iran-emrooz.net | Sun, 01.02.2026, 18:39

لارا سلیگمن، شلبی هالیدی، مایکل آر. گوردون
وال‌استریت ژورنال / اول فوریه ۲۰۲۶

* پنتاگون برای محافظت بهتر از اسرائیل، متحدان عرب و نیروهای آمریکایی در برابر اقدام تلافی‌جویانه احتمالی ایران آماده می‌شود

ناو هواپیمابر «یو‌اس‌اس آبراهام لینکلن» و گروه رزمی همراه آن، که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا از آن به‌عنوان «ناوگانی عظیم» یاد کرده بود، وارد خاورمیانه شده و جنگنده‌های پیشرفته اف-۳۵ نیز به این منطقه نزدیک‌تر شده‌اند.

ترامپ هنوز مشخص نکرده که آیا قصد دارد از نیروی نظامی استفاده کند یا نه و اگر بله، چگونه. با این حال، مقام‌های آمریکایی می‌گویند حملات هوایی به ایران در آیندهٔ نزدیک محتمل نیست، زیرا پنتاگون در حال استقرار سامانه‌های دفاع هوایی بیشتر برای محافظت از اسرائیل، متحدان عرب و نیروهای آمریکایی است تا در صورت اقدام تلافی‌جویانهٔ ایران و احتمال بروز درگیری طولانی‌مدت، توان دفاعی افزایش یابد.

به گفتهٔ مقام‌های آمریکایی، ارتش ایالات متحده اکنون اگر رئیس‌جمهور دستور دهد، قادر به انجام حملات محدود علیه ایران است. اما نوع حملهٔ قاطعانه‌ای که ترامپ از ارتش خواسته، به احتمال زیاد واکنش متقارن ایران را در پی خواهد داشت و بنابراین لازم است آمریکا از سامانه‌های دفاع هوایی قدرتمندی برای محافظت از اسرائیل و نیروهایش در منطقه برخوردار باشد.

در منطقه سامانه‌های دفاعی مستقرند، از جمله ناوشکن‌هایی که توانایی انهدام تهدیدهای هوایی را دارند. اما طبق گزارش مقام‌های دفاعی، داده‌های ردیابی پرواز و تصاویر ماهواره‌ای، پنتاگون یک سامانهٔ «تاد» (THAAD) و سامانه‌های موشکی پدافندی «پاتریوت» بیشتری را به پایگاه‌هایی در سراسر خاورمیانه شامل اردن، کویت، بحرین، عربستان سعودی و قطر منتقل کرده است.

سامانهٔ تاد قادر است موشک‌های بالستیک را در خارج از جو زمین رهگیری کند، در حالی که پاتریوت‌ها تهدیدهای کوتاه‌برد و ارتفاع پایین‌تر را هدف قرار می‌دهند.

سوزان مالونی، مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا در امور ایران در دولت‌های بوش و اوباما، می‌گوید: «مسئلهٔ دفاع هوایی کلیدی است—اینکه تا چه حد امکانات لازم برای محافظت از نیروها و دارایی‌هایمان در برابر تلافی ایران در منطقه فراهم است.»

فرماندهی مرکزی آمریکا، که مسئول نیروهای آمریکایی در خاورمیانه است، از اظهار نظر در این باره خودداری کرده است.

اهمیت دفاع هوایی در ماه ژوئن آشکار شد، زمانی که آمریکا در جریان جنگ ۱۲ روزهٔ ایران و اسرائیل به دفاع از اسرائیل در برابر رگبارهای موشکی کمک کرد. در آن مقطع، ایالات متحده در عملیات «چکش نیمه‌شب» سه سایت هسته‌ای ایران را با بمب‌افکن‌های بی-۲ و موشک‌های کروز شلیک‌شده از زیردریایی هدف قرار داد. ایران روز بعد در پاسخ، ۱۴ موشک به پایگاه هوایی «العدید» قطر شلیک کرد، که مقر فرماندهی هوایی آمریکا در منطقه و محل استقرار جنگنده‌های آمریکایی است.

پدافندهای پاتریوت آمریکا و قطر بیشتر آن موشک‌ها را رهگیری کردند، اما پنتاگون بعدها اذعان کرد یکی از موشک‌ها به پایگاه اصابت کرده است، هرچند این حمله تلفات و خسارت چشمگیری در پی نداشت.

ترامپ هنوز اهداف خود در قبال ایران را روشن نکرده است. اما اگر تصمیم به یک رشته حملات گسترده‌تر و پایدار بگیرد—برای مثال، با هدف بازداشتن حکومت ایران از سرکوب خشونت‌بار معترضان، متوقف کردن غنی‌سازی اورانیوم یا حتی سرنگونی حکومت—این امر می‌تواند واکنش شدیدتری از سوی تهران را در پی داشته باشد.

ژنرال جیسن آرماگوست، معاون فرماندهی عملیات هوایی راهبردی آمریکا، در نشست مؤسسهٔ میچل گفت: «عملیات “چکش نیمه‌شب” مأموریتی بسیار خاص بود، مثل یک صحنه از بازی؛ اما هنوز کل بازی نبود.» 

به گفتهٔ مالونی و دیگر تحلیلگران، اگر آمریکا دست به کارزار هوایی گسترده‌ای بزند، تهران به احتمال زیاد از تمام توان خود استفاده کرده و زرادخانهٔ موشک‌های کوتاه‌برد و میان‌بردش را علیه مواضع آمریکا و اسرائیل به‌کار خواهد گرفت.

ایران همچنین احتمالاً نیروهای نیابتی خود را بسیج کرده و شبه‌نظامیان شیعه را به حمله در منطقه ترغیب می‌کند. اسرائیل پیش‌تر حزب‌الله در لبنان را هدف قرار داده و حماس را در غزه شکست داده است، اما تهران می‌تواند حوثی‌های یمن را برای حمله به نفتکش‌ها و اجرای حملات پهپادی و موشکی علیه زیرساخت‌های غیرنظامی و نظامی تحریک کند. شبه‌نظامیان عراقی و گروه‌های تندرو در سوریه نیز می‌توانند اقداماتی انجام دهند.

احتمال درگیری تازه میان ایران و آمریکا نگرانی‌هایی را در میان برخی کشورهای خلیج فارس برانگیخته است. هفتهٔ گذشته، عربستان سعودی و امارات متحده عربی اعلام کردند که اجازه نخواهند داد از حریم هوایی و خاکشان برای حملهٔ آمریکا به ایران استفاده شود—تصمیمی که هدف آن دور نگه‌داشتن این کشورها از تلافی احتمالی ایران در صورت وقوع حملهٔ آمریکاست.

کشورهای خلیج فارس در حال تقویت سامانه‌های پدافندی خود هستند. یک مقام خلیجی گفت عربستان خرید هفت سامانهٔ تاد را نهایی کرده که چند مورد از آن‌ها تحویل داده شده است.

ایران نیز ظاهراً در حال آماده‌سازی است. آرماگوست گفت: «ایرانی‌ها از عملیات “چکش نیمه‌شب” و “شیر برآمده” درس خواهند گرفت و رفتارشان را تغییر می‌دهند… باید آماده باشیم با آنها در شکل متفاوتی روبه‌رو شویم.» 

همچنین آمریکا سه اسکادران جنگندهٔ اف-۱۵ئی را در اردن مستقر کرده تا در صورت حملهٔ احتمالی ایران، نقش مقابله با پهپادهای ایرانی را ایفا کنند. همین نوع جنگنده‌ها در آوریل ۲۰۲۴، هنگام حملهٔ ایران به اسرائیل، توانستند شمار زیادی از پهپادهای ایرانی را هدف قرار دهند؛ وزارت نیروی هوایی آمریکا آن نبرد هوایی را «بزرگ‌ترین درگیری هوایی در بیش از ۵۰ سال گذشته» توصیف کرد.

چند ناوشکن موشک‌انداز نیروی دریایی آمریکا نیز به منطقه اعزام شده‌اند و اکنون مجموعاً هشت ناوشکن در محدوده‌ای قرار دارند که امکان هدف‌گیری موشک‌ها و پهپادهای ایرانی را فراهم می‌کند؛ دو فروند در نزدیکی تنگه هرمز، سه فروند در دریای عرب شمالی، یک فروند در دریای سرخ نزدیک اسرائیل و دو فروند در شرق مدیترانه، طبق گزارش مقام‌های نیروی دریایی و تصاویر منابع آزاد.

دیگر آمادگی‌های نظامی نیز ادامه دارد. روز پنجشنبه، شش فروند اف-۳۵ از گارد ملی ورمونت در جزایر آزور مشاهده شدند که از منطقهٔ کارائیب به موقعیتی نزدیک‌تر به خاورمیانه منتقل شده‌اند. همین اسکادران‌ها در عملیات ماه ژانویه برای بازداشت نیکولاس مادورو، رهبر سابق ونزوئلا، شرکت داشتند. همچنین تعدادی از جنگنده‌های الکترونیکی EA-18G Growler نیروی دریایی اخیراً از پورتوریکو به اسپانیا منتقل شده‌اند.

استقرار سامانهٔ تاد نشانهٔ آشکاری است از اینکه آمریکا خود را برای درگیری احتمالی آماده می‌کند، زیرا ایالات متحده تنها هفت واحد عملیاتی از این سامانه در اختیار دارد که طی سال گذشته تحت فشار زیادی بوده‌اند.

ست جونز، مقام پیشین وزارت دفاع آمریکا، گفت: «جابجایی پاتریوت‌ها و تادها پرهزینه است. وقتی این حجم انتقال انجام می‌شود، احتمال استفاده از آن‌ها هم بالا می‌رود.» 

هر سامانهٔ تاد (که مخفف «دفاع در ارتفاع بالای مرحلهٔ نهایی» است) شامل ۴۸ موشک رهگیر در شش پرتابگر است و حدود ۱۰۰ سرباز برای پشتیبانی، تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، تعمیر و آماده‌سازی مداوم آن لازم است.

تادها نقش مهمی در تابستان گذشته در دفاع از شهرهای اسرائیل در برابر موشک‌های ایرانی ایفا کردند، به‌ویژه زمانی که ذخیرهٔ موشک‌های رهگیر «ارُو»ی اسرائیل رو به اتمام بود. اما به گزارش وال‌استریت ژورنال، پنتاگون با سرعت بالایی از مهمات استفاده کرد و بیش از ۱۵۰ موشک شلیک کرد—یعنی حدود یک‌چهارم کل موجودی تادهای خریداری‌شده در تاریخ آمریکا.

برای افزایش سریع ظرفیت تولید این موشک‌ها، پنتاگون و شرکت لاکهید مارتین اخیراً توافق‌نامه‌ای امضا کردند تا ظرفیت سالانه از ۹۶ به ۴۰۰ موشک برسد. این خبر تنها چند هفته پس از توافق مشابهی برای افزایش تولید موشک‌های پاتریوت اعلام شد، هرچند هیچ‌یک از این برنامه‌ها در صورت آغاز درگیری در هفته‌های پیش رو تأثیر فوری نخواهند داشت.

در حالی که پاتریوت‌ها پیش‌تر در برخی نقاط خلیج فارس مستقر بودند، تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که طی یک هفتهٔ گذشته یک سامانهٔ پاتریوت دیگر در پایگاه العدید قطر نصب شده است.

در ژانویه، ارتش آمریکا در همین پایگاه مرکز هماهنگی جدیدی را برای تقویت همکاری‌های دفاع هوایی و موشکی با شرکای خلیج فارس ایجاد کرد.
به گفتهٔ تحلیلگران، انتقال سامانه‌های دفاعی به پایگاه‌های بیشتر در منطقه می‌تواند از نیروهای آمریکایی و جمعیت غیرنظامی بهتر محافظت کند، هرچند ممکن است در صورت درگیری گسترده، به فشار بر منابع انسانی و لجستیکی منجر شود.

مَرا کارلین، مقام پیشین پنتاگون در دولت‌های بوش، اوباما و بایدن، گفت: «ارتش آمریکا منابع محدودی دارد، و دفاع هوایی شاید بهترین نمونه از حوزه‌هایی باشد که منابعش بسیار محدود است. این سامانه‌ها فوق‌العاده ارزشمندند و هر فرماندهٔ نظامی خواهان تعداد بیشتری از آن‌هاست.»