«امارات میلیاردها دلار برای ایران آزاد می‌کند»

اندرو میلز، مروه رشاد و احمد غدار
خبرگزاری رویترز / ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶ 

چهار منبع اعلام کردند که امارات متحده عربی موافقت کرده است میلیاردها دلار برای ایران آزاد کند؛ اقدامی تاکتیکی که پس از هفته‌ها حملات ایران به این کشور ثروتمند عربی حوزه خلیج فارس در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی صورت می‌گیرد.

انتشار خبر این اقدام – که پیش‌تر گزارش نشده بود – همزمان با مراحل پایانی مذاکرات گسترده‌تر میان تهران و واشنگتن برای پایان دادن به جنگ است؛ مذاکراتی که دیپلمات‌ها می‌گویند ممکن است شامل آزادسازی ده‌ها میلیارد دلار از درآمدهای نفتی ایران باشد که تحت تحریم‌های آمریکا در بانک‌های خارجی مسدود شده‌اند.

دو منبع منطقه‌ای به رویترز گفتند امارات با آزادسازی مجموعاً ۱۰ میلیارد دلار موافقت کرده است که بیش از ۳ میلیارد دلار آن تاکنون پرداخت شده است.

دو منبع دیگر آگاه از این توافق، رقم کل را ۲۰ میلیارد دلار اعلام کردند و افزودند این اقدام در ازای توقف حملات ایران به امارات مورد توافق قرار گرفته است. یکی از این منابع نیز گفت نخستین بخش به ارزش ۳ میلیارد دلار پیش‌تر در دسترس قرار گرفته است.

رویترز نتوانست مشخص کند که منابع مالی در نظر گرفته‌شده برای این انتقال‌ها متعلق به امارات است یا از حساب‌های مسدودشده ایران در نظام بانکی امارات یا سایر نقاط منشأ می‌گیرد.

با این حال، یک مقام اماراتی در پاسخ به درخواست اظهارنظر درباره این انتقال گفت کشورش در تلاش برای کاهش تنش‌ها و تقویت صلح است.

این مقام گفت: «سیاست خارجی امارات بر ترویج تنش‌زدایی و کاهش تنش‌ها در سراسر منطقه، در کنار پیشبرد صلح و ثبات پایدار، استوار است.» وی افزود: «امارات از تلاش‌ها، از جمله اقدامات ایالات متحده، برای محافظت از مردم منطقه در برابر پیامدهای درگیری حمایت می‌کند.» 

ایران آخرین بار در ۴ مه به‌طور مستقیم به امارات حمله کرد

کاخ سفید بلافاصله به درخواست اظهارنظر درباره این اقدام پاسخ نداد.

در واشنگتن، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، روز جمعه گفت که هیچ پولی برای امضای توافق با آمریکا یا حضور در نشست به ایران پرداخت نخواهد شد و افزود ساختار توافق احتمالی به‌گونه‌ای است که تنها در صورت انجام تعهدات از سوی تهران، منافع اقتصادی نصیب آن خواهد شد.

مقامات ایرانی نیز بلافاصله به درخواست رویترز برای اظهارنظر درباره این اقدام پاسخی ندادند.

هیچ‌یک از منابع ذکرشده در این گزارش به دلیل حساسیت موضوع حاضر به افشای هویت خود نشدند.

این توافق نشان‌دهنده چرخشی قابل‌توجه نسبت به خصومت آشکار در روابط امارات و ایران در بخش عمده‌ای از جنگ است؛ دوره‌ای که حملات ایران موجب خالی شدن هتل‌های دبی، فرار برخی مهاجران خارجی و تضعیف اعتبار این کشور به‌عنوان یک مرکز امن تجاری شد.

یکی از منابع آگاه گفت این اقدام راهی برای کمک به حل مناقشه میان آمریکا و ایران فراهم می‌کند، بدون آنکه هیچ‌یک از طرفین از خطوط قرمز خود عبور کنند: ایران می‌تواند ادعا کند که برای خسارات جنگی غرامت گرفته است، واشنگتن می‌تواند تأکید کند که هیچ پولی پرداخت نکرده، و ابوظبی نیز امنیت خود و جایگاه دبی به‌عنوان یک قطب تجاری را حفظ می‌کند، در حالی که این اقدام را به‌عنوان سرمایه‌گذاری برای بازسازی اعتماد منطقه‌ای معرفی می‌کند.

منبع دیگر آگاه از توافق گفت در ازای این پرداخت‌ها، ایران حملات موشکی و پهپادی به امارات را متوقف خواهد کرد و روابط دوجانبه، از جمله همکاری‌های اطلاعاتی و اقتصادی، بازسازی می‌شود.

این منبع افزود ایران دست‌کم به دو کشور عربی دیگر حوزه خلیج فارس نیز پیشنهاد توافق مشابهی داده است.

آخرین حمله مستقیم شناخته‌شده ایران به امارات بیش از یک ماه پیش رخ داد؛ حمله ۴ مه به بندر فجیره در ساحل دریای عمان.

یکی از منابع گفت مذاکرات چند هفته پیش آغاز شده بود، اما زمانی شتاب گرفت که مقاماتی از سپاه پاسداران ایران هفته گذشته به ابوظبی سفر کردند، با شیخ طحنون بن زاید آل نهیان، مشاور امنیت ملی امارات و معاون حاکم ابوظبی دیدار کردند و در اقامتگاه او اقامت داشتند.

پس از این سفر، هیأتی از مقامات امارات برای مذاکره درباره جزئیات سازوکار به تهران رفتند.

دارایی‌های قابل‌توجه ایران در دبی

توافق امارات و ایران در بستری مالی پیچیده شکل می‌گیرد که احتمالاً دبی – قطب اصلی تجاری امارات و یکی از حیاتی‌ترین شریان‌های اقتصادی تهران – در آن نقش دارد.

بانک‌های دبی از مدت‌ها پیش میزبان سپرده‌های قابل‌توجه مرتبط با ایران بوده‌اند که بخش زیادی از آن‌ها اکنون تحت تحریم‌های آمریکا مسدود شده‌اند. این تحریم‌ها نظام تسویه دلاری جهانی را تحت نظارت دارند و هر بانک خارجی را که با نهادهای تحریم‌شده ایرانی تعامل کند، در معرض قطع دسترسی به شبکه مالی آمریکا قرار می‌دهند.

در ۱۱ آوریل، یک منبع ارشد ایرانی گفت ایالات متحده با آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران در قطر و دیگر بانک‌های خارجی موافقت کرده است، هرچند یک مقام آمریکایی به‌سرعت این ادعا را رد کرد.

این منبع که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش فاش شود، به رویترز گفت آزادسازی این دارایی‌ها «مستقیماً به تضمین عبور امن از تنگه هرمز مرتبط است»؛ موضوعی کلیدی در مذاکرات برای پایان دادن به درگیری.