iran-emrooz.net | Thu, 22.01.2026, 8:06

فِراس دلاتی، مایا گِبیلی و حمیرا پاموک / خبرگزاری رویترز / ۲۲ ژانویه ۲۰۲۶

چگونه احمد شرع مناطق تحت کنترل کردها را تصرف کرد، درعین حال آمریکا را در کنار خود نگه داشت

به گفته ۹ منبع آگاه که در جریان نشست‌های پشت درهای بسته قرار داشته‌اند، تصرف سریع مناطقی که سال‌ها در کنترل نیروهای دموکراتیک سوریه به رهبری کردها بود، حاصل مجموعه‌ای از دیدارهای حساس و پرریسک در دمشق، پاریس و عراق در اوایل ماه جاری بوده است.

این روایت‌ها که پیش‌تر گزارش نشده و به شرط ناشناس ماندن در اختیار رویترز قرار گرفته، نشان می‌دهد ایالات متحده مانعی بر سر راه عملیاتی که توازن قدرت در سوریه را به‌طور بنیادین تغییر داده و به زیان یکی از متحدان سابق واشنگتن تمام شده، ایجاد نکرده است.

به گفته منابع، این نشست‌ها راه را برای دو پیروزی بزرگ رئیس‌جمهور سوریه، احمد الشرع، هموار کرد: پیشبرد وعده‌اش برای متحد کردن تمام خاک سوریه تحت یک رهبری واحد و تبدیل شدن به شریک مورد ترجیح دولت آمریکا به ریاست دونالد ترامپ.

تهاجم او عملاً منطقه خودمختاری را که مقامات کرد امیدوار بودند در شمال‌شرق سوریه حفظ کنند، از میان برد و مرزهای حمایت واشنگتن از شرع را به آزمون گذاشت؛ شخصی که زمانی رهبری شاخه محلی القاعده را بر عهده داشت.

اما این شورشی سابق که به رئیس‌جمهور تبدیل شده، دست بالا را پیدا کرد. تام باراک، فرستاده آمریکا، اعلام کرد واشنگتن اکنون می‌تواند با دولت سوریه همکاری کند و علاقه‌ای به حفظ نقشی جداگانه برای نیروهای دموکراتیک سوریه ندارد.

یک منبع آمریکایی آگاه از موضع واشنگتن درباره سوریه گفت: «به نظر می‌رسد شرع یک استراتژیست تمام‌عیار است.»

سوریه هفته‌ها پیش عملیات را پیشنهاد داده بود

ایالات متحده از سال ۲۰۱۵، زمانی که نیروهای دموکراتیک سوریه برای بیرون راندن گروه داعش از شمال‌شرق سوریه شکل گرفتند، از این نیروها حمایت می‌کرد.

این نیروها بعدها از آن سرزمین برای ایجاد یک منطقه خودمختار با نهادهای غیرنظامی و نظامی مستقل استفاده کردند.

اما در اواخر سال ۲۰۲۴، نیروهای شورشی تحت رهبری شرع، بشار اسد، حاکم دیرپای سوریه، را سرنگون کردند و متعهد شدند تمام خاک سوریه، از جمله مناطق تحت اداره نیروهای دموکراتیک سوریه، را تحت کنترل دولت جدید درآورند.

پس از ماه‌ها گفت‌وگو در سال ۲۰۲۵، ضرب‌الاجل پایان سال برای ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه با دمشق بدون پیشرفت چشمگیر به پایان رسید. از همین مقطع بود که شتاب برای آغاز یک عملیات نظامی افزایش یافت.

به گفته سه مقام کرد، در ۴ ژانویه، نشستی در دمشق میان مقام‌های سوری و نیروهای دموکراتیک سوریه درباره ادغام، به‌طور ناگهانی از سوی یکی از وزیران سوری خاتمه داده شد.

روز بعد، هیأتی سوری برای گفت‌وگوهایی با میانجی‌گری آمریکا با اسرائیل درباره یک توافق امنیتی به پاریس سفر کرد. به گفته دو منبع سوری مطلع از این دیدار، مقام‌های سوری که اسرائیل را به حمایت از نیروهای دموکراتیک سوریه متهم می‌کنند، در پاریس از همتایان اسرائیلی خود خواستند کردها را از به‌تعویق انداختن روند ادغام بازدارند.

به گفته یک منبع دیگر سوری، مقام‌های سوری در همان‌جا پیشنهاد یک عملیات محدود برای بازپس‌گیری بخشی از مناطق تحت کنترل نیروهای دموکراتیک سوریه را مطرح کردند و با مخالفتی روبه‌رو نشدند.

وزارتخانه‌های اطلاع‌رسانی و خارجه سوریه به پرسش‌های رویترز درباره نشست پاریس پاسخی ندادند. وزارت خارجه آمریکا، رویترز را به بیانیه‌ای از تام باراک در روز سه‌شنبه ارجاع داد که در آن از نیروهای دموکراتیک سوریه خواسته شده بود ادغام شوند و تأکید شده بود آمریکا علاقه‌ای به حضور نظامی بلندمدت در سوریه ندارد.

یخی‌ئیل لایتر، سفیر اسرائیل در آمریکا، گفت: «من شخصاً در تمام نشست سه‌جانبه پاریس حضور داشتم. اسرائیل هرگز حمله ارتش سوریه به کردهای سوریه را تأیید نکرد. هر ادعایی در این باره نادرست است.»

به گفته یک مقام سوری، دولت سوریه همچنین پیامی جداگانه از ترکیه دریافت کرد مبنی بر این‌که واشنگتن در صورت حفاظت از غیرنظامیان کرد، با عملیات علیه نیروهای دموکراتیک سوریه موافقت خواهد کرد.

ترکیه بارها علیه نیروهای دموکراتیک سوریه در سوریه مداخله کرده و این نیروها را به ارتباط با حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) متهم می‌کند؛ گروهی که دهه‌ها علیه دولت ترکیه شورش مسلحانه داشته است.

هادیَه یوسف، مقام سیاسی کرد، گفت: «توافق پاریس چراغ سبز این جنگ را داد.»

کردها می‌گویند آمریکا به آن‌ها خیانت کرده است

به گفته یک دیپلمات آمریکایی، یکی از منابع سوری و یک واسطه دیگر مطلع از موضوع، حدود دو هفته بعد عملیات آغاز شد و واشنگتن شروع به ارسال پیام‌هایی به نیروهای دموکراتیک سوریه کرد که نشان می‌داد از حمایت دیرینه خود عقب‌نشینی می‌کند.

به گفته این سه منبع، در ۱۷ ژانویه، تام باراک در اقلیم کردستان عراق با مظلوم عبدی، فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه، دیدار کرد و به او گفت منافع آمریکا در کنار شرع است، نه نیروهای دموکراتیک سوریه. یکی از مقامات این نیروها این روایت را رد کرد.

یک مقام نظامی آمریکا و دو مقام کرد گفتند ایالات متحده به نیروهای دموکراتیک سوریه اطمینان داده بود که اگر تهاجم شرع به غیرنظامیان کرد آسیب بزند یا مراکز نگهداری زندانیان داعش را بی‌ثبات کند، از آن‌ها محافظت خواهد کرد.

با پیشروی نیروهای سوری فراتر از محدوده‌ای که در ابتدا برای تصرف پیشنهاد شده بود، ارتش آمریکا از آن‌ها خواست پیشروی را متوقف کنند و هواپیماهای ائتلاف بر فراز برخی مناطق حساس، منورهای هشدار شلیک کردند. اما این اقدامات فاصله زیادی با انتظارات کردها داشت.

یوسف گفت: «آنچه نیروهای ائتلاف و مقامات آمریکایی انجام می‌دهند، قابل قبول نیست. آیا واقعاً هیچ پایبندی به اصول ندارید؟ آیا تا این حد آماده خیانت به متحدان خود هستید؟»

در پاسخ به پرسش درباره تضمین‌های آمریکا، وزارت خارجه ایالات متحده بار دیگر به بیانیه باراک درباره ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه ارجاع داد.

شرع تا آستانه زیاده‌روی پیش رفت

به گفته یک منبع آگاه از موضع واشنگتن و دو منبع دیگر مطلع از سیاست آمریکا، شرع در مرحله پایانی عملیات، نزدیک بود بیش از حد پیش برود.

نیروهای او به‌سرعت استان‌های عرب‌نشین را از کنترل نیروهای دموکراتیک سوریه خارج کردند و به پیشروی ادامه دادند. تا ۱۹ ژانویه، آن‌ها شهرهای باقی‌مانده تحت کنترل کردها در شمال‌شرق سوریه را محاصره کرده بودند؛ آن هم با وجود آتش‌بسی که یک روز پیش‌تر اعلام شده بود.

به گفته این سه منبع آمریکایی، دولت آمریکا از نادیده گرفتن آتش‌بس توسط نیروهای سوری خشمگین بود و نگران وقوع خشونت گسترده علیه غیرنظامیان کرد شد. دو منبع گفتند قانون‌گذاران آمریکایی در صورت ادامه درگیری‌ها، در حال بررسی بازگرداندن تحریم‌ها علیه سوریه بودند.

یکی از مقامات کاخ سفید به رویترز گفت آمریکا تحولات سوریه را «با نگرانی عمیق» دنبال می‌کند و از همه طرف‌ها خواست «حفاظت از غیرنظامیان در میان همه گروه‌های اقلیت» را در اولویت قرار دهند.

شرع روز سه‌شنبه در حالی که نیروهایش به آخرین پایگاه‌های کردها نزدیک می‌شدند، به‌طور ناگهانی آتش‌بسی جدید اعلام کرد و گفت اگر نیروهای دموکراتیک سوریه تا پایان هفته طرحی برای ادغام ارائه دهند، نیروهایش پیشروی نخواهند کرد.

این سه منبع آمریکایی گفتند اعلام ناگهانی شرع رضایت واشنگتن را جلب کرده و او اکنون «از خطر عبور کرده است».

دقایقی بعد، باراک بیانیه خود را منتشر کرد.

او گفت هدف اولیه نیروهای دموکراتیک سوریه به‌عنوان نیرویی برای مبارزه با داعش «تا حد زیادی پایان یافته» و بهترین فرصت برای کردها، حضور در چارچوب دولت جدید شرع ست.