| صفحه نخست | خبر و گزارش | سياست | انديشه | فرهنگ و ادبيات | زندگی | محیط زیست | RSS |
هشدار کشورهای منطقه به آمریکا درباره حمله به ایران
سامر سعید و عمر عبدالـباقی
والاستریت ژورنال / ۱۳ ژانویه ۲۰۲۶
رقبای عرب ایران در آن سوی خلیج فارس، به رهبری عربستان سعودی، پس از آنکه آمریکا به آنها هشدار داد برای چنین حملهای آماده باشند، در حال لابیگری با دولت دونالد ترامپ برای جلوگیری از حمله به تهران هستند.
در عرصه عمومی، کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس عمدتاً سکوت کردهاند، در حالی که اعتراضها در جمهوری اسلامی همسایه گسترش یافته و گروههای حقوق بشری اعلام کردهاند هزاران نفر در سرکوبهای حکومت جان باختهاند.
اما پشت صحنه، به گفته مقامهای عرب حوزه خلیج فارس، عربستان سعودی، عمان و قطر به کاخ سفید گفتهاند تلاش برای سرنگونی حکومت ایران میتواند بازارهای نفت را متلاطم کند و در نهایت به اقتصاد آمریکا آسیب بزند. مهمتر از همه، آنها نگران پیامدهای چنین اقدامی در داخل کشورهای خود هستند.
به گفته این مقامها، دولت ترامپ روشن نکرده چه نوع اقدام نظامیای علیه ایران را در نظر دارد، اما اعلام کرده احتمال حمله بیش از عدم حمله است.
یکی از مقامهای کاخ سفید گفت همه گزینهها برای رسیدگی به وضعیت ایران در اختیار رئیسجمهور ترامپ قرار دارد. او افزود: «رئیسجمهور به طیفی از دیدگاهها درباره هر موضوع گوش میدهد، اما در نهایت تصمیمی را میگیرد که به نظرش بهترین است.»
ترامپ روز سهشنبه بهطور مستقیم خطاب به معترضان ایرانی پیام داد و از آنها خواست در برابر تلاشهای حکومت برای خاموش کردن اعتراضها ایستادگی کنند و نهادهای دولتی را در دست بگیرند. او در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «کمک در راه است.»
کشورهای عرب نگراناند که حملات به ایران موجب اختلال در عبور نفتکشها از تنگه هرمز شود؛ آبراه باریکی در دهانه خلیج فارس که ایران را از همسایگان عربش جدا میکند و حدود یکپنجم محمولههای نفت جهان از آن عبور میکند.
به گفته مقامهای سعودی، مسئولان عربستان به تهران اطمینان دادهاند که در درگیری احتمالی دخالت نخواهند کرد و اجازه نخواهند داد آمریکا از حریم هوایی آنها برای حملات استفاده کند؛ تلاشی برای فاصله گرفتن از اقدام آمریکا و بازداشتن آن.
سخنگوی سفارت عربستان در واشنگتن و مرکز رسانههای بینالمللی این کشور در ریاض به درخواستها برای اظهار نظر پاسخی ندادند. قطر و عمان نیز به درخواستها پاسخ ندادند.
به گفته مقامهای آمریکایی، ترامپ هنوز تصمیم نهایی درباره اقدام علیه ایران نگرفته و در حال دیدار با مشاوران خود برای تعیین رویکردش است. گزینهها میتواند شامل صدور دستور حملات نظامی به مراکز حکومتی، انجام حملات سایبری، تصویب تحریمهای جدید و تقویت حسابهای ضدحکومتی در فضای آنلاین باشد.
اعتراضهای ایران که اواخر دسامبر در تهران و در پی تشدید بحران اقتصادی آغاز شد و این ماه به سراسر کشور گسترش یافت، یکی از بزرگترین چالشها برای حکومت از زمان به قدرت رسیدنش در انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ به شمار میرود.
گروه «فعالان حقوق بشر در ایران» روز سهشنبه اعلام کرد شمار جانباختگان از ۲ هزار نفر فراتر رفته است، در حالی که حکومت برای سرکوب اعتراضها اقدام کرده است. تلویزیون دولتی ایران روز یکشنبه تصاویری منتشر کرد که دهها پیکر را نشان میداد که در داخل و خارج از یک سردخانه در نزدیکی تهران ردیف شده بودند.
کشورهای حوزه خلیج فارس — که بسیاری از آنها در سالهای اخیر در حملات ایران و متحدانش آسیب دیدهاند — همدلی چندانی با تهران ندارند. با این حال، آنها نگران پیامدهای اقتصادی و سیاسی تشدید بحران در ایران، یا حتی سقوط رهبر جمهوری اسلامی، علی خامنهای، برای کشورهای خود هستند.
به گفته تحلیلگران، عربستان سعودی بهویژه نسبت به شکنندهتر شدن وضعیت حساس است. این پادشاهی به رسانههای داخلی دستور داده پوشش خبری و حمایت خود از اعتراضها را محدود کنند تا از تلافیجویی ایران جلوگیری شود.
مایکل راتنی، سفیر پیشین آمریکا در عربستان سعودی در دولت بایدن، گفت: «آنها هیچ علاقهای به حکومت ایران در هیچ شکل و صورتی ندارند، اما بهشدت از بیثباتی بیزارند. وقتی جعبه پاندورای تغییر رژیم — چه خودجوش از داخل یا تحریکشده از بیرون — را باز میکنید، حجم عظیمی از عدم قطعیت ایجاد میکنید؛ آن هم در زمانی که این آخرین چیزی است که آنها میخواهند.»
در حالی که عربستان سعودی و دیگر کشورهای خلیج فارس با تضعیف توانمندیهای نظامی و هستهای ایران مخالف نیستند، نگران جایگزینهای احتمالی در صورت سرنگونی خامنهای هستند.
راتنی گفت: «ممکن است چیزی همسطح یا بدتر، مانند سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، به قدرت برسد.»
او افزود: «یا ممکن است با هرجومرج، تجزیه و منطقهای شدن قدرت روبهرو شوید.» به گفته او، کنترل اعمالشده از سوی حکومت ایران دستکم نوعی پیشبینیپذیری برای کشورهای خلیج فارس ایجاد میکند. «وقتی این از بین برود، اوضاع بسیار خطرناک میشود.»
رهبران عربستان مدتهاست نگراناند که ناآرامی در منطقه موجب شعلهور شدن اعتراضها در داخل مرزهای خودشان شود و توجهها را به سابقه سرکوب اعتراضها در این کشور جلب کند. آنها همچنین نگران اختلال در برنامه بلندپروازانه اقتصادی و اجتماعی خود، موسوم به «چشمانداز ۲۰۳۰»، هستند که هدفش افزایش گردشگری و کاهش وابستگی پادشاهی به درآمدهای نفتی است.
به گفته یک مقام سعودی، ثبات در منطقه اولویت اصلی ولیعهد عربستان، محمد بن سلمان، است.
نیل کوئیلیام، پژوهشگر همکار اندیشکده روابط بینالملل «چتم هاوس» در بریتانیا، میگوید از دید کشورهای عرب خلیج فارس، بهترین سناریو این است که اعتراضها در ایران پایان یابد، مذاکرات داخلی به برخی اصلاحات منجر شود و مذاکرات آمریکا تنشها را فروبنشاند.
به گفته مقامهای عرب، امارات متحده عربی — همسایه نزدیک ایران در آن سوی تنگه هرمز — در این تلاشهای لابیگری شرکت نداشته است. کوئیلیام گفت امارات عموماً تحمل ریسک بالاتری نسبت به پیامدهای بیثباتی دارد و همچنین رویکردهای متفاوتی در ژئوپلیتیک نسبت به رقیب خود در ریاض اتخاذ کرده است.
عربستان سعودی سالها برای دستیابی به نوعی تنشزدایی دیپلماتیک با ایران تلاش کرده، در حالی که از عادیسازی روابط با اسرائیل خودداری کرده است؛ اما امارات متحده عربی به دلیل نزدیکی به اسرائیل و نقشآفرینیاش در درگیریهای سودان و یمن، خشم بخش بزرگی از جهان عرب و مسلمان را برانگیخته است.
کوئیلیام گفت: «امارات رنگهای خود را بسیار نزدیک به پرچم اسرائیل بسته است.» او پیشبینی کرد این موضع میتواند پایگاههای آمریکا در امارات را به هدفی برای تلافیجویی ایران در واکنش به اقدام احتمالی آمریکا تبدیل کند. «ایرانیها در حال حاضر نمیخواهند سعودیها را عصبانی کنند. اما درباره اماراتیها — تقریباً همه در منطقه در حال حاضر از آنها عصبانیاند.»
| |||||||||||||
|
ايران امروز
(نشريه خبری سياسی الکترونیک)
«ايران امروز» از انتشار مقالاتی كه به ديگر سايتها و نشريات نيز ارسال میشوند معذور است. استفاده از مطالب «ايران امروز» تنها با ذكر منبع و نام نويسنده يا مترجم مجاز است.
Iran Emrooz©1998-2026 | editor@iran-emrooz.net
|
