iran-emrooz.net | Fri, 27.03.2026, 11:24

مارک کاپوتو، باراک راوید / اکسیوس

معاون رئیس‌جمهور، جی‌دی ونس، در حال آماده شدن برای پذیرش مهم‌ترین مأموریت دوران حرفه‌ای خود است: هدایت تلاش‌های ایالات متحده برای پایان دادن به جنگی که از همان ابتدا نسبت به آغاز آن تردید داشت.

اهمیت موضوع: ونس تاکنون چندین تماس با نخست‌وزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، داشته، با متحدان خلیج فارس درباره جنگ دیدار کرده و در ارتباطات غیرمستقیم با ایرانی‌ها نیز نقش داشته است. انتظار می‌رود او مذاکره‌کننده ارشد آمریکا در گفت‌وگوهای احتمالی صلح باشد.

بر اساس منابع آمریکایی و اسرائیلی، ونس نسبت به ارزیابی خوش‌بینانه اسرائیل پیش از جنگ درباره نحوه پیشرفت آن بسیار تردید داشت و اکنون نیز انتظار دارد جنگ چند هفته دیگر ادامه یابد.

مشاوران ونس معتقدند برخی در اسرائیل تلاش دارند او را تضعیف کنند؛ احتمالاً به این دلیل که او را به اندازه کافی تندرو نمی‌دانند. مقام‌های اسرائیلی این ادعا را رد می‌کنند.

رئیس‌جمهور دونالد ترامپ روز پنجشنبه در جلسه کابینه، نقش ونس را رسمی کرد؛ از او خواست گزارشی درباره ایران ارائه دهد و اشاره کرد که او همراه با استیو ویتکاف و جرد کوشنر روی مذاکرات کار می‌کند.

جزئیات بیشتر: به گفته مقام‌های کاخ سفید، جایگاه بالای ونس در دولت و مخالفت مستند او با جنگ‌های بی‌پایان در خارج از کشور، او را در مقایسه با ویتکاف و کوشنر — که دو دور قبلی مذاکرات ناموفق را مدیریت کرده بودند — به گزینه‌ای جذاب‌تر برای ایرانی‌ها تبدیل می‌کند.

تا حدی به همین دلایل، ویتکاف پیشنهاد داده که ونس به‌عنوان مذاکره‌کننده اصلی انتخاب شود.

یک مقام ارشد دولت گفت: «اگر ایرانی‌ها نتوانند با ونس به توافق برسند، اساساً توافقی در کار نخواهد بود. او بهترین گزینه‌ای است که خواهند داشت.»

به گفته یک مقام کاخ سفید، ونس آماده است «روی صحنه بیاید»، اما تنها در صورتی که مذاکرات مستقیم آغاز شود.

وضعیت کنونی: ترامپ روز پنجشنبه مهلت خود برای مذاکرات با ایران را تمدید کرد، در حالی که میانجی‌گران پاکستانی، مصری و ترکیه‌ای همچنان تلاش می‌کنند گفت‌وگوهای حضوری را سازمان‌دهی کنند.

مقام‌های ایرانی به این میانجی‌ها گفته‌اند که همچنان منتظر چراغ سبز از «سطوح عالی رهبری» هستند. اگر چنین نشستی برگزار شود، ممکن است ونس در برابر رئیس مجلس ایران، محمدباقر قالیباف، پشت میز مذاکره بنشیند.

دولت آمریکا همچنین در حال بررسی یک تشدید بزرگ نظامی در صورت شکست دیپلماسی است.

نکته مبهم: مقام‌های دولت آمریکا گمان می‌کنند که عوامل خارجی در حال ترویج این روایت هستند که ایران خواهان مذاکره با ونس است.

مشاور ونس، اندرو سورابیان، در شبکه اجتماعی X نوشت گزارشی از CNN در این باره، نشانه «یک عملیات تبلیغاتی هماهنگ خارجی» است.

یک مقام دیگر دولت به اکسیوس گفت: «این یک عملیات اسرائیلی علیه جی‌دی است» — اشاره به این روایت که ایرانی‌ها ونس را فردی متمایل به توافق و خروج از درگیری می‌دانند.

با این حال، هیچ مدرکی دال بر وجود چنین عملیات اسرائیلی وجود ندارد.

پشت پرده: پس از یک تماس تلفنی دشوار در روز دوشنبه میان نتانیاهو و ونس، مقام‌های کاخ سفید به این نتیجه رسیدند که برخی در دولت اسرائیل ممکن است در تلاش برای تخریب وجهه ونس باشند.

به گفته منابع آمریکایی و اسرائیلی، در این تماس، ونس اشاره کرد که چندین پیش‌بینی نتانیاهو درباره جنگ بیش از حد خوش‌بینانه بوده است — به‌ویژه درباره احتمال وقوع یک قیام مردمی برای سرنگونی نظام.

یک منبع آمریکایی گفت: «پیش از جنگ، بی‌بی (نتانیاهو) این موضوع را به رئیس‌جمهور طوری ارائه کرده بود که انگار کار ساده‌ای است و تغییر رژیم بسیار محتمل‌تر از واقعیت است. اما معاون رئیس‌جمهور نسبت به این اظهارات دیدگاهی واقع‌بینانه داشت.»

روز بعد از این تماس، یک روزنامه راست‌گرای اسرائیلی متعلق به میلیاردر حامی حزب جمهوری‌خواه، میریام ادلسون، گزارش داد که ونس بر سر مسئله خشونت شهرک‌نشینان علیه فلسطینی‌ها در کرانه باختری بر سر نتانیاهو فریاد زده است.

چندین منبع آمریکایی و اسرائیلی این گزارش را نادرست دانستند و مشاوران ونس گمان کردند که این خبر از سوی طرف اسرائیلی درز داده شده است. یک مقام اسرائیلی این ادعا را رد کرد و گفت دفتر نتانیاهو این گزارش را در پاسخ به پرسش رسانه‌ها تکذیب کرده است.

سفارت اسرائیل در واشینگتن نیز از اظهار نظر درباره گفت‌وگوهای دیپلماتیک میان نتانیاهو و ونس خودداری کرد.

درون جلسات: ونس روز چهارشنبه با هیأتی از مقام‌های ارشد امارات دیدار کرد و روز پنجشنبه نیز با نخست‌وزیر قطر ملاقات داشت. هر دو دیدار بر جنگ، مذاکرات با ایران و کمک‌های نظامی به این دو متحد خلیج فارس متمرکز بود.

به گفته یک مقام آمریکایی، ونس «به‌طور گسترده» در دیپلماسی با ایران — چه پیش از جنگ و چه در روزهای اخیر — درگیر بوده است.

آخر هفته گذشته، در جریان تبادل غیرمستقیم پیام‌ها با ایران، کاخ سفید احتمال رهبری هیأت آمریکایی در مذاکرات سطح بالا توسط ونس را مطرح کرد.

کاخ سفید از میانجی‌های پاکستانی، مصری و ترکیه‌ای خواست به ایران منتقل کنند که آمادگی آمریکا برای سپردن رهبری مذاکرات به ونس، نشانه جدیت ترامپ است.

همچنین به گفته مقام‌های آمریکایی، ونس در فاصله میان اعتراضات دسامبر گذشته و آغاز جنگ، چندین جلسه شورای امنیت ملی درباره گزینه‌های نظامی علیه ایران را ریاست کرده است.

میان خطوط: در دوره منتهی به جنگ، ونس یکی از صداهای تردیدآمیز در داخل دولت بود و درباره مدت، هدف و تأثیر جنگ بر ذخایر تسلیحاتی آمریکا سؤال‌هایی مطرح می‌کرد.

با این حال، پس از آنکه ترامپ تصمیم به جنگ گرفت، ونس از به‌کارگیری نیروی قاطع برای دستیابی سریع به پیروزی حمایت کرد.

مشاوران ونس می‌گویند او از اسرائیل حمایت می‌کند، اما نسبت به شکاف‌های احتمالی میان اهداف آمریکا و اسرائیل با ادامه جنگ نگران است.

ونس که کهنه‌سرباز جنگ عراق است، دو روز پیش از آغاز بمباران تهران به روزنامه واشینگتن‌پست گفت: «فکر می‌کنم باید از تکرار اشتباهات گذشته اجتناب کنیم. همچنین معتقدم نباید بیش از حد از درس‌های گذشته برداشت کنیم.»

جمع‌بندی: یک منبع نزدیک به ونس گفت: «او دیدگاه‌های خودش را دارد، اما بر اساس دستورالعمل‌های ترامپ عمل خواهد کرد و تلاش می‌کند به نتیجه‌ای برسد که مورد پسند رئیس‌جمهور باشد.»