iran-emrooz.net | Wed, 04.03.2026, 9:31

مارک کاپوتو، باراک راوید / آکسیوس

دوشنبه‌ی گذشته، بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل، با یک خبر شگفت‌انگیز با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری وقت آمریکا تماس گرفت: رهبر عالی ایران و مشاوران ارشد او قرار بود صبح شنبه در یک مکان واحد در تهران ملاقات کنند.

به گفته‌ی سه منبع مطلع از جزئیات گفت‌وگو، نتانیاهو به ترامپ و تیم او گفت همه‌ی آن‌ها می‌توانند با یک حمله هوایی گسترده کشته شوند.

چرا این مهم است: این تماس در تاریخ ۲۳ فوریه – که از «اتاق وضعیت» کاخ سفید انجام شد و تا امروز علنی نشده بود – نقطه‌ی عطفی بود که جنگ با ایران را به حرکت درآورد.

این تماس پاسخ پرسشی بود که از شنبه تاکنون قانون‌گذاران، منتقدان جمهوری‌خواهان تندرو (MAGA) و رهبران جهان مطرح کرده بودند: چرا حالا؟

پاسخ این است که آیت‌الله علی خامنه‌ای و حلقه‌ی نزدیکش، هدفی وسوسه‌برانگیز و کم‌نظیر بودند که نه ترامپ و نه نتانیاهو حاضر نبودند از دست بدهند.

جزئیات بیشتر: ترامپ پیش از این نیز تمایل داشت علیه ایران دست به اقدام زند، اما هنوز زمان آن را مشخص نکرده بود — تا زمانی‌که تماس نتانیاهو برقرار شد.

بر اساس گفته‌ی مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی، تماس ۲۳ فوریه بخشی از هماهنگی فشرده‌ای بود که طی ماه‌ها میان دو رهبر انجام می‌گرفت؛ در دو ماه منتهی به جنگ، آنان دو بار حضوری دیدار و پانزده بار تلفنی گفت‌وگو کرده بودند.

آمریکا و اسرائیل پیش‌تر قصد داشتند یک هفته زودتر حمله کنند، اما به دلایل اطلاعاتی و عملیاتی، از جمله شرایط نامساعد جوی، آن را به تعویق انداختند.

درون اتاق تصمیم‌گیری: سازمان سیا به دستور ترامپ بررسی اولیه‌ای انجام داد که اطلاعات گردآوری‌شده توسط اطلاعات نظامی اسرائیل درباره‌ی محل حضور خامنه‌ای را تأیید کرد.

آماده‌سازی‌ها سرعت گرفت، در حالی‌که ترامپ به نتانیاهو گفت احتمال دارد عملیات را پیش ببرد — اما نخست باید سخنرانی سالانه‌ی «وضعیت اتحادیه» را در شب بعد ایراد کند.

مقام‌های آمریکایی گفتند ترامپ «تصمیم آگاهانه‌ای» گرفت تا در سخنرانی‌اش بیش از حد بر موضوع ایران تمرکز نکند، مبادا رهبر ایران را متوجه خطر کرده و او پیش از اجرای عملیات مخفی شود.

تا روز پنجشنبه، سیا به‌طور کامل «تأیید کرده بود که همه‌ی این افراد در یک مکان گرد هم خواهند آمد و باید از آن فرصت استفاده کرد.» 

در همان روز، «جرد کوشنر» و «استیو ویتکاف»، فرستادگان ترامپ از ژنو تماس گرفتند؛ آنان پس از ساعت‌ها گفت‌وگو با مقام‌های ایرانی، با قاطعیت نتیجه گرفتند که مذاکرات بی‌ثمر است.

به گفته‌ی یک مقام آمریکایی، کوشنر به ترامپ گفت: «اگر بخواهید مسیر دیپلماسی را ادامه دهید، ما برای تحقق توافق تلاش می‌کنیم. اما این افراد نشان دادند حاضر نیستند توافقی انجام دهند که شما را راضی کند.» 

ترامپ اکنون به دو نکته مطمئن بود: اطلاعات موثق است و دیپلماسی مرده است. روز جمعه، ساعت ۳:۳۸ بعدازظهر به وقت شرق آمریکا، دستور نهایی را صادر کرد.

یازده ساعت بعد، بمب‌ها بر تهران فرود آمد، خامنه‌ای کشته شد و جنگ آغاز گشت.

پشت صحنه: ترامپ نتانیاهو را شریک نزدیک خود می‌دید و واقعاً به توصیه‌های او درباره‌ی ایران گوش می‌داد، اما هم‌زمان مصمم بود ابتدا همه‌ی مسیرهای دیپلماتیک را بیازماید.

یکی از مقام‌های آمریکایی گفت: «یک سوی ماجرا درگیر مذاکره بود و سوی دیگر مشغول برنامه‌ریزی نظامی مشترک با اسرائیل. او هر دو مسیر را همزمان ارزیابی می‌کرد.»

میان خطوط: در واکنش به انتقادها مبنی بر این‌که آمریکا به‌دنبال اسرائیل به جنگ کشانده شده، «مارکو روبیو» وزیر خارجه، روز سه‌شنبه تأکید کرد که این عملیات «در هر حال باید انجام می‌شد» و تنها «مسئله زمان‌بندی» مطرح بوده است.

او به خبرنگاران در کنگره گفت: «این آخر هفته فرصت منحصربه‌فردی برای اقدام مشترک علیه این تهدید بود. ما می‌خواستیم این عملیات با بیشترین موفقیت صورت گیرد.» 

به گفته‌ی یکی از مقام‌های اسرائیلی، «ترامپ می‌خواست زودتر حمله کند — در اوایل ژانویه. این نتانیاهو بود که خواستار تأخیر شد.» وی افزود زمان‌بندی «کاملاً هماهنگ» و با درک مشترک نسبت به لزوم اجرای «اقدام مشترک» بوده است.

پشت پرده‌ی سیاسی: بر اساس گزارش مقامات آمریکایی، برنامه‌ی اولیه این بود که حمله در اواخر مارس یا اوایل آوریل انجام شود تا دولت فرصت داشته باشد حمایت افکار عمومی را جلب کند. اما بنا به گفته‌ی یکی از مقام‌های آمریکایی به آکسیوس، نتانیاهو خواهان تسریع عملیات شد.

نتانیاهو هشدار داده بود که رهبران مخالف ایرانیِ پناه‌گرفته در مخفیگاه‌ها ممکن است به‌زودی توسط رژیم کشته شوند.

تسریع جدول زمانی باعث شد دولت در تدارکات تبلیغاتی غافلگیر شود؛ به‌جای هفته‌ها مقدمه‌چینی برای توجیه آغاز جنگ، کاخ سفید ناچار شد پس از حمله، آن را توضیح دهد.

به گفته‌ی یک مقام دیگر، «ما نتوانستیم پیشاپیش به اندازه‌ی کافی زمینه‌سازی کنیم، چون این فرصت خیلی ناگهانی پیش آمد.» 

او افزود پیام‌رسانی دولت و روبیو نیز آشفته بود، زیرا استدلال برای مشروعیت جنگ پس از حمله آغاز شد، نه پیش از آن.

نقطه‌ی اصطکاک: به دلیل پنهان‌کاری ترامپ و نتانیاهو در مورد حمله‌ی روز شنبه، بسیاری از شهروندان آمریکایی غافلگیر شدند و هنگامی‌که ایران حملات تلافی‌جویانه‌ی خود را در سراسر خلیج فارس آغاز کرد، سرگردان و گرفتار ماندند.

وزارت خارجه‌ی روبیو فوراً طرحی اضطراری برای تخلیه‌ی بیش از ۱۵۰۰ آمریکایی که درخواست خروج از منطقه داشتند تدارک دید.

ترامپ روز سه‌شنبه در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره‌ی نبود طرح تخلیه گفت: «خُب، چون همه‌چیز خیلی سریع اتفاق افتاد.» 

واکنش اسرائیلی: «یهی‌یل لایتر»، سفیر اسرائیل در واشنگتن، از اظهارنظر درباره‌ی جزئیات تماس ۲۳ فوریه خودداری کرد، اما ادعاها مبنی بر «فشار نتانیاهو» یا استفاده از تهدید علیه رهبران مخالف ایرانی برای تسریع حمله را رد کرد.

او به آکسیوس گفت: «در یک سال گذشته، همکاری ما با شرکای آمریکایی‌مان درباره‌ی ایران از هر زمان دیگری نزدیک‌تر بوده است، و ما درک مشترکی از خطری داریم که ایران برای اسرائیل، ایالات متحده و جهان آزاد ایجاد می‌کند.» 

وی افزود: «هرکس رئیس‌جمهور ترامپ را بشناسد می‌داند او رهبر قدرتمندی است که نمی‌توان او را هدایت کرد.» 

جمع‌بندی: ترامپ نیز روز سه‌شنبه هرگونه ادعا مبنی بر این‌که تصمیم تحت‌تأثیر نتانیاهو بوده را رد کرد. او گفت: «ما با این دیوانه‌ها مذاکره می‌کردیم و به نظر من آن‌ها می‌خواستند اول حمله کنند. من احساس قوی‌ای در این باره داشتم. اگر هم چیزی باشد، احتمالاً من اسرائیل را به اقدام واداشتم.» 

کاخ سفید گزارش آکسیوس را رد نکرد و به اظهارات علنی ترامپ و روبیو در روز سه‌شنبه اشاره کرد.