۲۴ ساعت نوسان شدید بر سر تنگه هرمز

تیم لیستر، مکس سالتمن / سی‌ان‌ان

روز جمعه، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با استقبال گرم از اعلام تهران گفت که تنگه هرمز «کاملاً باز و آماده عبور کامل است. متشکرم!»

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز در شبکه ایکس اشاره کرده بود که تنگه به‌طور کامل باز خواهد شد، هرچند افزود که ایران مسیرهای کشتیرانی را هماهنگ خواهد کرد. این پیام ظرف چند ساعت باعث کاهش ۱۰ درصدی قیمت نفت خام شد، اما خیلی زود بی‌اعتبار جلوه کرد؛ به‌طوری‌که خبرگزاری نیمه‌رسمی تسنیم از عراقچی به‌دلیل ایجاد «ابهامات مختلف درباره شرایط عبور، جزئیات و سازوکار آن» انتقاد کرد.

سپس ترامپ اعلام کرد که محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا «با تمام قدرت» تا زمان نهایی شدن «توافق» با ایران ادامه خواهد یافت.

اکنون، ۲۴ ساعت بعد، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرده است که بار دیگر تنگه را مسدود کرده و دلیل آن را ادامه محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا عنوان کرده است.

در بیانیه سپاه آمده است: «نزدیک شدن به تنگه هرمز به‌منزله همکاری با دشمن تلقی خواهد شد و هر شناوری که این دستور را نقض کند هدف قرار خواهد گرفت.»

پس از امیدی کوتاه‌مدت برای بازگشایی یکی از پرترددترین آبراه‌های جهان، به نظر می‌رسد ایالات متحده و ایران تقریباً بر سر هیچ موضوعی به توافق نرسیده‌اند؛ جز شاید آمادگی برای برگزاری دیداری دیگر.

روز شنبه، ارتش ایران بار دیگر تأکید کرد که تا زمانی که محاصره آمریکا ادامه دارد، عبور کشتی‌های تجاری به‌شدت محدود خواهد بود. برای تأکید بر این موضع، به گفته کاپیتان یک نفتکش، دو شناور در حدود ۲۰ مایلی سواحل عمان هدف تیراندازی قرار گرفتند که قایق‌های تندروی ایرانی عامل حمله نخست بودند.

همچنین در بیانیه‌ای کم‌سابقه که به مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، نسبت داده شد، آمده است که «نیروی دریایی شجاع ایران آماده است تا تلخی شکست‌های جدید را به دشمنان بچشاند.» خامنه‌ای از زمان انتخاب به‌عنوان جانشین پدرش، در شش هفته گذشته در انظار عمومی دیده نشده است.

ترامپ روز شنبه بار دیگر تأکید کرد که مذاکرات با ایران «بسیار خوب» پیش می‌رود، اما آمریکا در برابر «باج‌گیری» تسلیم نخواهد شد. شورای عالی امنیت ملی ایران نیز اعلام کرد که تهران در حال بررسی «پیشنهادهای جدید» آمریکا است، اما هنوز پاسخی ارائه نکرده است.

علاوه بر موضوع عبور و مرور از تنگه، دو طرف بر سر تسلیم و انتقال اورانیوم با غنای بالا و همچنین ادامه برنامه غنی‌سازی ایران همچنان اختلافات جدی دارند.

تنها سه روز تا پایان آتش‌بس باقی مانده است. ترامپ گفته که هنوز نمی‌داند آیا این آتش‌بس تمدید خواهد شد یا نه.

او روز جمعه گفت: «شاید آن را تمدید نکنم؛ در این صورت محاصره ادامه پیدا می‌کند و متأسفانه مجبور خواهیم شد دوباره بمباران را آغاز کنیم.»

به نظر نمی‌رسد حکومت ایران در حال حاضر تمایلی به مصالحه داشته باشد. یک مقام ارشد نظامی، سرتیپ محمد نقدی، روز شنبه گفت: «اگر جنگ دوباره آغاز شود، از موشک‌هایی استفاده خواهیم کرد که تاریخ تولیدشان مه ۲۰۲۶ است.»

او افزود: «ما می‌توانیم تولید نفت را متوقف کنیم، اما نمی‌خواستیم برای جهان اختلال ایجاد کنیم، بنابراین با صبر عمل کردیم.»

هرچند منابع ایرانی به سی‌ان‌ان گفته‌اند که انتظار دارند دور دوم مذاکرات در هفته آینده برگزار شود، اما آمریکا هنوز به‌طور رسمی برنامه‌ای را در آستانه پایان آتش‌بس در ۲۱ آوریل تأیید نکرده است.

با این حال، نشانه‌هایی از مذاکرات فشرده پشت‌پرده دیده می‌شود. بعدازظهر شنبه در واشنگتن، مقام‌های ارشد آمریکایی از جمله پیت هگست، وزیر دفاع، جان راتکلیف، رئیس سیا، و رئیس ستاد مشترک ارتش در حال ورود به کاخ سفید مشاهده شدند.