نتانیاهو از ترامپ خواست اردوغان را مهار کند!

باراک راوید، مارک کاپوتو / آکسیوس

به گفته مقام‌های اسرائیلی و آمریکایی، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، روز جمعه در گفت‌وگو با دونالد ترامپ از افزایش لحن ضداسرائیلی رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، شکایت کرده است.

این مقام‌ها همچنین گفته‌اند نتانیاهو از ترامپ، که قرار است در جریان نشست این هفته ناتو در آنکارا با اردوغان دیدار کند، خواسته است از فروش سامانه‌های تسلیحاتی که به ترکیه در نوسازی نیروی هوایی‌اش کمک می‌کنند، خودداری کند.

اهمیت موضوع: تنش‌ها میان اسرائیل و ترکیه طی دو سال گذشته و در پی جنگ‌های غزه و ایران به شدت افزایش یافته است. با این حال، ترامپ همچنان روابط نزدیک و دوستانه‌ای هم با نتانیاهو و هم با اردوغان حفظ کرده است؛ اردوغان یکی از متحدان مهم آمریکا و میانجی‌گری تأثیرگذار در منطقه به شمار می‌رود.

جایگاه نتانیاهو در واشنگتن در ماه‌های اخیر و در پی جنگ ایران تضعیف شده است؛ جنگی که به محبوبیت ترامپ آسیب رساند و موجب شکاف در میان پایگاه سیاسی جنبش «آمریکا را دوباره عظمت ببخشیم» (MAGA) شد.

هنوز مشخص نیست نتانیاهو تا چه اندازه بر تصمیم‌گیری‌های ترامپ نفوذ دارد؛ هم به دلیل روابط نزدیک ترامپ با اردوغان و هم به خاطر منافع مالی قابل توجهی که از فروش تسلیحات آمریکایی به ترکیه حاصل می‌شود.

محور خبر: ترامپ روز دوشنبه برای دیدار با اردوغان و شرکت در نشست رهبران ناتو راهی آنکارا می‌شود.

در دستور کار این دیدار، توافقی ۷۰۰ میلیون دلاری برای تأمین موتورهای جدید جنگنده‌های ترکیه و همچنین احتمال بازگشت دومین ارتش بزرگ ناتو به برنامه جنگنده‌های اف-۳۵ قرار دارد.

ترکیه در سال ۲۰۱۹ پس از خرید سامانه پدافند هوایی اس-۴۰۰ روسیه از برنامه اف-۳۵ کنار گذاشته شد؛ زیرا مقام‌های آمریکایی معتقد بودند این سامانه می‌تواند امنیت و فناوری‌های پیشرفته این جنگنده را به خطر بیندازد.

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، هفته گذشته اعلام کرد که وزارت دفاع این کشور در حال بررسی راه‌هایی است که بتواند با وجود در اختیار داشتن سامانه دفاع موشکی ساخت روسیه از سوی ترکیه، فروش جنگنده‌های اف-۳۵ به آنکارا را ممکن سازد.

ونس در گفت‌وگو با خبرنگاران در دفتر بیضی کاخ سفید گفت: «برای تطبیق با قوانین آمریکا، باید تأیید کنیم که برخی اقدامات مشخص انجام شده‌اند. رئیس‌جمهور از ما خواسته این بررسی را انجام دهیم.»

وضعیت کنونی: برای نتانیاهو، فروش احتمالی این تسلیحات را نمی‌توان از مواضع روزبه‌روز خصمانه‌تر دولت اردوغان علیه اسرائیل جدا دانست.

اردوغان هفته گذشته صهیونیسم را «ایدئولوژی نسل‌کش» توصیف کرد و مدعی شد که این ایدئولوژی می‌تواند تهدیدی برای بقای ترکیه باشد.

هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، نیز در مصاحبه‌ای با تلویزیون ترکیه این حملات لفظی را تشدید کرد و دولت اسرائیل را «باری که بشریت دیگر توان تحمل آن را ندارد» و «مشکلی برای تمام جهان» خواند. او همچنین خواستار اعمال تحریم‌های بین‌المللی علیه اسرائیل شد.

پشت پرده: به گفته منابع آگاه، نتانیاهو در تماس تلفنی روز جمعه خود با ترامپ از اردوغان شکایت کرد و نشان داد که خواهان آن است که رئیس‌جمهور آمریکا رهبر ترکیه را مهار کند.

یک مقام آمریکایی گفت: «نتانیاهو درخواست خود را مطرح کرد و رئیس‌جمهور هم آن را شنید. بنابراین ممکن است رئیس‌جمهور این پیام را به اردوغان منتقل کند که: “می‌شود کمی ملایم‌تر برخورد کنی؟” اما در نهایت شرایط همان است که هست.»

دفتر نخست‌وزیری اسرائیل و کاخ سفید از اظهار نظر درباره این موضوع خودداری کردند.

درون ماجرا: روابط نتانیاهو و ترامپ در طول سال‌های گذشته فراز و فرودهای زیادی داشته است. تنش میان آن دو زمانی افزایش یافت که ترامپ برای پایان دادن به درگیری با ایران وارد مذاکراتی شد که نتیجه آن به مذاق رهبر اسرائیل خوش نیامد.

چندین مقام آمریکایی، از جمله ونس، نتانیاهو را متهم کرده‌اند که پیش‌بینی‌های بسیار خوش‌بینانه‌ای درباره جنگ با ایران ارائه کرده بود؛ پیش‌بینی‌هایی که در عمل محقق نشدند.

انتظار می‌رود نخست‌وزیر اسرائیل اواخر همین ماه به کاخ سفید سفر کند.

یک مقام ارشد دولت آمریکا گفت: «بی‌بی (لقب نتانیاهو) درباره جنگ ایران وعده‌های زیادی داد که هیچ‌کدام عملی نشد. اما چه می‌توان کرد؟ او خواهد آمد، وعده‌هایش را مطرح خواهد کرد و بعد ما باید همه چیز را دوباره بررسی کنیم.»

اظهارات نتانیاهو: نتانیاهو روز دوشنبه نیز در گفت‌وگو با برنامه «فاکس اند فرندز» استدلال مشابهی را به صورت علنی مطرح کرد. او به اظهارات ضداسرائیلی مقام‌های ارشد ترکیه اشاره کرد و مدعی شد که ترکیه از «طرف‌های بد» در منطقه حمایت می‌کند.

او همچنین مستقیماً اردوغان را هدف قرار داد و گفت رهبر ترکیه نه تنها اسرائیل بلکه دیگر کشورهای عضو ناتو را نیز تهدید می‌کند.

نتانیاهو گفت: «برای رژیمی که به اخوان‌المسلمین آلوده شده است ــ جنبشی افراطی که از آمریکا نفرت دارد ــ فکر نمی‌کنم باید جنگنده‌های اف-۳۵ یا موتورهای مورد نیاز جنگنده‌هایش را دریافت کند؛ زیرا این امر توازن قوا در خاورمیانه را بر هم می‌زند؛ توازنی که با برتری هوایی اسرائیل و حضور راهبردی آمریکا تضمین شده است.»