iran-emrooz.net | Tue, 20.01.2026, 20:18

تام باراک، سفیر ایالات متحده آمریکا در جمهوری ترکیه و فرستاده ویژه آمریکا در امور سوریه روز سه‌شنبه ۲۰ ژانویه ۲۰۲۶، باراک با انتشار بیانیه‌ای در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی «ایکس»، پایان ماموریت «نیروهای دموکراتیک سوریه» را اعلام کرد.

تام باراک نوشت، تغییر بنیادین شرایط در سوریه، منطق همکاری آمریکا با «نیروهای دموکراتیک سوریه» را دگرگون کرده است: نقش اولیه «نیروهای دموکراتیک سوریه» به‌عنوان نیروی اصلی ضد داعش در میدان، تا حد زیادی پایان یافته است، چراکه دمشق اکنون هم آمادگی و هم توانایی برعهده گرفتن مسئولیت‌های امنیتی — از جمله کنترل زندان‌ها و اردوگاه‌های نگهداری اعضای داعش — را دارد.

متن کامل بیانیه تام باراک در شبکه اجتماعی X:

«بزرگ‌ترین فرصت پیش روی کردهای سوریه در مقطع کنونی، در دوران گذار پس از اسد و در چارچوب دولت جدید به رهبری رئیس‌جمهور احمد الشرع نهفته است. این مقطع می‌تواند مسیری برای ادغام کامل در یک دولت واحد سوری فراهم کند؛ با برخورداری از حقوق شهروندی، حمایت‌های فرهنگی و مشارکت سیاسی-حقوقی که در دوران حکومت بشار اسد به‌مدت طولانی از کردها سلب شده بود. در آن دوره، بسیاری از کردها با بی‌تابعیتی، محدودیت‌های زبانی و تبعیض ساختاری مواجه بودند.

از منظر تاریخی، حضور نظامی ایالات متحده در شمال‌شرق سوریه عمدتاً با هدف مقابله با داعش توجیه می‌شد. «نیروهای دموکراتیک سوریه» (SDF) که تحت رهبری کردها فعالیت می‌کردند، مؤثرترین شریک زمینی در شکست «خلافت سرزمینی» داعش تا سال ۲۰۱۹ بودند و هزاران عضو داعش و خانواده‌های آنان را در زندان‌ها و اردوگاه‌هایی مانند الهول و الشدادی بازداشت کردند. در آن زمان، هیچ دولت مرکزی کارآمدی در سوریه وجود نداشت که بتوان با آن همکاری کرد؛ رژیم اسد تضعیف شده، مورد مناقشه و به‌دلیل اتحاد با ایران و روسیه، شریک قابل اتکایی برای مقابله با داعش به‌شمار نمی‌رفت.

امروز اما شرایط به‌طور بنیادین تغییر کرده است. سوریه اکنون دارای دولتی مرکزی و مورد شناسایی است که در اواخر سال ۲۰۲۵ به‌عنوان نودمین عضو به «ائتلاف جهانی مقابله با داعش» پیوست؛ اقدامی که نشان‌دهنده چرخش به‌سوی غرب و همکاری با ایالات متحده در حوزه مبارزه با تروریسم است. این تحول، منطق همکاری آمریکا با «نیروهای دموکراتیک سوریه» را دگرگون می‌کند: نقش اولیه «نیروهای دموکراتیک سوریه» به‌عنوان نیروی اصلی ضد داعش در میدان، تا حد زیادی پایان یافته است، چراکه دمشق اکنون هم آمادگی و هم توانایی برعهده گرفتن مسئولیت‌های امنیتی — از جمله کنترل زندان‌ها و اردوگاه‌های نگهداری اعضای داعش — را دارد.

تحولات اخیر نشان می‌دهد که ایالات متحده به‌جای تداوم نقش جداگانه «نیروهای دموکراتیک سوریه»، به‌طور فعال در حال تسهیل این گذار است:

● ما تعاملات گسترده‌ای با دولت سوریه و رهبری «نیروهای دموکراتیک سوریه» انجام داده‌ایم تا به توافقی برای ادغام دست یابیم؛ توافقی که در تاریخ ۱۸ ژانویه امضا شد و مسیر روشنی برای اجرای به‌موقع و مسالمت‌آمیز آن ترسیم می‌کند.

● بر اساس این توافق، رزمندگان «نیروهای دموکراتیک سوریه» به‌صورت فردی در ارتش ملی ادغام می‌شوند (موضوعی که از چالش‌برانگیزترین مسائل است)، زیرساخت‌های کلیدی مانند میادین نفتی، سدها و گذرگاه‌های مرزی تحویل داده می‌شود و کنترل زندان‌ها و اردوگاه‌های داعش به دمشق واگذار خواهد شد.

● ایالات متحده هیچ علاقه‌ای به حضور نظامی بلندمدت ندارد؛ اولویت آن نابودی بقایای داعش، حمایت از آشتی ملی و پیشبرد وحدت ملی است، بدون آن‌که از جدایی‌طلبی یا فدرالیسم حمایت کند.

این شرایط، پنجره‌ای کم‌نظیر برای کردها ایجاد می‌کند: ادغام در دولت جدید سوریه می‌تواند حقوق کامل شهروندی (از جمله برای افراد پیش‌تر بی‌تابعیت)، به‌رسمیت‌شناخته‌شدن به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از سوریه، تضمین‌های قانون اساسی برای زبان و فرهنگ کردی (از جمله آموزش به زبان کردی و به‌رسمیت‌شناختن نوروز به‌عنوان یک تعطیل ملی) و مشارکت در حکمرانی را به همراه داشته باشد — امتیازاتی به‌مراتب فراتر از خودمختاری نیم‌بندی که «نیروهای دموکراتیک سوریه» در شرایط آشوب‌زده جنگ داخلی در اختیار داشت.

با وجود باقی‌ماندن برخی مخاطرات — از جمله آتش‌بس‌های شکننده، درگیری‌های پراکنده، نگرانی از تندروها یا تمایل برخی بازیگران به بازگشایی پرونده اختلافات گذشته — ایالات متحده در حال پیگیری تضمین‌هایی برای حقوق کردها و تداوم همکاری در مقابله با داعش است. گزینه جایگزین، یعنی تداوم جدایی، می‌تواند زمینه‌ساز بی‌ثباتی یا بازگشت داعش شود. این روند ادغام، با پشتیبانی دیپلماسی آمریکا، قوی‌ترین فرصت تاکنون برای کردهاست تا در چارچوب یک دولت-ملت سوریِ به‌رسمیت‌شناخته‌شده، به حقوق پایدار و امنیت دست یابند.

در سوریه، تمرکز ایالات متحده بر دو محور اصلی است:

۱) تضمین امنیت تأسیساتی که زندانیان داعش در آن‌ها نگهداری می‌شوند و در حال حاضر تحت حفاظت SDF هستند؛ و
۲) تسهیل گفت‌وگوها میان «نیروهای دموکراتیک سوریه» و دولت سوریه به‌منظور ادغام مسالمت‌آمیز «نیروهای دموکراتیک سوریه»  و فراهم‌سازی زمینه مشارکت سیاسی و اعطای کامل شهروندی سوری به جمعیت کرد این کشور، در مقطعی تاریخی.»