اعلام کرد که پیشنهاد داده است این توافق در آنجا امضا شود.

اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان نیز روز شنبه در بیانیه‌ای اعلام کرد که با همتای سوئیسی خود درباره روند صلح گفتگو کرده است که دومین گفتگوی آن‌ها در دو روز گذشته محسوب می‌شود.

عراقچی روز جمعه گفت که این توافق می‌تواند «در روزهای آینده» امضا شود، در حالی که یک مقام ارشد آمریکایی نیز در گفتگو با خبرنگاران ابراز خوش‌بینی کرد که این توافق «طی چند روز آینده» نهایی شود.

«به حرفشان اعتماد نکنید»

اما در خیابان‌های تهران، نسبت به عبور این توافق از خط پایان بدبینی وجود داشت.

سعید صادقی، ۴۹ ساله، گفت: «فکر نمی‌کنم به این زودی‌ها توافقی حاصل شود. من به حرف آن‌ها اعتماد ندارم.»

مرد دیگری در شهر تنکابن به نام علی، که تنها به نام کوچک خود اشاره کرد، گفت توافق بشود یا نشود، مردم ایران آسیب خواهند دید.

او درباره مقامات ایرانی گفت: «هیچ‌کدام از این دو نتیجه به نفع مردم نیست. اگر به توافق برسند و دیگر نگران جامعه بین‌المللی نباشند، هزار برابر بیشتر به مردم ظلم خواهند کرد.»

در میان رسانه‌های اصلی ایران نیز دیدگاه‌های متفاوتی وجود داشت؛ روزنامه اصلاح‌طلب اعتماد روز شنبه از این پیشرفت به عنوان راهی برای شکستن «بن‌بست مزمن ژئوپلیتیک و اقتصادی» استقبال کرد.

اما روزنامه تندروی کیهان گفت که اهرم فشار ایران در مذاکرات، در کنترل آن بر [تنگه] هرمز نهفته است و این توان بازدارندگی باید حفظ شود.

این روزنامه نوشت: «هیچ انسان عاقلی بزرگترین نقطه قوت خود را به پای میز مذاکره نمی‌آورد.»

این جنگ در اواخر فوریه و زمانی آغاز شد که آمریکا و اسرائیل حملات هوایی را علیه ایران انجام دادند و [آیت‌الله] علی خامنه‌ای، رهبر معظم این کشور را به شهادت رساندند.

روز شنبه، تلویزیون دولتی ایران اعلام کرد که پیکر رهبر کشته‌شده جمهوری اسلامی که مراسم تشییع وی به دلیل جنگ به تعویق افتاده بود، در تاریخ ۹ ژوئیه (۱۸ تیر) در زادگاهش مشهد به خاک سپرده خواهد شد.

منابع: خبرگزاری فرانسه و رویترز