iran-emrooz.net | Tue, 13.01.2026, 18:17

سازمان حقوق بشر ایران /  ۲۳ دی ۱۴۰۴

هفده روز از آغاز دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران می‌گذرد. براساس آمار و اطلاعات سازمان حقوق بشر ایران، از آغاز اعتراضات تاکنون دست‌کم ۷۳۴ معترض، ازجمله ۱۲ کودک و ۶ زن، کشته و هزاران تن مجروح شده‌اند.

گزارش‌های جدید درباره کشته‌شدگان در شهرها و استان‌های مختلف ایران همچنان به‌دست سازمان حقوق بشر ایران می‌رسد. در یکی از آخرین گزارش‌ها، سازمان حقوق بشر ایران مطلع شده است که تنها در روز ۱۸ دی‌ماه دست‌کم ۸۰ معترض در چند شهر استان مازندران با اصابت گلوله‌های جنگی جان‌ باخته‌اند .

هم‌زمان گزارش‌های تأییدنشده‌ از کشته‌شدن دست‌کم هزاران و براساس تخمین تلویزیون ایران اینترنشنال، بیش‌از ۱۲۰۰۰ نفر، حکایت دارند که به‌دلیل قطع کامل اینترنت از پنجشنبه شب و محدودیت شدید دسترسی به اطلاعات، راستی‌آزمایی مستقل آن‌ها در شرایط کنونی با دشواری جدی روبه‌روست.

علاوه‌بر این، روایت‌های تأییدنشده از اعدام فراقضایی برخی مجروحان بازداشت‌شده در اعتراضات جاری ایران حکایت دارد. این درحالی است که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز روز دوشنبه، ۲۲ دی‌ماه، در سخنانی «تیر خلاص» زدن به برخی مجروحان را تأیید کرد، اما آن را به «عوامل تروریستی وابسته به دشمن» نسبت داد.

گزارش‌های رسیده به سازمان حقوق بشر ایران نیز نشان می‌دهد بسیاری از کشته‌شدگان که برخی از آن‌ها با گلوله‌های  ساچمه‌ای زخمی شده بودند، درنهایت با اصابت گلوله جنگی به سر یا گردن جان باخته‌اند.

دادستان کل کشور در روزهای گذشته اعلام کرده بود که همگی معترضان «محارب» محسوب می‌شوند؛ محاربه اتهامی است که براساس قوانین جمهوری اسلامی می‌تواند به صدور حکم اعدام منجر شود.
او همچنین گفته بود که به پرونده افراد دستگیرشده در جریان اعتراضات «با تعیین شعب ویژه [دادگاه انقلاب] به‌صورت فوق‌العاده و خارج از نوبت» رسیدگی می‌شود.

سازمان حقوق بشر ایران بار دیگر ضمن یادآوری اصل مسئولیت حمایت (R2P) جامعه جهانی از شهروندان، خواستار تشکیل جلسه اضطراری شورای امنیت سازمان ملل متحد برای رسیدگی فوری و اقدام برای حمایت از شهروندان ایرانی دربرابر کشتار جمهوری اسلامی شد. 

محمود امیری‌مقدم، مدیر سازمان حقوق‌ بشر ایران، در این‌باره گفت:«پس از کشتار گسترده معترضان در خیابان‌ها، هزاران معترض در بازداشتگاه‌ها و زندان‌های جمهوری اسلامی تحت شرایط غیرانسانی و در خطر شکنجه و اعدام به‌سر می‌برند. خطر اعدام معترضان پس‌از دادگاه‌های صحرایی جدی‌ است، زیرا این حکومت در دهه شصت هم جنایات مشابهی را در ایران مرتکب شده‌ است.» او در ادامه درباره تخمین آمار کشته‌شدگان در اعتراضات و ادعاهای وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی گفت: «آماری که ما منتشر می‌کنیم براساس اطلاعات رسیده از کمتر از نیمی از استان‌های کشور و کمتر از ۱۰درصد بیمارستان‌های ایران به‌دست آمده است. تعداد واقعی کشته‌شدگان احتمالاً به هزاران نفر می‌رسد و از آنجا که حکومت نمی‌تواند بر شمار بالای جان‌باختگان سرپوش بگذارد، برای فرار از مسئولیت، این کشتار گسترده را به عوامل بیگانه نسبت می‌دهد. اظهارات وزیر امور خارجه حکومت هیچ اعتباری ندارند و تحریف واقعیت و تکرار دروغ‌های پیشین حکومت است.»

هم‌زمان با وجود سرکوب شدید حکومت، گزارش هایی از تداوم اعتراضات در برخی از مناطق ایران گزارش شده است.

دور جدید اعتراضات که از ۷ دی‌ماه ۱۴۰۴ علیه شرایط بد اقتصادی از بازار تهران شروع شده بود، به‌سرعت با شعارهای ضدحکومتی به نقاط مختلف ایران کشیده شد. اعتراض‌ها تا پیش از قطع‌ اینترنت در همه استان‌های کشور و حدود ۱۹۰ شهر ایران ادامه داشته است.

براساس اطلاعات سازمان حقوق‌بشر ایران، از آغاز اعتراضات تاکنون، دست‌کم ۷۳۴ معترض در ۱۵ استان ایران کشته شدند. تنها مواردی در این آمار گنجانده شده‌اند که به‌طور مستقیم توسط سازمان حقوق‌ بشر ایران یا دو منبع مستقل تأیید شده‌ باشند. این آمار همچنین کشته‌شدگان تأییدشده براساس گزارش‌ها و مستنداتی از بیمارستان‌ها و مکان‌های نگه‌داری اجساد جان‌باختگان را دربرمی‌گیرد.

بیشترین تعداد کشته‌شدگان مربوط به اعتراضات چند روز اخیر (از پنجشنبه ۱۸ دی‌ماه تاکنون) است و گزارش‌های رسیده به سازمان حقوق بشر ایران نشان می‌دهد که اغلب آنان کمتر از ۳۰ سال داشته‌اند.

همچنین براساس گزارش‌هایی که این سازمان دریافت کرده، ۱۲ تن از کشته‌شدگان زیر ۱۸ سال سن داشته‌اند، اما هنوز برای تمام آن‌ها شناسنامه و اسنادی که نشانگر سن دقیق ایشان باشد، دریافت نشده است. تلاش برای ثبت دقیق سن آنان ادامه دارد.

دو منبع مستقل اعلام کرده‌اند دست‌کم ۱۶۰۰ جان‌باخته اعتراضات ضدحکومتی جاری در پزشکی قانونی اصفهان ثبت شده است.

یک منبع مطلع به سازمان حقوق بشر ایران گفته است که در روز ۱۸ دی‌ماه دست‌کم ۸۰ معترض در چند شهر استان مازندران جان باخته‌اند. به گفته این منبع، پیکر حدود ۵۰ معترض در بیمارستان‌های کل شهر ساری مشاهده شده است. درمورد قائم‌شهر و زیرآب نیز وجود پیکرهای ۱۵ جان‌باخته در هریک از این دو شهر گزارش شده است.

این منبع توضیح داد: «این‌ها فقط کسانی بودند که مردم آورده بودند به بیمارستان. بعضی از کشته‌شدگان را جمع کردند در خیابان و به بیمارستان نیاوردند. بعضی از کشته‌شدگان هم سلاح ساچمه‌ای خورده بودند و هم گلوله جنگی. در شهرها تقریباً حکومت نظامی‌ست و حتی به بسیاری از مغازه‌داران دستور داده‌اند مغازه‌ها را ببندند.»

گزارش‌هایی از برقراری وضعیتی مشابه حکومت نظامی از هنگام غروب تا صبح روز بعد در برخی شهرهای دیگر نیز به‌دست سازمان حقوق بشر ایران رسیده است. یک منبع مطلع از شهر همدان به سازمان حقوق بشر ایران گفت: «از حدود ۶ عصر به بعد در این شهر حکومت نظامی اعلام کرده‌اند.»

شورای سردبیری شبکه تلویزیونی ایران اینترنشنال در اطلاعیه‌ای اعلام کرده که ازطریق منابعی در شورای‌عالی امنیت ملی، دفتر ریاست جمهوری، سپاه پاسداران و شاهدان عینی در ایران، توانسته است جان‌باختن ۱۲هزار نفر را تأیید کند. بنابر اعلام این رسانه، کشتار با دستور مستقیم علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، و موافقت سران سه قوه انجام شده است.

همچنین گزارش‌های بیشتری از کشته‌شدگان در دیگر شهرها نیز به‌دست سازمان حقوق بشر ایران رسیده است. این موارد درحال راستی‌آزمایی است و درصورت تأیید، آمار کشته‌شدگان افزایش خواهد یافت.

علاوه‌بر این، روایت‌های تأییدنشده از اعدام فراقضایی برخی مجروحان بازداشت‌شده در اعتراضات جاری ایران حکایت دارد. این درحالی است که وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز روز دوشنبه در نشستی با سفرای کشورهای خارجی در تهران «تیر خلاص» زدن به برخی مجروحان را تأیید کرد، اما آن را به «عوامل تروریستی وابسته به دشمن» نسبت داد و گفت : «حتی مجروحین را خودشان به قتل می‌رساندند. در یک مورد، یازده مجروح را مردم می‌خواسته‌اند به بیمارستان منتقل بکنند، یک عده‌ای آمده‌اند و گفته‌اند بدهید، ما خودمان می‌بریم؛ و بعد هر یازده‌تا را جای دیگری پیدا کرده‌اند که تیر خلاص به آن‌ها زده شده‌بود.»

گزارش‌های رسیده به سازمان حقوق بشر ایران نشان می‌دهد نیروهای حکومتی در برخورد با معترضان از سلاح جنگی استفاده کرده‌اند و بسیاری از کشته‌شدگان که برخی از آن‌ها با گلوله‌های  ساچمه‌ای زخمی شده بودند، درنهایت با اصابت گلوله جنگی به سر یا گردن جان باخته‌اند.

ارزیابی دقیقی از شمار مجروح‌شدگان در اعتراضات وجود ندارد، اما تعداد آنان به هزاران تن می‌رسد. شبکه خبر صداوسیمای جمهوری اسلامی نیز شامگاه دوشنبه، ۲۲ دی‌ماه، در اطلاعیه‌ای به نقل از سازمان انتقال خون کشور از شهروندان درخواست کرده است که برای اهدای خون داوطلب شوند.

از سوی دیگر، رسانه‌های حکومتی از کشته‌شدن دست‌کم ۱۲۱ نفر از مأموران نظامی، انتظامی، امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی در اعتراضات جاری خبر داده‌اند. به گزارش این رسانه‌ها، آمار اعلام‌شده مأموران کشته‌شده در تهران را شامل نمی‌شود.

بازداشت گسترده و جمعی معترضان نیز در برخی شهرها گزارش شده‌ و برآوردها نشان می‌دهد که تعداد بازداشت‌شدگان اعتراضات جاری به بیش از ده هزار نفر رسیده است.

این درحالی است که مقام‌های جمهوری اسلامی همچنان معترضان را به برخورد شدید و فوری تهدید می‌کنند. درپی تأکید رئیس قوه قضائیه جمهوری اسلامی، دادستان کل کشور اعلام کرده بود به پرونده افراد دستگیرشده در جریان اعتراضات «با تعیین شعب ویژه [دادگاه انقلاب] به‌صورت فوق‌العاده و خارج از نوبت» رسیدگی می‌شود. او درضمن تصریح کرده بود که همگی معترضان «محارب» محسوب می‌شوند؛ محاربه اتهامی است که براساس قوانین جمهوری اسلامی می‌تواند به صدور حکم اعدام منجر شود.

در همین راستا، از زمان آغاز اعتراضات تاکنون حدود ۱۰۰ مورد اعتراف اجباری بازداشت‌شدگان از رسانه‌‌های حکومتی پخش شده است.

با وجود قطعی اینترنت در سراسر ایران، ویدیوها و گزارش‌های معدودی که دریافت شده، نشان می‌دهد شامگاه ۲۲ دی‌ماه نیز تجمعات اعتراضی دست‌کم در چند نقطه ایران، ازجمله تهران، کرج، ارومیه، اصفهان و همدان ادامه یافته‌ است.

از شامگاه پنجشنبه ۱۸ دی‌ماه اینترنت سراسری ایران قطع شد و براساس گزارش نت‌بلاکس که وضعیت اینترنت در جهان را بررسی می‌کند از صبح ۱۹ دی‌ماه، ۹۹درصد اینترنت ایران در وضعیت خاموشی دیجیتال قرار گرفته است. آخرین‌‌بار که سراسر ایران به‌طور مشابهی در وضعیت قطع اینترنت قرار گرفت، آبان‌ ۹۸ بود که هم‌زمان طی چند روز، صدها نفر از معترضان و براساس برخی گزارش‌ها تا ۱۵۰۰ نفر به‌دست نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی کشته شدند. در این مدت، تنها گروهی از شهروندان از طریق سیستم ماهواره‌ای استارلینک به اینترنت دسترسی داشته‌اند.گزارش‌هایی از ارسال پارازیت بر روی فرستنده-گیرنده‌های استارلینک نیز منتشر شده است.