iran-emrooz.net | Sat, 31.01.2026, 7:23

الکس مک‌دونالد از لندن
ولادیمیر فان ویلگنبورگ از اربیل
میدل‌ایست‌آی
۳۰ ژانویه ۲۰۲۶ 

دولت سوریه و نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) پس از چند هفته نبرد، درباره برقراری آتش‌بس و طرحی برای ادغام نهادهای نظامی و اداری خود به توافق رسیدند.

بر اساس این توافق، نیروهای امنیتی وزارت کشور به مرکز شهرهای حسکه و قامشلی در شمال‌شرق سوریه – که هم‌اکنون در کنترل گروه تحت رهبری کردهاست – اعزام خواهند شد.

درگیری میان دو طرف موجب شد نیروهای دموکراتیک سوریه بخش زیادی از اراضی‌ای را که از آغاز جنگ داخلی سوریه در سال ۲۰۱۱ تحت کنترل گرفته بودند، از دست بدهند و اکنون عمدتاً در مناطق کردنشین مستقر باشند.

طبق توافق جدید، سه تیپ از ارتش سوریه از میان نیروهای SDF تشکیل خواهد شد.

این گروه که در سال ۲۰۱۵ از یگان‌های مدافع خلق (YPG) – متشکل از کردهای عمدتاً شمال سوریه – و گروه‌های عرب هم‌پیمان تشکیل شده بود، نقشی کلیدی در شکست داعش با پشتیبانی ایالات متحده ایفا کرد.

اما هدف بلندمدت آن برای ایجاد منطقه‌ای خودگردان در سوریه با پیشروی‌های دولت مرکزی و فشار آمریکا عملاً ناکام مانده است.

دولت کنونی سوریه، که از ائتلاف گروه‌های شورشی برآمده و بشار اسد را در دسامبر ۲۰۲۴ سرنگون کرده‌اند، بارها تأکید کرده است که قصد واگذاری اختیار به دولت‌های محلی را ندارد و در تلاش برای تمرکز قدرت در دمشق است.

یک منبع دولتی که رسانه‌های رسمی نقل کرده‌اند، گفت: دولت «کنترل همه نهادهای غیرنظامی و دولتی و همچنین گذرگاه‌های مرزی» را بر عهده خواهد گرفت.

او افزود: «هیچ بخشی از کشور خارج از کنترل دولت باقی نخواهد ماند.» 

یکی از حامیان اصلی دولت سوریه، ترکیه است؛ کشوری که یگان‌های مدافع خلق (YPG) را شاخه‌ای از حزب کارگران کردستان (PKK) می‌داند؛ گروهی مسلح که از سال ۱۹۸۴ علیه دولت ترکیه برای کسب خودمختاری می‌جنگد.

الهام احمد، رئیس مشترک اداره روابط خارجی «اداره خودگردان شمال و شرق سوریه» – شاخه سیاسی نیروهای دموکراتیک سوریه – در نشست مطبوعاتی اعلام کرد که توافق از روز دوشنبه اجرایی می‌شود.

او گفت که نیروهای ترکیه‌ای از مناطقی که از سال ۲۰۱۸ در شمال سوریه تصرف کرده بودند، از جمله منطقه عفرین در شمال‌غرب سوریه، عقب‌نشینی کرده‌اند.

به گفته احمد، «دیروز ما با دولت ترکیه دیدار داشتیم. آنها گفتند که از عفرین خارج شده‌اند، اکنون به‌طور رسمی در آنجا حضور ندارند و این موضوع از سوی دولت سوریه نیز تأیید شد.» 

«تام باراک»، نماینده آمریکا در امور سوریه، در شبکه X (توییتر سابق) توافق را «نقطه عطفی تاریخی» خواند که «نشانگر تعهد مشترک به همبستگی، احترام متقابل و کرامت جمعی همه جوامع سوری» است.

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه نیز از این توافق استقبال کرد و گفت پاریس از اجرای آن حمایت خواهد کرد.

او در پیامی در X نوشت: «سوریه کشوری دارای حاکمیت، یکپارچه و باثبات است؛ برخوردار از صلح و احترام به همه اقوام و مؤلفه‌های خود.»

واکنش‌ها و اختلاف دیدگاه‌ها

خبر این توافق، واکنش‌های متفاوتی در مناطق تحت کنترل نیروهای دموکراتیک سوریه و یگان‌های مدافع خلق برانگیخت.

برخی از ساکنان از پایان درگیری‌ها ابراز خشنودی کردند، اما عده‌ای دیگر از کنار گذاشته شدن طرح خودگردانی ناامید شده و نگران نحوه حکومت رئیس‌جمهور احمد الشرع بودند.

«بریوان عیسی»، رئیس مشترک دفتر امور بشردوستانه در شهر کوبانی (عین‌العرب)، به وب‌سایت میدل‌ایست‌آی گفت: «مردم ناامید شده‌اند، چون به دولت اعتماد ندارند و انتظار بیشتری داشتند.»

او افزود: «آنها امیدوار به تشکیل استان روژاوا بودند.»

عیسی گفت در کوبانی هنوز برق سراسری برقرار نیست؛ شهری که در هفته‌های اخیر هدف حملات نظامی دولت قرار گرفته بود.

او گفت: «دخترم از من می‌پرسد چرا در خانه میوه و سبزی نداریم. من معمولاً دروغ می‌گویم و می‌گویم هوا سرد است و کسی نمی‌تواند چیزی از بیرون بیاورد.»

«رامان حسن» از دیگر ساکنان کوبانی نیز اظهار داشت واکنش‌ها در شهر دوگانه است: «مردم دو دسته شده‌اند: عده‌ای از شنیدن خبر توافق که در شبکه‌های اجتماعی پخش شده خوشحال‌اند، و عده‌ای دیگر به دولت الشرع اعتمادی ندارند و بدبین‌اند.»

او افزود: «مردم امیدوار به نوعی فدرالیسم یا تمرکززدایی سیاسی بودند تا بتوانند نوعی خودگردانی شبیه به اقلیم کردستان عراق داشته باشند.»

به گفته حسن، عده‌ای در کوبانی بر این باورند که این توافق برای بی‌اثر کردن طرح موسوم به «قانون نجات کردها» در سنای آمریکا صورت گرفته است؛ طرحی که روز پنج‌شنبه ارائه شد و از دونالد ترامپ خواست تا روند عادی‌سازی روابط با دمشق را معکوس کرده و از نیروهای دموکراتیک سوریه حمایت کند.

الهام احمد روز جمعه به خبرنگاران گفت ایالات متحده در مذاکرات با دولت سوریه نقشی «منفی» ایفا کرده است، به‌ویژه در این زمینه که مدعی شده SDF «ماموریت خود را در سوریه با شکست داعش به پایان رسانده است».

او اعلام کرد شهر کوبانی از نظر اداری به استان حلب ملحق خواهد شد و یک تیپ کوبانی نیز در چارچوب لشکر حلب تشکیل می‌شود. احمد همچنین گفت نهادهای اداری در کوبانی به کار خود ادامه می‌دهند و انتصاب‌های رسمی در چارچوب دولت جدید اعلام خواهد شد.

به گفته او: «سه تیپ SDF در منطقه [حسکه] تأسیس می‌شوند. اعضای آن از میان نیروهای فعلی انتخاب خواهند شد و فرماندهان نیز از همین منطقه خواهند بود. این تیپ‌ها زیر نظر وزارت دفاع عمل خواهند کرد، اما تیپ کوبانی زیر نظر استان حلب خواهد بود. ساختار به همین شکل تنظیم شده است.» 

تمرکز قدرت

از زمان روی کار آمدن، دولت سوریه تلاش دارد کنترل کامل کشور را به‌دست گیرد و روابط خود با جامعه بین‌المللی را که در دوره حکومت اسد تیره شده بود، عادی سازد.

احمد شرع روز چهارشنبه دومین سفر خود به روسیه را از زمان در قدرت بودن طی ۱۴ ماه گذشته انجام داد تا درباره ترمیم روابط و تعیین آینده حضور نظامی روسیه در سوریه گفت‌وگو کند.

روسیه که از مهم‌ترین متحدان اسد بود، سال‌ها با قدرت نظامی از حکومت او حمایت می‌کرد تا زمانی که این نظام در پی حمله برق‌آسای شورشیان فروپاشید. اسد در دسامبر ۲۰۲۴ در حالی که دمشق به دست شورشیان افتاد، به مسکو گریخت و گفته می‌شود هنوز در آنجاست.

اوایل همین هفته، خبرگزاری رویترز گزارش داد روسیه در حال خروج نیروهای خود از فرودگاه قامشلی در شمال‌شرق سوریه است، هرچند انتظار می‌رود پایگاه هوایی حمیمیم و تأسیسات دریایی طرطوس در ساحل مدیترانه سوریه را حفظ کند.

یک منبع سوری به رویترز گفت که این اقدام احتمالاً برای نشان دادن حسن نیت و ارسال پیامی مبنی بر تمایل مسکو به دوری از درگیری میان نیروهای دولت سوریه و SDF است.

رویترز همچنین گزارش داد که احمد شرع در واقع به دنبال گسترش حضور روسیه در ترتیبات امنیتی آینده در جنوب سوریه است، از جمله استقرار پلیس نظامی روسی در قنیطره برای جلوگیری از حملات احتمالی اسرائیل.

در اکتبر گذشته، دولت سوریه انتخابات پارلمانی برگزار کرد که در آن شرع یک‌سوم کرسی‌ها را شخصاً منصوب کرد و دو سوم دیگر را کمیته‌های محلی متشکل از منصوبان دولتی برگزیدند.

این فرایند، استان سویدا با اکثریت دروزی و مناطق کردنشین شمال‌شرق را دربر نگرفت و ۳۲ کرسی مربوط به آنها خالی ماند.

طبق قانون اساسی موقت اعلام‌شده در ماه مارس، پارلمان موقت وظایف قانون‌گذاری را تا زمان تدوین قانون اساسی دائمی و برگزاری انتخابات جدید در پایان یک دوره پنج‌ساله انتقالی بر عهده دارد.

مقامات جدید می‌گویند برگزاری انتخابات عمومی پس از ۱۳ سال جنگ – که صدها هزار کشته و میلیون‌ها آواره بر جای گذاشت – در شرایط کنونی ممکن نیست.

با این حال، شیوه گزینش نمایندگان موجب ناخرسندی بسیاری از فعالان حامی دموکراسی در سوریه شده که پس از سقوط اسد امید به تغییر داشتند.