امضای توافق‌نامه شراکت میان آمریکا و ارمنستان

مایکل مارتینا و لوسی پاپاخرستو / خبرگزاری رویترز / ۲۶ مه ۲۰۲۶

مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، و آرارات میرزویان، وزیر خارجه ارمنستان، روز سه‌شنبه در ایروان یک توافق‌نامه شراکت راهبردی امضا کردند؛ اقدامی که کمتر از دو هفته پیش از برگزاری انتخابات پارلمانی در این کشور واقع در قفقاز جنوبی صورت گرفت.

سفر روبیو به ارمنستان در شرایطی انجام می‌‌شود که روسیه تهدید کرده است در واکنش به نزدیکی فزاینده ایروان به غرب، با افزایش بهای گاز صادراتی به ارمنستان، فشار اقتصادی بر این کشور وارد خواهد کرد؛ به‌ویژه اگر ارمنستان از روند همگرایی با مسکو فاصله بگیرد.

در تاریخ ۷ ژوئن، ارمنستان شاهد انتخاباتی خواهد بود که در آن حزب «قرارداد مدنی» به رهبری نخست‌وزیر نیکول پاشینیان با مجموعه‌ای از احزاب مخالف، که بسیاری از آن‌ها گرایش‌های طرفدار روسیه دارند، رقابت می‌کند.

روبیو و میرزویان همچنین یک توافق‌نامه چارچوبی درباره مواد معدنی حیاتی و توافقی دیگر در زمینه همکاری برای ایجاد یک کریدور ترانزیتی پیشنهادی به طول ۴۳ کیلومتر در جنوب ارمنستان امضا کردند؛ مسیری که به جمهوری آذربایجان امکان می‌دهد دسترسی مستقیم به منطقه برون‌بوم نخجوان و از آنجا به ترکیه، نزدیک‌ترین متحد باکو، داشته باشد.

این کریدور که «مسیر ترامپ برای صلح و شکوفایی بین‌المللی» (TRIPP) نام‌گذاری شده، بخش کلیدی از توافق صلحی است که در اوت سال گذشته میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان حاصل شد؛ دو کشوری که از اواخر دهه ۱۹۸۰ به‌طور متناوب درگیر جنگ بوده‌اند. با این حال، هنوز توافق صلح رسمی میان دو کشور امضا نشده است.

این مسیر می‌تواند ارتباط میان آسیا و اروپا را بهبود بخشد و در عین حال روسیه و ایران را دور بزند؛ آن هم در شرایطی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، به توافق‌های مرتبط با مواد معدنی حیاتی با کشورهای غنی از منابع در آسیای مرکزی — در شرق منطقه قفقاز جنوبی — ابراز علاقه کرده است. استخراج آهن، مس، روی و سایر مواد معدنی نیز یکی از بخش‌های مهم اقتصاد ارمنستان به شمار می‌رود.

روابط پرتنش با روسیه

روبیو در مراسم امضای این توافق در روز سه‌شنبه گفت: «ما قادر خواهیم بود با یکدیگر همکاری کنیم تا اطمینان حاصل کنیم که هر دو کشور و اقتصادهای ما به این مواد معدنی حیاتی دسترسی قابل اتکا داشته باشند.»

در دوران نخست‌وزیری پاشینیان، ارمنستان به دنبال تقویت روابط خود با غرب بوده است؛ از جمله با تصویب قانونی در سال گذشته برای آغاز روند پیوستن به اتحادیه اروپا. ایروان همچنین در اوایل همین ماه با میزبانی یک نشست مهم اتحادیه اروپا، خشم روسیه را برانگیخت.

ارمنستان به‌شدت به روسیه و ایران برای تأمین انرژی وابسته است و در صورت افزایش قیمت گاز — آن‌گونه که کرملین اشاره کرده — با پیامدهای سنگینی مواجه خواهد شد. روسیه همچنین در این هفته واردات گل، آب معدنی و برندی (شراب) ارمنستان را ممنوع کرد؛ اقدامی که نشانه دیگری از نارضایتی مسکو نسبت به گرم‌تر شدن روابط ایروان با غرب تلقی می‌شود.