iran-emrooz.net | Wed, 08.04.2026, 13:02

آملیا نیرنبرگ / نیویورک تایمز / ۸ آوریل ۲۰۲۶

توافق آتش‌بس میان ایران و ایالات متحده با استقبال و احساس آسودگی در سراسر جهان مواجه شده است. اما آنچه در ادامه رخ خواهد داد، همچنان بسیار نامشخص است.

هر دو طرف پس از اعلام این توافق که با میانجی‌گری پاکستان حاصل شد، ادعای پیروزی کردند. ایران اعلام کرده است که در صورت هماهنگی کشتی‌ها با نیروهای نظامی‌اش، اجازه عبور امن از تنگه هرمز — یکی از گذرگاه‌های حیاتی نفت و گاز جهان — را خواهد داد. رئیس‌جمهور ترامپ پیش‌تر تهدید کرده بود که اگر ایران این تنگه را باز نکند، «تمام تمدن» آن را نابود خواهد کرد.

با این حال، به نظر می‌رسد شرکت‌های کشتیرانی، دست‌کم در کوتاه‌مدت، برای بازگشت به این مسیر دریایی مردد هستند. در ساعات اولیه روز چهارشنبه، تنها چند ساعت پس از دستیابی به توافق، حملات پراکنده در منطقه خلیج فارس ادامه داشت. اسرائیل نیز اعلام کرد که به عملیات نظامی خود علیه حزب‌الله در لبنان ادامه خواهد داد.

مفاد این توافق چیست؟

ایالات متحده و ایران توافق کردند که به مدت دو هفته درگیری‌ها را متوقف کنند. دولت ترامپ به دنبال آن است که جریان نفت، گاز و سایر کالاها — دست‌کم به طور موقت — از طریق تنگه هرمز از سر گرفته شود.

این توافق به معنای پایان جنگ نیست، اما امید می‌رود که فرصتی برای دو طرف فراهم کند تا به یک توافق صلح بلندمدت دست یابند. بازارها واکنش مثبتی نشان دادند: قیمت نفت به‌طور چشمگیری کاهش یافت و بازارهای سهام آسیا صبح چهارشنبه رشد کردند.

با این حال، تنها چند ساعت پس از اعلام توافق، همچنان برخی حملات در منطقه خلیج فارس گزارش شد. مشخص نبود که خبر توافق تا چه اندازه سریع به فرماندهان محلی ایران رسیده است — فرماندهانی که در چارچوب سیستم کنترل غیرمتمرکز ایران، اختیار دارند درباره انجام حملات تصمیم‌گیری کنند.

چه عواملی به این توافق منجر شد؟

آقای ترامپ طی چند روز گذشته به‌طور فزاینده‌ای تهدیدهای خود را تشدید کرده بود. او بارها اعلام کرد که در صورت باز نکردن تنگه هرمز، نیروگاه‌ها و زیرساخت‌های غیرنظامی ایران را نابود خواهد کرد.

روز سه‌شنبه، او یک گام فراتر رفت و در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «یک تمدن کامل امشب خواهد مرد و هرگز دوباره بازنخواهد گشت.» هدف قرار دادن عمدی زیرساخت‌های غیرنظامی برای وادار کردن یک دولت به تسلیم، مصداق جنایت جنگی است.

تهدید، بخش محوری رویکرد ترامپ در دیپلماسی بوده است. اظهارات او در روز سه‌شنبه نشان می‌داد که ممکن است حاضر باشد قوانین آمریکا و حقوق بین‌الملل را نقض کند.

نیروهای آمریکا و اسرائیل نیز با حملات نظامی بر ایران فشار وارد کردند: ایالات متحده بیش از ۹۰ حمله به جزیره خارک — مرکز اصلی صادرات نفت ایران — انجام داد و اسرائیل خطوط راه‌آهن و پل‌ها را در سراسر کشور بمباران کرد.

در حالی که ترامپ ایران را تهدید می‌کرد، پاکستان در تلاش برای میانجی‌گری و دستیابی به توافق بود.

این تلاش‌ها به نتیجه رسید. ترامپ اندکی بیش از یک ساعت پیش از ضرب‌الاجل تعیین‌شده خود در ساعت ۸ شب به وقت شرق آمریکا در روز سه‌شنبه، این توافق را در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد.

گام بعدی چه می‌تواند باشد: شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، اعلام کرد که از هیأت‌های آمریکایی و ایرانی برای برگزاری مذاکرات در روز جمعه در اسلام‌آباد، پایتخت این کشور، دعوت کرده است.

آیا لبنان نیز شامل این توافق می‌شود؟

در لبنان، ابهام و سردرگمی درباره شمول این توافق وجود داشت.

پاکستان اعلام کرد که لبنان نیز در این توافق گنجانده شده است. اما اسرائیل گفت که آتش‌بس شامل همسایه شمالی‌اش نمی‌شود — جایی که نیروهای زمینی اسرائیل در حال نبرد با حزب‌الله، گروه شبه‌نظامی مورد حمایت ایران، هستند.

روز چهارشنبه، اسرائیل دستور تخلیه ساکنان شهر صور در جنوب لبنان را صادر کرد. ارتش لبنان نیز به ساکنان آواره مناطق جنوبی نزدیک مرز اسرائیل هشدار داد که فعلاً به خانه‌های خود بازنگردند.

اسرائیل نیز هدف حملات قرار گرفت؛ به‌طوری که آژیرهای هشدار در این کشور روز چهارشنبه از شلیک موشک‌های ورودی از سوی ایران خبر دادند.

آیا تنگه هرمز دوباره باز خواهد شد؟

ایران می‌گوید که این کار را انجام خواهد داد. اما هنوز مشخص نیست که شرکت‌های کشتیرانی این تنگه را برای عبور امن می‌دانند یا خیر. شرکت بزرگ کشتیرانی «مرسک» روز چهارشنبه اعلام کرد که در حال بررسی این توافق است.

این شرکت در بیانیه‌ای گفت: «آتش‌بس ممکن است فرصت‌هایی برای عبور ایجاد کند، اما هنوز اطمینان کامل دریایی فراهم نکرده و ما باید تمامی شرایط احتمالی مرتبط با آن را درک کنیم.»