iran-emrooz.net | Tue, 14.04.2026, 9:17

منیر احمد و سام متز / آسوشیتدپرس / ۱۴ آوریل ۲۰۲۶

بحران میان ایالات متحده و ایران روز سه‌شنبه پس از آن‌که آمریکا اعلام کرد بنادر ایران را محاصره کرده است شدت گرفت؛ تهران تهدید به حمله علیه اهدافی در سراسر منطقه کرد و پاکستان گفت در تلاش است تا دو طرف را برای دور تازه‌ای از گفت‌وگوها گرد هم آورد.

با وجود آن‌که آتش‌بس هفته گذشته همچنان برقرار به‌نظر می‌رسد، تنش بر سر تنگهٔ راهبردی بار دیگر خطر برافروختن درگیری‌ها را افزایش داده و احتمال عمیق‌تر شدن پیامدهای اقتصادی جنگ گستردهٔ منطقه‌ای را بالا برده است.

گفت‌وگوها برای پایان دائمی درگیری — که از ۲۸ فوریه با حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران آغاز شد — در آخر هفته گذشته بدون دستیابی به توافق پایان یافت، هرچند پاکستان پیشنهاد میزبانی دور دوم مذاکرات را در روزهای آینده مطرح کرده است.

دو مقام پاکستانی که به دلیل نداشتن مجوز رسمی برای گفت‌وگو با رسانه‌ها نخواستند نام‌شان فاش شود، گفتند مذاکرات نخست بخشی از فرایند دیپلماتیک در حال جریان بوده و اقدامی مقطعی محسوب نمی‌شود.

همچنین دو مقام آمریکایی که به دلیل حساسیت مذاکرات، نخواستند نام‌شان فاش شود، روز دوشنبه گفتند گفت‌وگوها دربارهٔ برگزاری دور تازه‌ای از مذاکرات هنوز ادامه دارد. به گفتهٔ آنان، محل، زمان و ترکیب هیئت‌ها هنوز تعیین نشده، اما احتمال دارد این گفت‌وگوها روز پنج‌شنبه برگزار شود.

این جنگ که وارد هفتمین هفتهٔ خود شده است، بازارهای جهانی را متلاطم کرده و اقتصاد جهان را به لرزه انداخته؛ زیرا بخش عمده‌ای از حمل‌ونقل دریایی متوقف شده و حملات هوایی زیرساخت‌های نظامی و غیرنظامی منطقه را ویران کرده است.

در این جنگ تاکنون دست‌کم ۳۰۰۰ نفر در ایران، بیش از ۲۰۰۰ نفر در لبنان، ۲۳ نفر در اسرائیل و بیش از ده نفر در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس کشته شده‌اند. همچنین ۱۳ تن از نیروهای آمریکایی نیز جان باخته‌اند.

محاصره به اجرا درآمد

ارتش آمریکا روز دوشنبه اعلام کرد که محاصره شامل تمام کشتی‌هایی می‌شود که به مقصد یا از مبدأ بنادر ایران حرکت می‌کنند. این اقدام می‌تواند تردد اندک کشتی‌هایی را نیز که تهران آنان را «دوست» می‌داند و تا کنون اجازه عبور از تنگه هرمز داشته‌اند، محدود کند؛ تنگه‌ای که ایران از آغاز جنگ، ترافیک دریایی در آن را عملاً کاهش داده است.

اغلب کشتی‌های تجاری به دلیل تهدیدهای ایران از عبور از این آبراه پرهیز کرده‌اند، به‌جز معدود کشتی‌هایی که از مسیرهای میان جزایر و خطوط ساحلی ایران اجازه تردد یافته بودند.

نحوه اجرای محاصره و میزان پایبندی کشتی‌ها به آن، در نخستین روز اجرای کامل آن در روز سه‌شنبه هنوز روشن نبود، اما نشانه‌هایی از احتیاط اولیه دیده می‌شد: دست‌کم دو نفتکش که روز دوشنبه به سمت تنگه در حرکت بودند، اندکی پس از اجرایی شدن محاصره مسیر خود را تغییر دادند. این خبر در یک پست از سوی وب‌سایت رهگیری کشتی‌ها «مارین‌ترافیک» در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد.

بسته شدن مؤثر تنگه هرمز — که در زمان صلح حدود یک‌پنجم نفت جهان از آن عبور می‌کند — باعث جهش قیمت نفت و افزایش شدید هزینه بنزین، مواد غذایی و دیگر کالاهای اساسی در سراسر جهان شده است، فراتر از مرزهای خاورمیانه.

محاصره با هدف افزایش فشار بر ایران اعمال شده است؛ کشوری که از زمان آغاز جنگ میلیون‌ها بشکه نفت، عمدتاً به آسیا صادر کرده است. به نظر می‌رسد بخش زیادی از این صادرات از طریق «ترانزیت‌های تاریک» انجام گرفته که از شمول تحریم‌ها و نظارت بین‌المللی می‌گریزند و منبع درآمد حیاتی برای تداوم فعالیت دولت ایران محسوب می‌شوند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، روز دوشنبه گفت تسلط ایران بر تنگه نوعی «باج‌گیری و زورگویی» است و محاصره به همین دلیل اعمال شده است. او در پستی در شبکه‌های اجتماعی مدعی شد نیروی دریایی ایران «کاملاً منهدم شده»، اما هنوز دارای «قایق‌های تندرو تهاجمی» است.

ترامپ هشدار داد: «اگر هر یک از این شناورها حتی نزدیک محاصرهٔ ما شوند، بلافاصله نابود خواهند شد.»

در مقابل، ایران تهدید کرد که در صورت حمله، بنادر کشورهای حاشیه خلیج فارس را هدف قرار خواهد داد.

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی ایران، در بیانیه‌ای خطاب به ترامپ گفت: «اگر بجنگید، ما نیز می‌جنگیم.»

گفت‌وگوهای اسرائیل و لبنان در پیش است

در همین حال، قرار است گفت‌وگوهای مستقیم میان اسرائیل و لبنان در روز سه‌شنبه در واشنگتن آغاز شود؛ نخستین مذاکرات مستقیم میان دو کشور در چند دههٔ گذشته.

اسرائیل از زمان اعلام آتش‌بس در ایران هفته پیش، حملات هوایی و زمینی خود را به لبنان ادامه داده و گفته است این آتش‌بس شامل درگیری‌های لبنان نمی‌شود. با این حال، این کشور از روز چهارشنبه گذشته حملات به پایتخت لبنان را متوقف کرد؛ اقدامی که پس از بمباران مرگبار بخش‌های تجاری و مسکونی بیروت صورت گرفت و واکنش گستردهٔ بین‌المللی و تهدید ایران به لغو آتش‌بس را در پی داشت.

پس از بیش از یک سال حملات تقریباً روزانه در جنوب لبنان، اسرائیل در روزهای نخست جنگ فعلی، حملات خود را تشدید کرد؛ در پی شلیک موشک‌های حزب‌الله به خاک اسرائیل. به گفته مقام‌های لبنانی، این نبرد مسیر ویرانی گسترده‌ای از شهرهای کشاورزی نزدیک مرز تا بیروت برجای گذاشته و بیش از ۲۰۰۰ کشته و بیش از یک میلیون آواره بر جای گذاشته است.

گفته می‌شود گفت‌وگوهای واشنگتن جنبه مقدماتی دارند و هدف از آن تعیین چارچوب مذاکرات آینده است نه حل مسائل اصلی. مقام‌های لبنانی بر دستیابی به آتش‌بس تأکید دارند، در حالی که اسرائیل موضوع خلع سلاح حزب‌الله و احتمال توافق صلح را محور مذاکرات معرفی کرده، بدون آن‌که تعهدی علنی به توقف کامل عملیات یا عقب‌نشینی بدهد.

اسرائیل خواهان آن است که دولت لبنان مسئولیت خلع سلاح حزب‌الله را بر عهده گیرد؛ مشابه آن‌چه در توافق آتش‌بس نوامبر ۲۰۲۴ پیش‌بینی شده بود. اما این گروه شبه‌نظامی که از دهه‌ها تلاش برای تضعیف آن جان به در برده، روز دوشنبه اعلام کرد هیچ توافقی را که از این مذاکرات حاصل شود، نخواهد پذیرفت.