امارات نفتکش‌ها را مخفیانه از تنگه هرمز عبور می‌دهد

فلورنس تان و جاناتان سال
خبرگزاری رویترز
پنجشنبه ۷ مه ۲۰۲۶

بر اساس داده‌های کشتیرانی و منابع صنعتی، امارات متحده عربی و خریداران نفت این کشور اخیراً با خاموش کردن سامانه‌های ردیابی موقعیت کشتی‌ها برای پرهیز از حملات ایران، چندین نفتکش حامل نفت خام را از تنگه هرمز عبور داده‌اند؛ اقدامی در راستای انتقال نفتی که به‌دلیل درگیری‌های خاورمیانه در خلیج فارس انباشته شده است.

حجم این محموله‌ها تنها بخشی از صادرات معمول امارات پیش از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران است، اما نشان‌دهنده ریسک‌هایی است که تولیدکننده و خریداران برای آزادسازی فروش نفت می‌پذیرند. سایر تولیدکنندگان خلیج فارس – عراق، کویت و قطر – یا فروش خود را متوقف کرده‌اند، یا برای جذب خریداران بی‌میل، قیمت‌ها را به‌شدت کاهش داده‌اند، یا مانند عربستان سعودی تنها از مسیر دریای سرخ اقدام به ارسال محموله‌ها می‌کنند.

بر اساس گفته سه منبع، داده‌های رهگیری کشتی‌ها از شرکت «کپلر» (Kpler) و تحلیل تصاویر ماهواره‌ای شرکت «سین ماکس»(SynMax)، «شرکت ملی نفت ابوظبی» (ADNOC) در ماه آوریل موفق شد دست‌کم ۴ میلیون بشکه نفت خام «اپر زاکوم» و ۲ میلیون بشکه نفت خام «داس» را با چهار نفتکش از پایانه‌های داخل خلیج فارس صادر کند.

به گفته این سه منبع – که یکی از آن‌ها آگاهی مستقیم از موضوع دارد و دو نفر دیگر با عملیات شرکت ملی نفت ابوظبی آشنا هستند – و نیز طبق داده‌های کپلر و سین ماکس، این محموله‌ها یا از طریق انتقال کشتی به کشتی (STS) به نفتکشی دیگر منتقل شده و سپس به یک پالایشگاه در جنوب شرق آسیا ارسال شده‌اند، یا در تأسیسات ذخیره‌سازی در عمان تخلیه شده‌اند، یا مستقیماً به پالایشگاه‌هایی در کره جنوبی رفته‌اند.

رویترز برای نخستین بار این شیوه صادرات را گزارش می‌کند.

شرکت ملی نفت ابوظبی از اظهار نظر درباره این محموله‌ها خودداری کرد.

تهران در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل که از ۲۸ فوریه آغاز شد، عملاً تنگه هرمز را به روی صادرات – به‌جز صادرات خود – بسته و حدود یک‌پنجم عرضه جهانی نفت و گاز را محبوس کرده است. این انسداد، همراه با محاصره آمریکا که در هفته‌های اخیر صادرات ایران را متوقف کرده، قیمت جهانی نفت را به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسانده است.

بر اساس داده‌های کپلر، شرکت ملی نفت ابوظبی از آغاز جنگ ناچار شده صادرات خود را بیش از یک میلیون بشکه در روز کاهش دهد، در حالی که این رقم سال گذشته ۳.۱ میلیون بشکه در روز بود. بخش عمده صادرات این شرکت مربوط به نفت «مربان» است که از طریق خط لوله از میادین خشکی به فجیره منتقل می‌شود.

کشتیرانی پرخطر

محموله‌های شرکت ملی نفت ابوظبی در معرض خطر حملات ایران قرار دارند. این موضوع با ادعای امارات در روز دوشنبه برجسته شد که اعلام کرد ایران با استفاده از پهپادها یک نفتکش خالی شرکت ملی نفت ابوظبی به نام «برکه» را هنگام عبور از تنگه هرمز هدف قرار داده است.

کشتی‌ها با خاموش کردن فرستنده‌های سامانه شناسایی خودکار (AIS) حرکت می‌کنند، اقدامی که احتمال شناسایی توسط نیروهای ایرانی را کاهش می‌دهد. این تاکتیک معمولاً توسط ایران برای دور زدن تحریم‌های آمریکا علیه صادرات نفت خود نیز به کار گرفته می‌شود.

این روش همچنین ردیابی حجم کل صادرات شرکت ملی نفت ابوظبی از طریق داده‌های کشتیرانی را دشوار می‌کند؛ به این معنا که حجم واقعی صادرات این شرکت از خلیج فارس در ماه آوریل ممکن است بیش از ارقام موجود باشد.

با این حال، داده‌های کپلر نشان می‌دهد نفتکش غول‌پیکر «حفیّت» (VLCC Hafeet) در تاریخ ۷ آوریل دو میلیون بشکه نفت «اپر زاکوم» را در داخل خلیج فارس بارگیری و در ۱۵ آوریل از تنگه عبور کرده است.

طبق داده‌های کپلر  و تحلیل سین‌ماکس، این محموله در تاریخ‌های ۱۷ و ۱۸ آوریل در خارج از تنگه به نفتکش «اولیمپیک لاک» با پرچم یونان منتقل شده و سپس به پالایشگاه پنگرانگ در مالزی – پروژه‌ای مشترک میان شرکت دولتی پتروناس و آرامکوی سعودی – ارسال شده است.

نفتکش «حفیّت» تحت مدیریت واحد لجستیک و خدمات شرکت ملی نفت ابوظبی است که از اظهار نظر خودداری کرد. شرکت یونانی «مدیریت و کشتیرانی المپیک»(Olympic Shipping & Management) که مدیریت «اولیمپیک لاک» را بر عهده دارد و همچنین پتروناس نیز به درخواست‌ها برای اظهار نظر پاسخ ندادند.

تقسیم محموله‌ها از طریق انتقال کشتی به کشتی به شرکت ملی نفت ابوظبی این امکان را می‌دهد که محموله‌های کوچک‌تر بفروشد و نفتکش‌های VLCC را سریع‌تر برای بارگیری مجدد به داخل خلیج فارس بازگرداند.

به گفته منبعی که آگاهی مستقیم از موضوع دارد، یکی از این محموله‌های تقسیم‌شده «اپر زاکوم» به یک پالایشگاه در شمال شرق آسیا ارسال شده و با رکوردی بی‌سابقه، ۲۰ دلار بالاتر از قیمت رسمی فروش شرکت ملی نفت ابوظبی به فروش رسیده است.

در مورد نفت «داس» ابوظبی، داده‌های کپلر نشان می‌دهد نفتکش «علیاکمون ۱» (VLCC Aliakmon I) در ۲۷ آوریل دو میلیون بشکه از این نوع نفت را بارگیری کرده، در ۲ مه از تنگه عبور کرده و در ۳ مه در پایانه ذخیره‌سازی رأس‌المرکز عمان تخلیه شده است.

کپلر و سین ماکس همچنین شناسایی کردند که دو نفتکش سوئزماکس به نام‌های «اودسا» و «زوزو ان.» هر یک حامل یک میلیون بشکه نفت «اپر زاکوم» بوده و پس از عبور از تنگه به مقصد کره جنوبی حرکت کرده‌اند.

هر سه این نفتکش‌ها تحت مدیریت شرکت یونانی «مدیریت تانکرهای دیناکوم»(Dynacom Tankers Management) هستند. مشخص نیست چه طرفی این نفتکش‌ها را اجاره کرده و این شرکت نیز به درخواست اظهار نظر پاسخ نداده است.

شرکت ملی نفت ابوظبی قصد دارد فروش نفت از داخل تنگه را ادامه دهد و در اواخر آوریل به برخی مشتریان اطلاع داده که می‌توانند از ماه مه محموله‌های «داس» و «اپر زاکوم» را از طریق انتقال کشتی به کشتی در بنادر خارج از خلیج فارس، از جمله فجیره و صحار عمان، بارگیری کنند.

به گفته منبع آگاه از برنامه‌های شرکت ملی نفت ابوظبی و همچنین یک منبع در صنعت پالایش هند – که به دلیل نداشتن مجوز برای گفتگو با رسانه‌ها نخواست نامش فاش شود – این شرکت در حال مذاکره با پالایشگاه‌های آسیایی برای فروش محموله‌های بارگیری ماه مه از نفت «داس» و «اپر زاکوم» است.