iran-emrooz.net | Fri, 17.04.2026, 14:08

باراک راوید، مارک کاپوتو / اکسیوس

ایالات متحده و ایران در حال مذاکره بر سر یک طرح سه‌صفحه‌ای برای پایان دادن به جنگ هستند. به گفته دو مقام آمریکایی و دو منبع دیگر مطلع از مذاکرات، یکی از محورهای مورد بحث این است که آمریکا در ازای کنار گذاشتن ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران، ۲۰ میلیارد دلار از دارایی‌های مسدودشده ایران را آزاد کند.

اهمیت موضوع: در طول این هفته، مذاکرات به‌طور پیوسته پیشرفت داشته، هرچند شکاف‌های مهمی همچنان باقی است. توافقی با چنین شرایطی می‌تواند به جنگ پایان دهد، اما احتمالاً با واکنش منفی تندروهای ضدایران نیز مواجه خواهد شد.

رئیس‌جمهور دونالد ترامپ روز پنج‌شنبه اعلام کرد که مذاکره‌کنندگان آمریکا و ایران احتمالاً این آخر هفته برای دور دوم گفت‌وگوها دیدار خواهند کرد تا تلاش کنند توافق را نهایی کنند.

به گفته یک منبع آگاه از روند میانجی‌گری، این مذاکرات قرار است در اسلام‌آباد و احتمالاً روز یک‌شنبه برگزار شود.

پاکستان نقش میانجی را در این مذاکرات ایفا می‌کند و مصر و ترکیه نیز پشت‌صحنه از این روند حمایت می‌کنند.

جزئیات: یکی از اولویت‌های اصلی دولت ترامپ این است که اطمینان حاصل کند ایران به ذخایر تقریباً ۲۰۰۰ کیلوگرمی اورانیوم غنی‌شده که در تأسیسات هسته‌ای زیرزمینی نگهداری می‌شود، دسترسی نداشته باشد — به‌ویژه حدود ۴۵۰ کیلوگرم که تا سطح خلوص ۶۰ درصد غنی‌سازی شده است.

در مقابل، ایران به منابع مالی نیاز دارد.

طرفین در حال مذاکره درباره سرنوشت این ذخایر و همچنین میزان دارایی‌هایی هستند که قرار است آزاد شود. همچنین درباره شرایط استفاده ایران از این منابع مالی گفت‌وگو می‌کنند.

به‌روزرسانی: ترامپ پس از انتشار این گزارش در شبکه «تروث سوشال» نوشت: «هیچ پولی جابه‌جا نخواهد شد»، هرچند به‌طور مشخص به موضوع آزادسازی دارایی‌های ایران اشاره نکرد.

نگاهی دقیق‌تر: به گفته دو منبع، آمریکا در مرحله‌ای ابتدایی از مذاکرات آماده بود ۶ میلیارد دلار برای خرید مواد غذایی، دارو و سایر اقلام بشردوستانه در اختیار ایران قرار دهد، اما ایران خواستار ۲۷ میلیارد دلار شده بود.

منابع می‌گویند رقم جدیدی که اکنون در حال مذاکره است، ۲۰ میلیارد دلار است. یکی از مقامات آمریکایی این رقم را پیشنهادی از سوی آمریکا دانست و مقام دیگری ایده «پول در برابر اورانیوم» را «یکی از چندین موضوع مورد بحث» توصیف کرد.

در همین حال، آمریکا از ایران خواسته است با انتقال تمام مواد هسته‌ای خود به ایالات متحده موافقت کند، اما ایران تنها با «رقیق‌سازی» این مواد در داخل کشور موافقت کرده است.

بر اساس یک پیشنهاد مصالحه که اکنون در حال بررسی است، بخشی از اورانیوم با غنای بالا به یک کشور ثالث (نه لزوماً آمریکا) منتقل خواهد شد و بخشی دیگر نیز تحت نظارت بین‌المللی در داخل ایران رقیق‌سازی می‌شود.

نکات قابل توجه: یادداشت تفاهم سه‌صفحه‌ای که دو طرف در حال مذاکره بر سر آن هستند، شامل یک تعلیق «داوطلبانه» غنی‌سازی اورانیوم توسط ایران نیز می‌شود.

در دور قبلی مذاکرات، آمریکا خواستار تعلیق ۲۰ ساله شده بود، در حالی که ایران پیشنهاد ۵ سال را مطرح کرد. میانجی‌ها همچنان در تلاش‌اند این فاصله را کاهش دهند.

بر اساس این یادداشت تفاهم، ایران مجاز خواهد بود راکتورهای تحقیقاتی هسته‌ای برای تولید ایزوتوپ‌های پزشکی داشته باشد، اما متعهد می‌شود که تمامی تأسیسات هسته‌ای آن در سطح زمین قرار داشته باشند. تأسیسات زیرزمینی فعلی نیز از مدار خارج خواهند شد.

این سند همچنین به موضوع تنگه هرمز می‌پردازد، هرچند منابع می‌گویند اختلافات مهمی در این زمینه همچنان باقی است.

مشخص نیست که آیا این یادداشت تفاهم به برنامه موشک‌های بالستیک ایران و حمایت آن از نیروهای نیابتی منطقه‌ای نیز می‌پردازد یا خیر.

پیش‌تر اسرائیل و تندروهای جمهوری‌خواه در واشینگتن خواستار آن شده بودند که این موضوعات در هرگونه مذاکره با ایران مطرح شود.

همچنین جمهوری‌خواهان و شخص ترامپ در گذشته از باراک اوباما به دلیل آزادسازی ده‌ها میلیارد دلار از دارایی‌های ایران در توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ انتقاد کرده بودند. از این رو، ممکن است دولت ترامپ بر محدود کردن نحوه استفاده از دارایی‌های آزادشده تأکید کند.

اظهارات مقامات: یکی از مقامات آمریکایی گفت: «ایران تا حدی عقب‌نشینی کرده، اما نه به اندازه کافی. اینکه چه چیزی لازم است تا آن‌ها گام‌های بیشتری بردارند، باید دید.»

او افزود: «ایران به‌وضوح خواهان این ۲۰ میلیارد دلار—و حتی بیشتر—است. آن‌ها می‌خواهند بدون تحریم و با قیمت‌های بازار آزاد نفت بفروشند، در نظام مالی جهانی مشارکت داشته باشند، اما در عین حال می‌خواهند برنامه تسلیحات هسته‌ای خود را نیز حفظ کنند. آن‌ها می‌خواهند از گروه‌هایی مانند حماس حمایت مالی کنند و حاضر نیستند به اندازه‌ای از این موارد دست بکشند که امتیازاتی را که ما پیشنهاد می‌دهیم، به دست آورند.»

آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، اعلام کرد که مذاکرات «سازنده» بوده، اما آمریکا «از طریق رسانه‌ها مذاکره نمی‌کند» و افزود: «منابع ناشناسی که مدعی اطلاع از گفت‌وگوهای حساس دیپلماتیک هستند، در واقع نمی‌دانند درباره چه صحبت می‌کنند.»

سناتور لیندزی گراهام در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز اظهار داشت که ترامپ مستقیماً با ایرانی‌ها گفت‌وگو کرده و افزود که یکی از تماس‌های اخیر «خیلی داغ و پرتنش» بوده است.

ترامپ نیز روز پنج‌شنبه به خبرنگاران گفت که ایران در جریان مذاکرات پذیرفته است «یک بیانیه بسیار قوی» بدهد مبنی بر اینکه به سلاح هسته‌ای دست نخواهد یافت.

او همچنین گفت ایران موافقت کرده «گرد و غبار هسته‌ای» خود—اشاره به ذخایر اورانیوم غنی‌شده—را به آمریکا تحویل دهد.

ترامپ افزود: «ما بسیار به توافق نزدیک شده‌ایم. اگر توافقی حاصل نشود، درگیری‌ها از سر گرفته خواهد شد.»

او همچنین تصریح کرد که در صورت نیاز، آماده است آتش‌بس را فراتر از تاریخ انقضای ۲۱ آوریل تمدید کند.

آنچه باید زیر نظر داشت: روز جمعه، میانجی‌های پاکستانی، مصری و ترکیه‌ای قرار است در حاشیه یک نشست دیپلماتیک در ترکیه، دیداری چهارجانبه با مقامات سعودی برگزار کنند.

تمرکز این نشست بر تلاش‌ها برای دستیابی به توافق میان آمریکا و ایران خواهد بود.