iran-emrooz.net | Sat, 21.02.2026, 6:21

باراک راوید، مارک کاپوتو / اکسیوس

یک مقام ارشد آمریکایی به پایگاه خبری اکسیوس گفت دولت دونالد ترامپ آماده بررسی پیشنهادی است که به ایران اجازه دهد میزان محدودی «غنی‌سازی نمادین» انجام دهد، مشروط بر آن‌که هیچ مسیر احتمالی برای ساخت بمب اتمی باقی نگذارد.

اهمیت موضوع: این موضع نشان می‌دهد ممکن است روزنه محدودی برای توافق میان خطوط قرمز تعیین‌شده از سوی واشنگتن و تهران وجود داشته باشد؛ توافقی که بتواند برنامه هسته‌ای ایران را مهار کرده و از جنگ جلوگیری کند.

با این حال، منابع آمریکایی می‌گویند هم‌زمان گزینه‌های نظامی مختلفی نیز در اختیار ترامپ قرار گرفته که شامل هدف قرار دادن مستقیم رهبر جمهوری اسلامی است.

جزئیات خبر: به گفته مقام‌های آمریکایی، سطح انتظارات از طرح پیشنهادی جدید ایران بسیار بالا است، چرا که این طرح باید بتواند تردیدهای متعدد در داخل دولت ترامپ و نیز در منطقه را برطرف کند.

یکی از مقامات ارشد دولت آمریکا گفته است: «رئیس‌جمهور ترامپ آماده پذیرش توافقی است که از نظر محتوا قابل دفاع باشد و بتواند آن را از نظر سیاسی در داخل کشور توجیه کند. اگر ایرانی‌ها می‌خواهند از حمله جلوگیری کنند، باید پیشنهادی ارائه دهند که نتوان آن را رد کرد. ایرانی‌ها مدام فرصت‌ها را از دست می‌دهند. اگر به بازی ادامه دهند، صبر زیادی در کار نخواهد بود.»

عباس عراقچی، معاون وزیر خارجه ایران، روز جمعه اعلام کرد طرح پیشنهادی ایران ظرف دو تا سه روز آینده نهایی می‌شود، در حالی که مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی به اکسیوس گفتند ترامپ ممکن است همین آخر هفته دستور حمله صادر کند.

میان خطوط: برخی از مشاوران ترامپ خواهان خویشتنداری هستند و بر این باورند که گذشت زمان و افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه، قدرت چانه‌زنی ترامپ را نیز افزایش خواهد داد.

با این حال، حتی نزدیک‌ترین مشاوران او اعتراف کرده‌اند که از تصمیم قطعی یا زمان اقدام احتمالی رئیس‌جمهور بی‌اطلاع‌اند.

یکی از مشاوران ارشد ترامپ گفته است: «رئیس‌جمهور هنوز تصمیم به حمله نگرفته؛ می‌دانم چون هنوز حمله‌ای انجام نشده. ممکن است هرگز چنین تصمیمی نگیرد یا فردا صبح بیدار شود و بگوید: “همین حالا وقتش است.”»

این مشاور افزود که پنتاگون گزینه‌های متعددی را به ترامپ ارائه داده است: «برای هر سناریویی برنامه‌ای دارند. یکی از آن‌ها حذف آیت‌الله و پسرش و حلقه‌ای از روحانیون است» – اشاره به آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، و پسرش مجتبی که گمان می‌رود جانشین احتمالی او باشد. «اما این‌که رئیس‌جمهور کدام را انتخاب می‌کند، هیچ‌کس نمی‌داند؛ شاید حتی خودش هم هنوز نداند.»

یک منبع دیگر تأیید کرده است که طرح ترور خامنه‌ای و پسرش چند هفته پیش در اختیار ترامپ قرار گرفته بود.

مشاور دیگری از نزدیکان ترامپ گفته است: «ترامپ تمام گزینه‌ها را باز نگه داشته؛ ممکن است هر لحظه تصمیم به حمله بگیرد.»

آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، نیز در واکنش گفته است: «رسانه‌ها می‌توانند درباره تفکر رئیس‌جمهور هرچه می‌خواهند حدس بزنند، اما تنها خود ترامپ می‌داند چه کاری ممکن است انجام دهد یا ندهد.»

وضعیت فعلی: در ظاهر، مواضع تهران و واشنگتن در مورد «غنی‌سازی» غیرقابل مصالحه به نظر می‌رسد، اما سخنان عراقچی و مقام آمریکایی حاکی از آن است که هنوز اندکی فضا برای توافق وجود دارد.

در حال حاضر ایران غنی‌سازی اورانیوم را انجام نمی‌دهد، زیرا سانتریفیوژهای تأسیسات هسته‌ای این کشور در پی حملات هوایی ماه ژوئن گذشته عمدتاً نابود شده‌اند. آمریکا و اسرائیل تهدید کرده‌اند در صورت از سرگیری غنی‌سازی، دوباره حمله خواهند کرد.

رهبر جمهوری اسلامی بارها تأکید کرده است ایران از حق غنی‌سازی دست نخواهد کشید و این فعالیت‌ها صرفاً اهداف غیرنظامی دارد. در مقابل، ترامپ بارها از جمله در هفته گذشته گفته است که نمی‌خواهد ایران به هیچ میزان قادر به غنی‌سازی باشد.

ابهام در مذاکرات: عراقچی در گفت‌وگو با برنامه «Morning Joe» شبکه MS NOW روز جمعه گفت طرف آمریکایی در مذاکرات اخیر ژنو خواستار «غنی‌سازی صفر» نشده است. او همچنین ادعا کرد ایران هم در این گفت‌وگوها پیشنهادی برای تعلیق موقت برنامه غنی‌سازی نداده است.

او افزود: «در حال حاضر درباره چگونگی اطمینان از صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران، از جمله غنی‌سازی، و تضمین تداوم آن برای همیشه گفت‌وگو می‌کنیم.» عراقچی تأکید کرد ایران در برابر لغو تحریم‌های آمریکا، اقدامات «اعتمادساز» انجام خواهد داد.

پس از گفت‌وگوهای ژنو، فرستادگان ترامپ یعنی استیو ویتکاف و جرد کوشنر از عراقچی خواستند طرحی جامع ارائه دهد که تمام نگرانی‌های آمریکا درباره برنامه هسته‌ای ایران را برطرف کند.

اما یک مقام ارشد آمریکایی گفت ویتکاف و کوشنر به عراقچی تأکید کرده‌اند موضع ترامپ همچنان «غنی‌سازی صفر» در خاک ایران است. وی افزود اگر در طرح پیشنهادی ایران «میزان اندک و نمادینی از غنی‌سازی» پیش‌بینی شود و ایرانی‌ها بتوانند با جزئیات نشان دهند که این فعالیت تهدیدی ایجاد نمی‌کند، واشنگتن آن را بررسی خواهد کرد.

منبعی آگاه از روند مذاکرات به اکسیوس گفت میانجی‌گران عمانی و قطری در روزهای اخیر به دو طرف منتقل کرده‌اند هر توافقی باید به گونه‌ای باشد که هر دو طرف بتوانند آن را پیروزی تلقی کنند و در عین حال کشورهای خلیج فارس و اسرائیل نیز با آن کنار بیایند.

عراقچی نیز در مصاحبه روز جمعه خود با اشاره به همین موضوع گفت: «توافق باید برای هر دو طرف برد-برد باشد؛ این بخش دشوار کار است، زیرا باید منافع و نگرانی‌های هر دو سوی را برآورده کند.»

پس‌زمینه: در حالی‌که منطقه در آماده‌باش کامل برای احتمال جنگ است، مقام آمریکایی تأکید کرده است واشنگتن پیش از تصمیم‌گیری در مورد مسیر بعدی یا برگزاری دور جدید گفت‌وگوها، منتظر طرح رسمی ایران خواهد ماند.

ترامپ روز جمعه گفت: «ایران بهتر است توافقی منصفانه را مذاکره کند.» او همچنین مدعی شد ۳۲ هزار معترض در ایران کشته شده‌اند — آماری که از سوی گروه‌های مخالف ایرانی ارائه شده و بسیار بالاتر از برآوردهای دیگر است.

ترامپ در کنفرانس خبری افزود: «مردم ایران بسیار متفاوت از رهبرانشان هستند. وضعیت بسیار غم‌انگیزی است… دلم برای مردم ایران می‌سوزد؛ آن‌ها در جهنم زندگی کرده‌اند.» 

گام بعدی: عراقچی در گفت‌وگوی خود با «Morning Joe» گفت پیش‌نویس طرح ایران پس از تأیید نهایی در سطوح سیاسی تهران به طرف آمریکایی ارائه خواهد شد.

او افزود این طرح شامل «تعهدات سیاسی و تدابیر فنی» خواهد بود تا اطمینان حاصل شود برنامه هسته‌ای ایران صرفاً برای اهداف صلح‌آمیز است.

مقام آمریکایی یادشده تأکید کرد هرگونه پیشنهاد باید «به‌طور کامل و دقیق» تدوین شود و ثابت کند برنامه هسته‌ای ایران «غیرتهاجمی» است.

وی گفت: «ما خواهیم دید چه چیزی مکتوب تحویل می‌دهند. بر اساس آن می‌توان میزان جدیتشان را سنجید. توپ اکنون در زمین آن‌هاست.» 

دیدگاه فنی: عراقچی اعلام کرد رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در مذاکرات نقش فعالی دارد و «تدابیر فنی» را برای اطمینان از غیرقابل انحراف بودن برنامه هسته‌ای ایران پیشنهاد کرده است.

این تدابیر می‌تواند بازگشت بازرسان سازمان ملل با اختیارات گسترده به ایران و نیز خارج‌سازی یا رقیق‌سازی حدود ۴۵۰ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده‌ای باشد که پس از بمباران تأسیسات ایران توسط آمریکا و اسرائیل در خاک کشور دفن شده است.