مسیر ازسرگیری عملیات «پروژه آزادی» هموار شد

روزنامه وال‌استریت ژورنال روز پنج‌شنبه گزارش داد که عربستان سعودی و کویت محدودیت‌هایی را که پس از آغاز عملیات «پروژه آزادی» با هدف بازگشایی تنگه هرمز، بر استفاده ارتش آمریکا از پایگاه‌ها و حریم هوایی این کشورها اعمال شده بود، لغو کرده‌اند.

این اقدام مانع مهمی را از سر راه تلاش‌های دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای تأمین امنیت مسیرهای کشتیرانی تجاری در این گذرگاه راهبردی و حیاتی، در شرایط افزایش تنش‌ها با ایران، برمی‌دارد.

متن کامل گزارش روزنامه وال‌استریت ژورنال:

کشورهای حاشیه خلیج فارس محدودیت‌هایی را که مانع «پروژه آزادی» در تنگه هرمز شده بود، لغو کردند

عربستان سعودی و کویت محدودیت‌هایی را که پس از آغاز عملیات آمریکا برای بازگشایی تنگه هرمز بر استفاده ارتش این کشور از پایگاه‌ها و حریم هوایی‌شان اعمال کرده بودند، لغو کردند. به گفته مقامات آمریکایی و سعودی، این اقدام مانعی را که تلاش دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای عبور کشتی‌ها از این آبراه حیاتی را با مشکل مواجه کرده بود، برطرف می‌کند.

به گفته مقامات آمریکایی، دولت ترامپ اکنون در تلاش است عملیاتی را که برای اسکورت کشتی‌های تجاری با پشتیبانی دریایی و هوایی طراحی شده بود و این هفته پس از ۳۶ ساعت متوقف شد، از سر بگیرد. با این حال مشخص نیست این اتفاق چه زمانی رخ دهد، اما مقامات پنتاگون زمان آن را همین هفته عنوان کرده‌اند.

عملیات آمریکا برای باز نگه داشتن تنگه هرمز به ناوگان عظیمی از هواپیماها برای محافظت از کشتی‌های تجاری در برابر موشک‌ها و پهپادهای ایران متکی بود؛ موضوعی که پایگاه‌ها و حریم هوایی عربستان و کویت را برای اجرای آن حیاتی می‌کرد.

اما این مأموریت بزرگ‌ترین اختلاف در روابط نظامی عربستان و آمریکا در سال‌های اخیر را رقم زد، موجی از تماس‌های تلفنی در سطح بالا میان ترامپ و ولیعهد عربستان را به دنبال داشت و خطر فروپاشی توافق امنیتی میان واشنگتن و ریاض را افزایش داد.

به گفته مقامات سعودی، عربستان و کویت پس از آن‌که مقام‌های ارشد آمریکایی حملات ایران به خلیج فارس در واکنش به عملیات در تنگه را کم‌اهمیت جلوه دادند، استفاده ارتش آمریکا از پایگاه‌ها و حریم هوایی خود را مسدود کردند. این مقامات افزودند که سعودی‌ها و دیگر کشورهای حوزه خلیج فارس نگران بودند که آمریکا در میانه تشدید درگیری‌ها از آنها محافظت نکند.

به گفته مقامات سعودی، ترامپ این عملیات موسوم به «پروژه آزادی» را شامگاه سه‌شنبه، پس از تماس تلفنی با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، متوقف کرد. در این تماس، رهبر عملگرای عربستان نگرانی‌های خود را منتقل کرده و تصمیم مربوط به محدودیت پایگاه‌ها و حریم هوایی را به رئیس‌جمهور اطلاع داده بود. به گفته آنها، رئیس‌جمهور تلاش کرد رهبر سعودی را از این تصمیم منصرف کند. ترامپ در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد که به درخواست پاکستان و دیگر کشورها با تعلیق این ابتکار موافقت کرده است.

به گفته مقامات آمریکایی و سعودی، دسترسی نیروهای آمریکایی به پایگاه‌ها و حق عبور هوایی در عربستان پس از تماس تلفنی دیگری میان دو رهبر، دوباره برقرار شد.

عربستان سعودی و کویت بلافاصله اظهارنظری نکردند. پنتاگون سؤالات را به کاخ سفید ارجاع داد. کاخ سفید اعلام کرد که آمریکا پیش از آغاز «پروژه آزادی» به متحدان خود در خلیج فارس اطلاع داده بود و تأکید کرد که هرگز ممنوعیت یا محدودیتی وجود نداشته است.

خبر اعمال محدودیت بر دسترسی آمریکا به پایگاه‌ها و حق عبور هوایی در عربستان پیش‌تر توسط شبکه NBC News منتشر شده بود.

مقامات دفاعی دخیل در این روند گفتند که در صورت ازسرگیری «پروژه آزادی»، کشتی‌های تجاری هماهنگ‌شده با آمریکا از مسیر باریکی که از مین پاک‌سازی شده، تحت حفاظت ناوهای جنگی و هواپیماهای آمریکایی عبور داده خواهند شد.

پس از آغاز اولیه این مأموریت در اوایل هفته، پیت هگست، وزیر دفاع، روز سه‌شنبه گفت: «به عنوان هدیه‌ای مستقیم از سوی ایالات متحده به جهان، ما گنبدی قدرتمند به رنگ پرچم آمریکا بر فراز تنگه برپا کرده‌ایم.»

«ناوشکن‌های آمریکایی در موقعیت مستقر هستند و صدها فروند جنگنده، هلیکوپتر، پهپاد و هواپیمای شناسایی از آنها پشتیبانی می‌کنند و به صورت ۲۴ ساعته بر کشتی‌های تجاری صلح‌آمیز نظارت دارند.»

ایران در پاسخ به تلاش آمریکا برای بازگشایی تنگه، با موشک و پهپاد به امارات متحده عربی حمله کرد. تنها قطب صادرات نفت فعال این کشور حاشیه خلیج فارس هدف قرار گرفت.

عربستان سعودی نگران شد که آمریکا در برابر حملات بعدی واکنش به‌اندازه کافی قاطع نشان ندهد؛ این نگرانی پس از آن ایجاد شد که ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش، حملات ایران به کشتی‌ها و امارات را «آزار و اذیت سطح پایین» توصیف کرد. هم ترامپ و هم هگست گفتند که آتش‌بس پابرجاست.

این ابتکار دو کشتی با پرچم آمریکا را از خلیج فارس خارج کرد، اما درگیری‌ای را به راه انداخت که طی آن ایران موشک‌های کروز و پهپاد به سمت ناوهای جنگی آمریکا و کشتی‌های تجاری شلیک کرد. آمریکا این حملات را رهگیری و نیمی از قایق‌های تندروی تهاجمی کوچک ایران را غرق کرد، اما ایران موفق شد به تعدادی از کشتی‌های غیرآمریکایی ضربه بزند. ایران همچنین ۱۵ موشک و تعدادی پهپاد به سمت امارات شلیک کرد و قطب نفتی آن در فجیره را هدف قرار داد. این نخستین حملات از این دست از سوی تهران از زمان اجرایی شدن آتش‌بس آمریکا و ایران در ماه گذشته بود.

کشورهای حوزه خلیج فارس نگرانند که ایران به این نتیجه برسد که می‌تواند به آنها حمله کند و بدون پیامد بماند. ایران انجام عملیات علیه امارات را تکذیب کرده اما هشدار داده است که در صورت آغاز هرگونه اقدامی از سوی این کشور حاشیه خلیج فارس علیه آن، «پاسخی کوبنده» خواهد داد.

لارا سلیگمن، سامر سعید، شلبی هالیدی و کوستاس پاریس
وال استریت ژورنال / ۷ مه ۲۰۲۶