چین خواستار بازگشایی تنگه هرمز شد

کریس باکلی / نیویورک تایمز / ۶ مه ۲۰۲۶

دیپلمات ارشد چین روز چهارشنبه در دیدار با وزیر امور خارجه ایران، خواستار تلاش‌های بیشتر برای بازگشایی تنگه هرمز و پایان دادن به جنگ شد. این دیدار پس از آن صورت گرفت که دولت ترامپ پکن را تحت فشار قرار داد تا به انسداد این آبراه توسط تهران پایان دهد.

بر اساس خلاصه رسمی منتشر شده توسط شین‌هوا، خبرگزاری دولتی چین، وانگ یی، وزیر امور خارجه این کشور، در دیدار با همتای ایرانی خود، عباس عراقچی در پکن، توقف جنگ را امری فوری دانست.

آقای وانگ اگرچه مراقب بود تا ایران را بابت بحران تنگه هرمز — مسیر کشتیرانی حیاتی برای نفت، گاز طبیعی و سایر محموله‌های جهانی — مقصر جلوه ندهد، اما بر نگرانی‌های چین در مورد این محاصره تأکید کرد. بن‌بست ایجاد شده در این مسیر، قیمت نفت را به رکوردهای جدیدی رسانده و شوک‌های اقتصادی گسترده‌ای را در سطح جهان ایجاد کرده است.

بر اساس گزارش شین‌هوا، وانگ در این گفتگوها گفت: «چین معتقد است که توقف همه‌جانبه خصومت‌ها نباید به تأخیر بیفتد، ازسرگیری درگیری‌ها به هیچ وجه مطلوب نیست و پایبندی به مذاکرات از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.»

وانگ اظهار داشت که «جامعه بین‌المللی نگرانی مشترکی برای بازگشت به تردد عادی و ایمن» از تنگه هرمز دارد و چین «امیدوار است طرف‌های ذینفع به فراخوان‌های جدی جامعه بین‌المللی» برای بازگشایی این تنگه پاسخ دهند.

عباس عراقچی نخستین مقام بلندپایه ایرانی است که از زمان آغاز جنگ ایالات متحده و اسرائیل با ایران در اواخر فوریه، به چین سفر می‌کند. دیدار او با وانگ یی، گام دیگری از سوی پکن در راستای تلاش‌های حساب‌شده برای تشویق به پایان جنگ و در عین حال اجتناب از درگیر شدن در این مناقشه محسوب می‌شود.

روایت چین از این گفتگوها حاکی از آن است که پکن همچنان بر موضع خود پافشاری می‌کند، هرچند که نگرانی‌هایش بابت آسیب‌های اقتصادی ناشی از این محاصره رو به افزایش است.

وانگ همچنین بر موضع پکن مبنی بر اینکه ایران باید حق توسعه صلح‌آمیز انرژی هسته‌ای را بدون دستیابی به سلاح هسته‌ای داشته باشد، تأکید کرد و گفت: «چین از تلاش‌های ایران برای صیانت از حاکمیت ملی و امنیت خود حمایت می‌کند.»

عراقچی نیز تلاش کرد تا به میزبانان چینی خود اطمینان دهد که ایران به دیپلماسی متعهد است. وی در بیانیه‌ای درباره دیدار با وانگ، اعلام کرد که همتای خود را در جریان آخرین وضعیت تلاش‌ها برای پایان دادن به جنگ، از جمله مذاکرات صلح با میانجیگری پاکستان، قرار داده است.

در بیانیه دفتر عباس عراقچی آمده است که ایران در مذاکرات همان‌قدر «جدی و ثابت‌قدم» است که در دفاع نظامی از خود بوده است.

پکن در حال آماده شدن برای میزبانی از پرزیدنت ترامپ جهت برگزاری نشست سران با شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین در هفته آینده است؛ نشستی که انتظار می‌رود رهبران دو کشور در آن درباره جنگ ایران و بازگشایی تنگه هرمز برای عبور کشتی‌های تجاری و نفت‌کش‌ها گفتگو کنند.

ایران از زمان شروع جنگ در دو ماه گذشته، عملاً تنگه هرمز را مسدود کرده است. علاوه بر این، نیروی دریایی ایالات متحده نیز محاصره‌ای را علیه کشتی‌هایی که به مقصد ایران یا از مبدأ آن در حرکت هستند، اعمال کرده است. روز سه‌شنبه، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا در واشینگتن به خبرنگاران گفت که چین باید در طول این سفر، عراقچی را برای بازگشایی این آبراه تحت فشار بگذارد.

روبیو با اشاره به عراقچی گفت: «امیدوارم چینی‌ها آنچه را که لازم است به او بگویند، و آن این است که اقدامات شما در تنگه باعث انزوای جهانی شما شده است. توقف انسداد تنگه توسط ایران به نفع چین است، چرا که این وضعیت به چین نیز آسیب می‌زند.»

روز سه‌شنبه، دونالد ترامپ اعلام کرد که عملیات یک‌روزه اسکورت کشتی‌های تجاری توسط ایالات متحده در تنگه هرمز را به‌طور موقت متوقف می‌کند؛ وی دلیل این تصمیم را پیشرفت در جهت دستیابی به توافق با ایران عنوان کرد.

ایران اجازه عبور به کشتی‌های حامل نفت ایران، از جمله کشتی‌های عازم چین را داده است. با این حال، افزایش شدید قیمت جهانی انرژی به اقتصاد چین آسیب زده است. مقامات خارجی گفته‌اند که چین در متقاعد کردن ایران برای پذیرش شرایط آتش‌بس شکننده‌ای که در ماه آوریل به دست آمد، نقشی پشت‌پرده ایفا کرده است.

با وجود اینکه چین تلاش می‌کند در آستانه نشست ترامپ و شی، روابط خود با ایالات متحده را پایدار نگه دارد، اما در برابر فشارهای آمریکا در مورد ایران ایستادگی کرده است. پس از آنکه وزارت خزانه‌داری آمریکا یک پالایشگاه مستقل چینی را که مقادیر زیادی نفت از ایران خریداری می‌کند تحریم کرد، چین به شرکت‌های خود دستور داد که از تحریم‌های ایالات متحده پیروی نکنند.