iran-emrooz.net | Tue, 03.03.2026, 23:25

ناتاشا برتراند، آلاینا ترین، زاخاری کوهن، کلاریسا وارد، واسکو کوتویو / سی‌ان‌ان

به گفته چندین منبع آگاه از این طرح که با سی‌ان‌ان گفت‌وگو کرده‌اند، سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA) در حال کار بر روی برنامه‌ای برای مسلح کردن نیروهای کُرد با هدف تحریک یک قیام مردمی در ایران است.

منابع یادشده اعلام کردند که دولت دونالد ترامپ در حال گفت‌وگوهای فعال با گروه‌های اپوزیسیون ایرانی و رهبران کُرد در عراق درباره ارائه حمایت نظامی به آن‌ها بوده است.

گروه‌های مسلح کُرد ایرانی هزاران نیرو در امتداد مرز عراق و ایران در اختیار دارند که عمدتاً در منطقه کردستان عراق مستقر هستند. چندین گروه از زمان آغاز جنگ با انتشار بیانیه‌های عمومی به اقدام قریب‌الوقوع اشاره کرده و از نیروهای نظامی ایران خواسته‌اند که از صفوف ارتش و سپاه جدا شوند. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مواضع گروه‌های کُرد را هدف حمله قرار داده و روز سه‌شنبه اعلام کرد که ده‌ها پهپاد را برای هدف قرار دادن نیروهای کُرد به کار گرفته است.

همچنین روز سه‌شنبه، به گفته یک مقام ارشد کُرد ایرانی، رئیس‌جمهور ترامپ با رئیس حزب دموکرات کردستان ایران، مصطفی هجری، گفت‌وگو کرده است. حزب دموکرات کردستان ایران (KDPI) یکی از گروه‌هایی بود که هدف حملات سپاه قرار گرفت.

به گفته همان مقام ارشد کُرد ایرانی، انتظار می‌رود نیروهای اپوزیسیون کُرد ایرانی در روزهای آینده در یک عملیات زمینی در غرب ایران مشارکت کنند.

این منبع درباره زمان‌بندی عملیات گفت: «ما معتقدیم اکنون شانس بزرگی داریم.» وی افزود که این شبه‌نظامیان انتظار حمایت آمریکا و اسرائیل را دارند.

به گفته دو مقام آمریکایی و یک منبع دیگر آگاه از گفت‌وگوها، ترامپ روز یکشنبه همچنین با رهبران کُرد عراقی تماس گرفته تا درباره عملیات نظامی آمریکا در ایران و چگونگی همکاری واشنگتن و کُردها در ادامه مأموریت گفت‌وگو کند. هرگونه تلاش برای مسلح کردن گروه‌های کُرد ایرانی نیازمند حمایت کُردهای عراقی است تا امکان انتقال سلاح‌ها و استفاده از اقلیم کردستان عراق به‌عنوان پایگاه عملیات فراهم شود.

یکی از افراد مطلع از این گفت‌وگوها گفت که ایده اصلی این است که نیروهای مسلح کُرد درگیر نیروهای امنیتی ایران شوند و آن‌ها را مشغول نگه دارند تا ایرانیان غیرمسلح در شهرهای بزرگ بتوانند بدون خطر کشتار گسترده – مشابه آنچه در ناآرامی‌های ژانویه رخ داد – به خیابان‌ها بیایند.

یک مقام آمریکایی دیگر گفت کُردها می‌توانند به ایجاد بی‌ثباتی در منطقه کمک کرده و منابع نظامی حکومت ایران را در جبهه‌های مختلف پراکنده کنند. برخی طرح‌های دیگر نیز بر این محور بوده که آیا کُردها می‌توانند در شمال ایران مناطقی را تصرف و حفظ کنند تا منطقه حائلی برای اسرائیل ایجاد شود.

«تلاش آشکار برای آغاز» یک قیام

الکس پلیتساس، تحلیلگر امنیت ملی سی‌ان‌ان و مقام ارشد پیشین پنتاگون در دولت باراک اوباما، گفت ایالات متحده «به‌وضوح در تلاش است روند سرنگونی حکومت توسط ایرانیان را با مسلح کردن کُردها – که متحد تاریخی آمریکا در منطقه هستند – آغاز کند.»

پلیتساس به سی‌ان‌ان گفت: «مردم ایران در مجموع غیرمسلح هستند و مگر آنکه دستگاه‌های امنیتی فروبپاشند. بدون دریافت سلاح برایشان دشوار خواهد بود که قدرت را به دست بگیرند.» وی افزود: «به باور من، آمریکا امیدوار است این اقدام دیگران را در داخل ایران به انجام کار مشابه ترغیب کند.»

جن گاویتو، مقام ارشد پیشین وزارت خارجه آمریکا در امور خاورمیانه در دولت جو بایدن، گفت نگران است که پیامدهای مسلح کردن کُردها به‌طور کامل بررسی نشده باشد.

گاویتو به سی‌ان‌ان گفت: «ما هم‌اکنون با وضعیت امنیتی بی‌ثباتی در هر دو سوی مرز مواجه هستیم. این اقدام می‌تواند حاکمیت عراق را تضعیف کرده و عملاً شبه‌نظامیان مسلحی را توانمند کند که پاسخگویی ندارند و پیامدهای احتمالی اقداماتشان نیز به‌خوبی روشن نیست.»

به گفته یکی از منابع، در روزهای اخیر ارتش اسرائیل مواضع نظامی و پاسگاه‌های پلیس ایران در امتداد مرز با عراق را هدف قرار داده تا زمینه را برای احتمال ورود نیروهای مسلح کُرد به شمال‌غرب ایران فراهم کند. یک منبع اسرائیلی گفت انتظار می‌رود این حملات در روزهای آینده تشدید شود.

با این حال، منابع آگاه تأکید کردند هرگونه حمایت آمریکا و اسرائیل از یک نیروی زمینی کُرد برای کمک به برکناری حکومت ایران نیازمند پشتیبانی گسترده خواهد بود. یکی از منابع گفت ارزیابی‌های اطلاعاتی آمریکا به‌طور مداوم نشان داده که کُردهای ایرانی در حال حاضر نفوذ یا منابع کافی برای تقویت یک قیام موفق علیه دولت را ندارند. همچنین، به گفته یک منبع مطلع، احزاب کُرد ایرانی پیش از تعهد به هرگونه تلاش مقاومتی، به دنبال تضمین‌های سیاسی از دولت ترامپ هستند.

گروه‌های اپوزیسیون کُرد نیز دچار چنددستگی بوده و سابقه‌ای از تنش‌های داخلی، تفاوت‌های ایدئولوژیک و رقابت بر سر اهداف دارند. برخی مقام‌های دولت ترامپ که در گفت‌وگوها درباره حمایت از این گروه‌ها مشارکت داشته‌اند، نسبت به انگیزه‌های آن‌ها در همکاری با آمریکا ابراز نگرانی کرده‌اند.

مقام‌ها این پرسش را مطرح کرده‌اند که آیا این پویایی می‌تواند رابطه کاری آمریکا و کُردها را – با توجه به سطح اعتماد مورد نیاز برای چنین همکاری‌ای – به خطر بیندازد یا نه.

یکی از مقام‌های دولت ترامپ گفت: «شاید قانع کردن یک نیروی نیابتی برای جنگیدن به نمایندگی از آمریکا به سادگی ممکن نباشد. شما با گروهی روبه‌رو هستید که به منافع خود می‌اندیشند و پرسش این است که آیا ورودشان به این درگیری با منافعشان همسو است یا خیر.»

سابقه طولانی آمریکا با نیروهای کُرد

مردم کُرد یک اقلیت قومی بدون دولت رسمی هستند. امروزه تخمین زده می‌شود بین ۲۵ تا ۳۰ میلیون کُرد وجود داشته باشد که اکثریت آن‌ها در منطقه‌ای گسترده در بخش‌هایی از ترکیه، عراق، ایران، سوریه و ارمنستان زندگی می‌کنند. بیشتر کُردها مسلمان سنی هستند، اما جامعه کُرد از نظر فرهنگی، اجتماعی، مذهبی و سیاسی متنوع است و گویش‌های مختلفی دارد.

بسیاری از مقام‌های دولت ترامپ به‌طور خصوصی نسبت به سرخوردگی نیروهای کُرد در همکاری‌های گذشته با آمریکا هشدار داده و به گلایه‌های مکرر آن‌ها از رها شدن توسط آمریکا اشاره کرده‌اند.

پلیتساس گفت: «این نگرانی وجود دارد که اگر قیام ناکام بماند و آمریکا عقب‌نشینی کند، روایت رها کردن کُردها تقویت شود.» وزیر دفاع پیشین ترامپ، جیم متیس، تا حدی به دلیل تصمیم ترامپ برای خروج نیروهای آمریکایی از سوریه در دوره نخست ریاست‌جمهوری‌اش استعفا داد؛ تصمیمی که متیس آن را رها کردن غیرقابل قبول متحدان کُرد آمریکا در آن کشور می‌دانست.

سازمان سیا سابقه‌ای طولانی و پیچیده در همکاری با جناح‌های کُرد عراقی دارد که به دهه‌ها پیش و دوران جنگ آمریکا در عراق بازمی‌گردد. به گفته دو منبع آگاه، این سازمان در حال حاضر یک پایگاه در اقلیم کردستان عراق در نزدیکی مرز ایران دارد. آمریکا همچنین یک کنسولگری در اربیل، پایتخت اقلیم کردستان عراق، دارد و نیروهای آمریکا و ائتلاف در چارچوب کارزار مقابله با داعش در آنجا مستقر هستند.

برخی کُردها امیدوار بودند در ازای همکاری با نیروهای آمریکایی، منطقه نیمه‌خودمختار کردستان عراق به استقلال دست یابد، اما این امر هرگز محقق نشد.

آمریکا در سال‌های اخیر نیز به‌طور گسترده بر نیروهای کُرد به‌عنوان بخشی از کارزار مقابله با نیروهای «دولت اسلامی» در عراق و سوریه تکیه کرده است. این امر شامل مسئولیت نگهداری هزاران زندانی داعش در اردوگاه‌های موقت در شمال سوریه بوده است.

با این حال، اوایل امسال دولت جدید سوریه – همسو با آمریکا – یک کارزار نظامی سریع برای کنترل شمال این کشور آغاز کرد که شامل حمله به داعش و بیرون راندن نیروهای دموکراتیک سوریه کُرد بود. در مواجهه با این کارزار، نیروهای کُرد اردوگاه‌ها را تخلیه کرده و پس از خروج نیروهای آمریکایی از کشور، حفاظت از زندان‌های داعش را متوقف کردند. در ژانویه، فرستاده ویژه آمریکا در امور سوریه، تام باراک، اعلام کرد که هدف اتحاد آمریکا با نیروهای دموکراتیک سوریه «تا حد زیادی پایان یافته است.»