iran-emrooz.net | Tue, 27.01.2026, 15:51

راقیب سویلو – آنکارا / میدل ایست آی / ۲۷ ژانویه ۲۰۲۶

* آنکارا برای جلوگیری از موج احتمالی پناهجویان در صورت حمله آمریکا به ایران آماده می‌شود

به اطلاع «میدل ایست آی» رسیده است که ترکیه در صورت بروز بدترین سناریو و فروپاشی حکومت در تهران، قصد دارد در سمت ایرانیِ مرزهای مشترک، منطقه‌ای حائل ایجاد کند.

مقام‌های ارشد وزارت خارجه ترکیه روز پنج‌شنبه (۲۲ ژانویه ۲۰۲۶) در نشست محرمانه‌ای در پارلمان، نمایندگان را در جریان چند سناریوی احتمالی مرتبط با ایران قرار دادند. به گفته دو نماینده حاضر در این جلسه که با «میدل ایست آی» گفت‌وگو کرده‌اند، آنکارا در حال آماده‌سازی خود برای چنین شرایطی است.

یکی از شرکت‌کنندگان در نشست گفت مقام‌های ترکیه از عبارت «منطقه حائل» برای توصیف نیت آنکارا استفاده کردند؛ به این معنا که دولت ترکیه می‌خواهد با انجام هر اقدام ممکن، مانع از ورود موج جدیدی از پناهجویان به خاک کشور شود.

با این حال، منبع دوم گفت مقام‌ها به‌طور مستقیم از اصطلاح «منطقه حائل» استفاده نکردند، اما تمایل خود را برای اتخاذ تدابیری فراتر از اقدامات معمول ابراز داشتند.

او افزود: «در اصل گفتند که معتقدند باید تمام اقدامات ممکن در سوی ایرانی مرز انجام شود تا در صورت وقوع موج مهاجرت، کسانی که به سمت ترکیه می‌آیند در همان‌جا متوقف شوند.»

وزارت دفاع ترکیه اوایل این ماه اعلام کرده بود که این کشور با تقویت سامانه‌های فیزیکی و فناورانه، امنیت مرز ۵۶۰ کیلومتری خود با ایران را افزایش داده است. اقدامات انجام‌شده شامل ۲۰۳ برج الکترواپتیک، ۴۳ برج مجهز به آسانسور، دیوار بتنی ماژولار به طول ۳۸۰ کیلومتر و حفر خندق دفاعی به طول ۵۵۳ کیلومتر است.

به گفته وزارتخانه، مناطق مرزی به‌صورت شبانه‌روزی تحت نظارت سامانه‌های شناسایی و دیده‌بانی از جمله پهپادها و هواپیماها قرار دارند.

یک گزارش رسانه‌ای ترکیه همچنین عنوان کرده است که مقام‌های رسمی در جریان همان نشست پارلمانی به نمایندگان گفته‌اند حدود ۴ هزار ایرانی در جریان اعتراضات خونین اخیر علیه دولت کشته و ۲۰ هزار نفر زخمی شده‌اند. 

این اعتراضات در پی تورم شدید و کاهش ارزش پول ملی ایران آغاز و به‌سرعت در سراسر کشور گسترش یافت. اگرچه در میان معترضان نیز مواردی از خشونت دیده شده است، اما تحقیقات مختلف و تصاویر منتشرشده حاکی از آن است که نیروهای دولتی از نیرویی نامتناسب برای سرکوب تظاهرکنندگان استفاده کرده‌اند. دولت ایران همچنین دسترسی به اینترنت را مسدود کرده است.

افزایش حضور نظامی آمریکا

هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، روز جمعه در یک سخنرانی تلویزیونی اعلام کرد که آنکارا با هرگونه مداخله خارجی در ایران مخالف است و از دولت آمریکا خواست بحران را از راه‌های دیپلماتیک حل‌وفصل کند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در ابتدا در بحبوحه سرکوب خشونت‌بار معترضان، دولت تهران را تهدید کرد، اما بعد گفت آماده گفت‌وگو با ایران است.

با این حال، یک مقام آگاه در منطقه خلیج فارس به «میدل ایست آی» گفته است واشنگتن در حال بررسی انجام حملات دقیق علیه مقام‌ها و فرماندهان ارشد ایرانی است که آنها را مسئول مرگ معترضان می‌داند.

در روزهای اخیر، ایالات متحده هواپیماهای جنگی، سامانه‌های پدافند هوایی و ناوهای جنگی خود را به منطقه منا اعزام کرده و از این طریق گزینه حمله به مقامات بلندپایه ایرانی را برای ترامپ فراهم کرده است. این افزایش حضور نظامی اکنون به اوج خود رسیده است: روز دوشنبه ناو هواپیمابر «یواس‌اس آبراهام لینکولن» وارد آب‌های خاورمیانه شد.

دولت ترکیه به‌خوبی از پیامدهای عملیات تغییر رژیم و جنگ‌ها آگاه است، چرا که خود آثار بی‌ثبات‌کننده حمله آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ و سپس جنگ داخلی سوریه طی سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۴ را تجربه کرده است. 

این درگیری‌ها سبب ورود صدها هزار پناهجو به ترکیه شد و فشار سنگینی بر بخش‌هایی مانند انرژی و تجارت وارد کرد.

جامعه ترکیه هنوز نسبت به حضور پناهجویان بسیار حساس است، به‌ویژه درباره ۲.۷ میلیون سوری که بسیاری از آنان اکنون پس از سقوط دولت بشار اسد در حال بازگشت به کشورشان هستند.

«میدل ایست آی» در ژوئن سال گذشته گزارش داد مقام‌های ترکیه برآورد کرده‌اند که بروز یک جنگ تمام‌عیار میان اسرائیل و ایران می‌تواند تا یک میلیون پناهجوی ایرانی را به سوی مرزهای ترکیه روانه کند. منابع در آن زمان گفته بودند آنکارا احتمالاً پذیرای هیچ پناهجویی نخواهد بود مگر در موارد اضطراری و انسانی. 

همچنین گزارش شده بود ترکیه دیگر سیاست «درهای باز» را در قبال هیچ کشور همسایه‌ای در صورت وقوع موج پناهجویی به کار نخواهد بست. در حال حاضر، ایرانی‌ها می‌توانند بدون نیاز به ویزا وارد ترکیه شوند.

با این حال، یکی از عوامل پیچیده‌کننده این برنامه‌ها حضور ترک‌های آذربایجانی در ایران است که شمار آن‌ها دست‌کم ۱۲ میلیون نفر برآورد می‌شود. هنوز مشخص نیست در صورتی که اعضای این گروه به‌صورت گسترده به مرزهای ترکیه برسند، واکنش آنکارا چه خواهد بود، به‌ویژه اگر فشار داخلی برای پذیرش آنان افزایش یابد.