احتمال ازسرگیری حملات به ایران افزایش یافت

هلن کوپر، اریک اشمیت و تایلر پیجر
نیویورک تایمز / ۱۵ مه ۲۰۲۶

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز جمعه از سفر چین بازگشت؛ در حالی که با تصمیم‌های مهمی درباره ایران روبه‌روست، زیرا دستیاران ارشد او طرح‌هایی را برای بازگشت به حملات نظامی تدوین کرده‌اند؛ در صورتی که ترامپ تصمیم بگیرد برای شکستن بن‌بست کنونی، بار دیگر به گزینه بمباران متوسل شود.

به گفته این دستیاران، ترامپ هنوز درباره گام بعدی خود تصمیم نهایی نگرفته است. مقام‌های کشورهای ذی‌نفع در تلاش بوده‌اند نوعی مصالحه را شکل دهند که ایران را به بازگشایی تنگه هرمز ترغیب کند و به ترامپ امکان دهد اعلام پیروزی کند و رأی‌دهندگان آمریکاییِ بدبین را متقاعد سازد که مداخله نظامی پرهزینه و مرگبار در ایران موفقیت‌آمیز بوده است.

اما ترامپ اندکی پس از ترک پکن، در گفت‌وگو با خبرنگاران در هواپیمای ریاست‌جمهوری «ایرفورس وان» بار دیگر تأکید کرد که آخرین پیشنهاد صلح ایران «غیرقابل قبول» است.

او گفت: «به آن نگاه کردم، و اگر جمله اولش را دوست نداشته باشم، کلش را کنار می‌گذارم.»

ترامپ گفت که درباره ایران با شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، گفت‌وگو کرده است؛ کشوری که شریک راهبردی تهران به شمار می‌رود و به نفت و گازی که از طریق تنگه هرمز منتقل می‌شود وابسته است. اما او افزود که از شی نخواسته است بر ایران فشار وارد کند و جزئیات کامل گفت‌وگوهای آن‌ها هنوز منتشر نشده است.

ترامپ در قبال جنگ با ایران با فشارهای متضادی مواجه است. اگرچه این جنگ به یک نقطه‌ضعف سیاسی برای او تبدیل شده و او بارها تمایل نشان داده که از این بحران عبور کند، اما رئیس‌جمهور آمریکا هنوز به هدفی که بارها آن را غایت جنگ معرفی کرده، دست نیافته است: جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای.

پنتاگون خود را برای این احتمال آماده می‌کند که عملیات «خشم حماسی» (Operation Epic Fury) ــ که پس از اعلام آتش‌بس از سوی رئیس‌جمهور در ماه گذشته متوقف شد ــ در روزهای آینده، حتی با نامی جدید، دوباره آغاز شود.

پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، این هفته در جلسه استماع کنگره گفت: «اگر لازم باشد، برنامه‌ای برای تشدید عملیات داریم.» هگست همچنین گفت طرح‌هایی نیز برای پایان دادن به مأموریت و بازگرداندن بیش از ۵۰ هزار نیروی اعزامی به خاورمیانه به وضعیت عادی استقرار نظامی وجود دارد.

دو مقام خاورمیانه‌ای که به شرط ناشناس ماندن درباره مسائل عملیاتی صحبت کردند، گفتند ایالات متحده و اسرائیل در حال انجام فشرده‌ترین تدارکات خود از زمان برقراری آتش‌بس هستند تا در صورت لزوم، حملات علیه ایران را شاید از هفته آینده از سر بگیرند.

ترامپ روز سه‌شنبه، پیش از سفر به چین، گفته بود: «یا توافق می‌کنند یا نابود خواهند شد. در هر صورت، ما پیروز می‌شویم.»

به گفته مقام‌های آمریکایی، اگر ترامپ تصمیم به ازسرگیری حملات نظامی بگیرد، گزینه‌ها شامل اجرای موج‌های شدیدتر بمباران علیه اهداف نظامی و زیرساختی ایران خواهد بود.

آن‌ها گفتند گزینه دیگر، اعزام نیروهای عملیات ویژه به داخل خاک ایران برای دستیابی به مواد هسته‌ای دفن‌شده در اعماق زمین است. به گفته این مقام‌ها، چند صد نیروی عملیات ویژه در ماه مارس به خاورمیانه اعزام شدند تا این گزینه را در اختیار ترامپ قرار دهند.

این نیروهای تخصصی زمینی می‌توانند در عملیاتی علیه اورانیوم با غنای بالای ایران در تأسیسات هسته‌ای اصفهان به کار گرفته شوند. اما چنین عملیاتی به هزاران نیروی پشتیبانی نیز نیاز خواهد داشت؛ نیروهایی که احتمالاً مأمور ایجاد حلقه امنیتی خواهند بود و ممکن است درگیر نبرد مستقیم با نیروهای ایرانی شوند.

مقام‌های نظامی اذعان کرده‌اند که این گزینه با خطر بالای تلفات همراه خواهد بود.

مقام‌های ایرانی نیز پیش‌تر اعلام کرده‌اند که خود را برای ازسرگیری درگیری‌ها آماده می‌کنند.

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، روز دوشنبه در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «نیروهای مسلح ما آماده‌اند پاسخ شایسته‌ای به هرگونه تجاوز بدهند؛ راهبرد اشتباه و تصمیم‌های اشتباه همواره به نتایج اشتباه منجر می‌شود. اکنون تمام جهان این را فهمیده است. ما برای همه گزینه‌ها آماده‌ایم؛ آن‌ها غافلگیر خواهند شد.»

هرگونه حمله تازه به ایران احتمالاً از همان نقطه‌ای از سر گرفته خواهد شد که پیش از دستیابی ایران و آمریکا به آتش‌بس دقیقه نودی در ۷ آوریل متوقف شده بود. در آستانه آن توافق، ترامپ تهدید کرده بود که اگر ایران اجازه عبور امن کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز را ندهد، «کل تمدن» ایران را نابود خواهد کرد.

رئیس‌جمهور آمریکا چندین روز متوالی وعده داده بود که اگر دولت ایران تنگه هرمز را به روی نفتکش‌ها باز نکند، به ارتش آمریکا دستور خواهد داد به‌طور سیستماتیک همه پل‌ها و نیروگاه‌های برق ایران را نابود کند. مقام‌های نظامی آمریکا گفته‌اند اهداف انتخاب‌شده ارتباط مستقیم با عملیات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی داشته‌اند. با این حال، قوانین جنگ، تخریب عامدانه زیرساخت‌های غیرنظامی را به‌عنوان ابزاری برای وادار کردن دولت‌ها ممنوع می‌کند.

از زمان آغاز آتش‌بس، مقام‌های ارشد پنتاگون و فرماندهان نظامی گفته‌اند که ایالات متحده از وقفه یک‌ماهه در بمباران‌ها برای تجدید تسلیحات ناوهای جنگی و هواپیماهای تهاجمی خود در منطقه استفاده کرده است.

ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، این هفته به زیرکمیته دفاعی سنای آمریکا گفت مقام‌های نظامی «همچنان مجموعه‌ای از گزینه‌ها را برای رهبران غیرنظامی حفظ کرده‌اند.» او از بیان جزئیات اقدام احتمالی نظامی که ترامپ ممکن است دستور آن را صادر کند، خودداری کرد.

ژنرال کین در نشست خبری پنتاگون در ۵ مه گفت بیش از ۵۰ هزار نیرو، دو ناو هواپیمابر، بیش از ۱۲ ناوشکن نیروی دریایی و ده‌ها هواپیمای جنگی «همچنان آماده‌اند در صورت صدور دستور، عملیات عمده رزمی علیه ایران را از سر بگیرند. هیچ دشمنی نباید خویشتنداری کنونی ما را با ضعف اراده اشتباه بگیرد.»

اما مقام‌های نظامی در محافل خصوصی اذعان می‌کنند که پیروزی ممکن است بسیار دشوار باشد. به گفته آن‌ها، ارتش آمریکا در هدف قرار دادن اهدافی که برای خود تعیین کرده بود ــ از جمله سایت‌های پرتاب موشک‌های بالستیک ایران، انبارهای مهمات سپاه پاسداران و دیگر زیرساخت‌های نظامی ــ عملکرد موفقی داشته است. با این حال، طبق ارزیابی نهادهای اطلاعاتی آمریکا، ایران دوباره به بخش عمده‌ای از سایت‌های موشکی، سکوهای پرتاب و تأسیسات زیرزمینی خود دسترسی یافته است.

روزنامه نیویورک تایمز این هفته گزارش داد که ایران همچنین دسترسی عملیاتی به ۳۰ مورد از ۳۳ سایت موشکی خود در امتداد تنگه هرمز را احیا کرده است؛ سایت‌هایی که می‌توانند ناوهای جنگی آمریکا و نفتکش‌های عبوری از این آبراه باریک را تهدید کنند.

به گفته مقام‌ها، حدود ۵ هزار تفنگدار دریایی و نزدیک به ۲ هزار چترباز از لشکر نخبه ۸۲ هوابرد ارتش آمریکا در منطقه مستقر هستند و در انتظار دستور به سر می‌برند. مقام‌های نظامی گفته‌اند این نیروها می‌توانند در عملیات دستیابی به مواد هسته‌ای ایران در تأسیسات اتمی اصفهان، از جمله ایجاد حلقه امنیتی برای حفاظت از نیروهای عملیات ویژه، در صورت صدور مجوز چنین عملیاتی، مشارکت کنند.

به گفته مقام‌ها، این نیروها همچنین می‌توانند در عملیاتی برای تصرف جزیره خارک ــ یکی از مراکز اصلی صادرات نفت ایران ــ به کار گرفته شوند؛ هرچند ارتش آمریکا برای حفظ کنترل این جزیره به نیروهای زمینی بیشتری نیاز خواهد داشت.