iran-emrooz.net | Wed, 25.03.2026, 18:59

جیم تنکرزلی / نیویورک تایمز / ۲۵ مارس ۲۰۲۶

رئیس‌جمهور ترامپ نمی‌تواند از صحبت درباره این موضوع دست بردارد که دولتش تا چه اندازه در حال مذاکره با ایران برای پایان دادن به جنگی است که تقریباً یک ماه به طول انجامیده است.

در مقابل، ایران نیز نمی‌تواند از انکار این مذاکرات دست بکشد.

این یک وضعیت غیرمعمول است. معمولاً وقتی کشورها برای پایان دادن به یک درگیری وارد مذاکره می‌شوند، هر دو طرف آن را تأیید می‌کنند. برای مثال، از زمان حمله روسیه به اوکراین، دو طرف بارها اذعان کرده‌اند که درباره آتش‌بس در حال گفت‌وگو هستند، حتی در حالی که بر سر شروط توافق اختلاف دارند.

اما جنگ ایران یک درگیری متفاوت است و برای هر دو طرف، یعنی تهران و آقای ترامپ، این رویکردها قابل درک است.

راهبرد ترامپ: حرف بزن، حرف بزن، درباره مذاکره حرف بزن

حملات گسترده ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، بسیاری از رهبران ارشد ایرانی را کشته و زیرساخت‌های نظامی را نابود کرده است، در کنار سایر اهداف. اما این حملات در میان افکار عمومی آمریکا محبوب نیست، تا حدی به این دلیل که باعث ایجاد گلوگاه در عرضه جهانی نفت شده و قیمت بنزین را افزایش داده است.

اگر رئیس‌جمهوری باشید که از یک سو از موفقیت این حملات خشنود است و از سوی دیگر نگران واکنش سیاسی‌ای هستید که ممکن است کنترل کنگره را در پاییز از حزب‌تان بگیرد، چه می‌کنید؟

پاسخ آقای ترامپ این است: امید به پایان قریب‌الوقوع جنگ را افزایش دهید.

روز دوشنبه، ترامپ گفت آمریکا و ایران «گفت‌وگوهای بسیار خوبی» برای حل این درگیری دارند. او افزود: «آن‌ها صلح می‌خواهند.»

روز سه‌شنبه نیز ترامپ دوباره در شبکه‌های اجتماعی از مذاکرات سازنده با ایران نوشت. او به خبرنگاران گفت این گفت‌وگوها شامل جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، نیز می‌شود.

نتیجه این رویکرد برای او چه بوده است؟ تا اینجا بد نبوده است. از زمانی که او به‌طور گسترده درباره مذاکرات صحبت کرده، قیمت جهانی نفت بیش از ۱۰ درصد کاهش یافته است. بازار سهام نیز پس از نوساناتی، روندی صعودی داشته است.

اگر هیچ چیز دیگر نباشد، ممکن است آقای ترامپ در حال خریدن زمان باشد — چه از نظر سیاسی و چه در سایر زمینه‌ها — در حالی که تجهیزات و نیروهای نظامی بیشتری از آمریکا به منطقه اعزام می‌شوند.

راهبرد تهران: درباره «باشگاه مذاکره» حرف نزن

هر بار که آقای ترامپ از مذاکرات سخن گفته، رهبران ایران سخنان او را رد کرده‌اند — گویی عمداً در حال تمسخر او هستند. آن‌ها مذاکراتی را که ترامپ روز دوشنبه اعلام کرد، تکذیب کردند. روز سه‌شنبه هم همین کار را کردند.

روز چهارشنبه، یکی از مقامات ایرانی حتی آمریکایی‌ها را متهم کرد که عملاً با خودشان مذاکره می‌کنند.

با این حال، بر اساس گزارش‌های مختلف، در واقع سطوحی از گفت‌وگو در جریان است — دست‌کم مذاکرات غیرمستقیم از طریق واسطه‌ها. پس چرا ایران نمی‌خواهد این موضوع را تأیید کند؟

زیرا به احتمال زیاد رهبران ایران ملاحظات سیاسی بسیار متفاوتی نسبت به آقای ترامپ دارند. آن‌ها در واقع تمایل دارند قیمت نفت بالا بماند؛ تحریک نارضایتی در میان مصرف‌کنندگان غربی شاید یکی از مؤثرترین ابزارهای باقی‌مانده برای پایان دادن به جنگ با شرایط مطلوب‌تر برای آن‌ها باشد.

آن‌ها همچنین می‌خواهند در قدرت باقی بمانند، و ایستادگی در برابر ترامپ — حتی در سطح لفظی — ممکن است به این هدف کمک کند. این رویکرد نشان‌دهنده قدرت است و می‌تواند به تصویرسازی از ترامپ به‌عنوان فردی غیرقابل اعتماد کمک کند.

مذاکرات در خدمت هر دو راهبرد

شاید به‌طور طعنه‌آمیزی، همین انگیزه‌های متضاد، هر دو طرف را به سمت مذاکرات جدی‌تر سوق می‌دهد. مقامات آمریکایی و ایرانی هر دو انگیزه‌های بزرگی دارند تا جنگ را با کمترین آسیب بیشتر — از نظر جانی، مالی و سیاسی — پایان دهند.

بعید نیست در روزهای آینده شاهد تشدید گفت‌وگوها باشیم — چه این مذاکرات به‌طور علنی تأیید شوند و چه نشوند.