ریسک‌های سیاسی نزدیکی امارات و اسرائیل

آنات پلد و استیون کالین
وال‌استریت ژورنال
۱۴ مه ۲۰۲۶

جنگ ایران باعث گسترش چشمگیر روابط میان اسرائیل و امارات متحده عربی شده است؛ تا جایی که اسرائیل برای محافظت از این کشور در برابر حملات ایران، نیرو و سامانه‌های دفاع موشکی خود را به امارات اعزام کرده است.

اما سفر محرمانه‌ای که نخست‌وزیر اسرائیل مدعی انجام آن شد — و تکذیب سریع آن از سوی امارات — نشان می‌دهد که همچنان ریسک‌های سیاسی بر این روابط سایه افکنده است.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، روز چهارشنبه اعلام کرد که در جریان کارزار تحت رهبری آمریکا علیه ایران، سفری اعلام‌نشده به امارات متحده عربی داشته است. او گفت که در این سفر با رئیس کشور، شیخ محمد بن زاید آل نهیان، دیدار کرده است.

این نخستین بار بود که دیدار میان این دو رهبر علنی می‌شد. با این حال، تنها ظرف چند ساعت، امارات اعلام کرد که چنین دیداری انجام نشده است.

وزارت امور خارجه امارات در بیانیه‌ای اعلام کرد: «امارات متحده عربی گزارش‌های منتشرشده درباره سفر ادعایی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، به امارات یا پذیرش هرگونه هیئت نظامی اسرائیلی در کشور را تکذیب می‌کند.»

چنین اختلاف‌نظرهایی در سطح دیپلماسی عالی بین‌المللی بسیار غیرمعمول است. این کشمکش آشکار نشان می‌دهد که اگرچه اسرائیل برای امارات شریک امنیتی ارزشمندی بوده، اما همچنان ملاحظات سیاسی مهمی در مدیریت این رابطه وجود دارد.

این ملاحظات تا حد زیادی با شخص نتانیاهو گره خورده است. رهبر دولت فوق‌ملی‌گرای اسرائیل، پس از جنگ غزه، اشغال مناطقی در جنوب لبنان و جنوب سوریه، و همچنین ترور هدفمند رهبران گروه‌های شبه‌نظامی در سراسر منطقه — از جمله در قطر در سال گذشته — از سوی بسیاری از دولت‌های منطقه به‌عنوان عاملی بی‌ثبات‌کننده تلقی می‌شود.

یوئل گوزانسکی، پژوهشگر ارشد مؤسسه مطالعات امنیت ملی در تل‌آویو که در حوزه خلیج فارس تخصص دارد، گفت: «روابط اسرائیل و امارات بهترین رابطه‌ای است که اسرائیل تاکنون با هر کشور عربی دیگری داشته است. اما می‌بینیم که حتی این رابطه نیز محدودیت‌هایی دارد.»

به گفته فردی آگاه از این سفر، دیدار میان دو رهبر در تاریخ ۲۶ مارس انجام شده است. به گفته همین منبع و یک فرد دیگر مطلع از موضوع، نتانیاهو در این سفر با مقام‌های ارشد امنیتی اسرائیل همراه بوده است.

وب‌سایت‌های رهگیری پرواز نشان می‌دهند که دو جت تجاری در ۲۶ مارس از تل‌آویو به شهر العین در امارات پرواز کرده و پس از شش ساعت توقف، به اسرائیل بازگشته‌اند.

زیو آگمون، سخنگوی پیشین نتانیاهو، نیز روز چهارشنبه در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد که در این سفر حضور داشته است.

او نوشت: «به‌عنوان کسی که در این سفر تاریخی که تا امروز کاملاً محرمانه بود، نخست‌وزیر را همراهی می‌کردم، می‌توانم بگویم که در ابوظبی از نخست‌وزیر با استقبالی درخور پادشاهان پذیرایی شد!»

وزارت خارجه امارات در پاسخ به پرسش درباره این جت‌ها و پیام آگمون، بار دیگر انجام این سفر را تکذیب کرد. دفتر نخست‌وزیر اسرائیل نیز بلافاصله به درخواست برای اظهار نظر پاسخ نداد.

به گفته تحلیلگران، پادشاهی حاشیه خلیج فارس احتمالاً ترجیح می‌داد این دیدار محرمانه باقی بماند و هماهنگی‌ها به‌صورت غیرعلنی ادامه یابد. به گفته فردی نزدیک به مقام‌های اماراتی، امارات از اعلام عمومی این سفر از سوی اسرائیل ناراضی بوده و آن را اقدامی شرم‌آور تلقی کرده است.

دفتر نتانیاهو اعلام کرد که این سفر منجر به «یک پیشرفت تاریخی» در روابط دوجانبه شده است؛ اشاره‌ای آشکار به استقرار سامانه دفاع موشکی «گنبد آهنین» برای نخستین بار در خارج از اسرائیل و آمریکا.

اسرائیل و امارات در جریان جنگ، هماهنگی نزدیکی در عملیات‌ها داشته‌اند. روزنامه وال‌استریت ژورنال روز چهارشنبه گزارش داد که رئیس سازمان جاسوسی موساد اسرائیل دست‌کم دو بار در جریان بمباران ایران به امارات سفر کرده تا عملیات‌ها را هماهنگ کند. رسانه دولتی اسرائیل نیز بعدتر گزارش داد که رئیس سازمان امنیت داخلی شین‌بت در ماه‌های اخیر به‌طور محرمانه به امارات سفر کرده است.

امارات پیش‌تر به‌صورت علنی از دیگر رهبران اسرائیلی میزبانی کرده بود؛ موضوعی که حساسیت ویژه پیرامون نتانیاهو را برجسته می‌کند. نفتالی بنت، نخست‌وزیر وقت اسرائیل، در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ دو بار به امارات سفر کرد. یائیر لاپید نیز در سال ۲۰۲۱ در مقام وزیر خارجه و سپس سال گذشته به‌عنوان رهبر اپوزیسیون به این کشور رفت. امارات همچنین چندین بار میزبان اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، بوده است.

اچ. ای. هلی‌یر، کارشناس مطالعات خاورمیانه و ژئوپلیتیک در مؤسسه سلطنتی خدمات متحد دفاعی و امنیتی، گفت: «شخص نتانیاهو در نتیجه جنگ غزه در سراسر منطقه به‌شدت چهره‌ای منفور تلقی می‌شود و دیوان کیفری بین‌المللی نیز به اتهام جنایات جنگی حکم بازداشت او را صادر کرده است.»

زمان‌بندی انتشار این خبر نیز حساسیت ویژه‌ای داشت، زیرا امارات با وجود آتش‌بس شکننده‌ای که در ماه آوریل برقرار شد، همچنان با حملات پهپادی ایران مواجه است.

نتانیاهو اواخر امسال با انتخابات روبه‌رو خواهد شد و تحلیلگران معتقدند که احتمالاً افشای این سفر با اهداف داخلی انجام شده است. فرد نزدیک به مقام‌های اماراتی گفت که امارات نمی‌خواهد به ابزاری در سیاست داخلی اسرائیل تبدیل شود.

رئیس‌جمهور لبنان نیز اخیراً از دیدار با نتانیاهو خودداری کرده و گفته است که زمان چنین دیداری مناسب نیست و ابتدا باید حملات هوایی اسرائیل در لبنان متوقف شود. اسرائیل و لبنان در حال حاضر با فشار آمریکا مذاکرات مستقیم نادری را دنبال می‌کنند.