iran-emrooz.net | Wed, 21.01.2026, 17:01

خبرگزاری رویترز / ۲۱ ژانویه ۲۰۲۶

دولت سوریه با تصرف بخش‌های گسترده‌ای از شمال و شرق سوریه از نیروهای کرد، حاکمیت پرزیدنت احمد الشرع را تقریباً ۱۴ ماه پس از سرنگونی بشار اسد تثبیت کرد.

این تغییر سریع اوضاع، تقریباً تمام سوریه را پس از سال‌ها درگیری که منجر به تکه‌تکه شدن کشور شده بود، دوباره تحت اقتدار دولت مستقر در دمشق قرار داد و سیاست‌های در حال تغییر ایالات متحده را در کانون توجه قرار داد.

چه چیزی باعث پیشروی ارتش سوریه شد؟

تنش‌ها میان دولت و «نیروهای سوریه دموکراتیک» (SDF) به رهبری کردها از ماه‌ها پیش در حال غلیان بود.

دمشق از «نیروهای سوریه دموکراتیک» که ستون فقرات آن را «یگان‌های مدافع خلق» (YPG) تشکیل می‌دهند، خواسته است که به طور کامل در نیروهای امنیتی ادغام شوند و نهادهای حاکمیتی در مناطق تحت اداره کردها نیز با دولت مرکزی یکپارچه گردند.

نیروهای تحت رهبری کردها با هدف حفظ خودمختاری منطقه‌ای خود مقاومت کرده و ابراز نگرانی کرده‌اند که دولت تحت رهبری اسلام‌گرایان در دمشق به دنبال تسلط مطلق بر سوریه است.

درگیری‌ها در این ماه فوران کرد؛ نیروهای دولتی ابتدا محله‌های تحت کنترل کردها در حلب را تصرف کردند و سپس هفته گذشته به سمت شرق یورش بردند و جنگجویان کرد را مجبور به عقب‌نشینی کردند.

نیروهای دولتی سوریه در کجا پیشروی کرده‌اند؟

استان‌های رقه، دیرالزور و بخش‌هایی از استان حسکه.

این مناطق شامل بزرگترین میادین نفتی سوریه، یک سد برق‌آبی بزرگ، مناطق کشاورزی، زندان‌های محل نگهداری شبه‌نظامیان دولت اسلامی (داعش) و کمپی است که غیرنظامیان مرتبط با داعش در آن نگهداری می‌شوند.

«نیروهای سوریه دموکراتیک» زمانی که شریک اصلی ایالات متحده در مبارزه با جهادی‌ها در سوریه بود، بخش بزرگی از این اراضی را از داعش بازپس گرفته بود. مناطق تصرف شده دارای اکثریت عرب هستند.

مظلوم عبدی، فرمانده «نیروهای سوریه دموکراتیک»، در اظهاراتی که روز سه‌شنبه منتشر شد، گفت که این نیروها به مناطق دارای اکثریت کُرد عقب‌نشینی کرده‌اند.

بر اساس آتش‌بسی که روز سه‌شنبه ۲۰ ژانویه مورد توافق قرار گرفت، دولت به «نیروهای سوریه دموکراتیک» چهار روز فرصت داده تا طرحی برای ادغام مناطق باقی‌مانده خود در حسکه تدوین کند.

در صورت دستیابی به توافق، نیروهای دولتی وارد دو شهر باقی‌مانده تحت کنترل «نیروهای سوریه دموکراتیک» نخواهند شد: شهر حسکه (مرکز استان با بافت قومی مختلط) و قامشلی با اکثریت کُرد.

موضع ایالات متحده چیست؟

در حالی که ارتش ایالات متحده روابط نزدیکی با «نیروهای سوریه دموکراتیک» برقرار کرد، واشینگتن هرگز از هدف سیاسی آن‌ها برای دستیابی به درجه بالایی از خودمختاری در شمال شرق حمایت نکرد.

سیاست ایالات متحده به دلیل اعتراضات ترکیه (عضو ناتو) که YPG را شاخه‌ای از حزب کارگران کردستان (PKK) – گروهی که غیرقانونی اعلام شده – می‌داند و چندین بار برای مقابله با نفوذ آن‌ها به سوریه نیرو اعزام کرده، پیچیده شده است.

با سرنگونی اسد، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روابط نزدیکی با الشرع برقرار کرده، تحریم‌ها را لغو نموده و از حضور سوریه در ائتلاف بین‌المللی ضد داعش استقبال کرده است.

تام باراک، فرستاده ایالات متحده، روز سه‌شنبه گفت که هدف اولیه «نیروهای سوریه دموکراتیک» تا حد زیادی به پایان رسیده است و ایالات متحده منافع بلندمدتی در حفظ حضور خود در سوریه ندارد.

باراک پیشنهاد ادغام در دولت مرکزی با حقوق شهروندی، حفاظت‌های فرهنگی و مشارکت سیاسی را «بزرگترین فرصت» برای کردها توصیف کرد.

ترامپ نیز روز سه‌شنبه به نظر می‌رسید از الشرع حمایت می‌کند؛ او گفت که الشرع «بسیار سخت کار می‌کند» و افزود که واشینگتن نیز «در تلاش است از کردها محافظت کند».

در آینده چه اتفاقی ممکن است در سوریه رخ دهد؟

با استقرار نیروهای دولتی در نزدیکی مناطق باقی‌مانده تحت کنترل «نیروهای سوریه دموکراتیک»، مخاطرات بسیار بالاست.

نوآ بانسی، مشاور ارشد اندیشکده «گروه بین‌المللی بحران»، گفت که آخرین آتش‌بس مسائل زیادی را برای مذاکره باقی گذاشته است، به‌ویژه در مورد اینکه ترتیبات امنیتی در مناطقی که هنوز تحت کنترل «نیروهای سوریه دموکراتیک» هستند چگونه خواهد بود – آن هم در عرض تنها چهار روز.

او گفت که اختلاف اصلی بر سر این است که ترتیبات حاکمیتی در مناطق باقی‌مانده «نیروهای سوریه دموکراتیک» تا چه حد متمرکز یا غیرمتمرکز خواهد بود.

آنچه تصویر را پیچیده‌تر می‌کند، تفاوت‌های ایدئولوژیک عمیق میان الشرع – فرمانده سابق القاعده – و گروه‌های اصلی کرد سوریه است: دکترین YPG بر سکولاریسم چپ‌گرا و فمینیسم تأکید دارد.

بانسی گفت که همه طرف‌ها برای جلوگیری از درگیری بیشتر ذینفع هستند.

وی افزود که ارتش تاکنون به نظر می‌رسد از تکرار سطح تخلفات و فروپاشی انضباطی که در سواحل و سویدا دیده شده بود، اجتناب کرده است؛ اشاره او به خشونت‌های سال گذشته بود که در آن جنگجویان متحد دولت، صدها تن از اقلیت‌های دروزی و علوی را به قتل رساندند.

اهمیت این موضوع برای ترکیه چیست؟

ترکیه در اوایل سال ۲۰۲۵ روند صلحی را با PKK آغاز کرد که هدف آن پایان دادن به شورشی است که از سال ۱۹۸۴ علیه دولت ترکیه جریان دارد.

مقامات ترکیه گفته‌اند که حوادث اخیر در شمال سوریه باید به این روند که تا حدودی متوقف شده بود، شتاب ببخشد.

اما تشدید بیشتر تنش‌ها در سوریه می‌تواند خطراتی به همراه داشته باشد.

رهبران کردهای سوریه از کردها خواسته‌اند که بسیج شوند؛ فراخوانی که احتمالاً بازتاب گسترده‌ای در میان کردهایی خواهد داشت که جمعیت‌های قابل توجهی در ترکیه، عراق و ایران دارند.

رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، روز چهارشنبه گفت که نیروهای کرد در شمال سوریه برای جلوگیری از خونریزی بیشتر، باید همین حالا سلاح‌های خود را زمین بگذارند و منحل شوند.