گروه طرفدار ایران مسئولیت حملات دراروپارابرعهده‌گرفت

لورن کِنت / سی‌ان‌ان

یک گروه مرموز حامی ایران مسئولیت مجموعه‌ای از حملات اخیر علیه جوامع یهودی و منافع آمریکا در اروپا را بر عهده گرفته است.

این حملات که این گروه از طریق حساب‌های شبکه‌های اجتماعی وابسته به شبه‌نظامیان طرفدار ایران درباره آن‌ها مطالبی منتشر کرده، شامل یک حمله آتش‌سوزی عمدی به آمبولانس‌های متعلق به یک نهاد جامعه یهودیان در بریتانیا، انفجار یک وسیله انفجاری در مقابل یک کنیسه در بلژیک و همچنین خنثی شدن یک حمله علیه دفتر بانک آو آمریکا در فرانسه است.

اما نکته اینجاست که این گروه ممکن است اساساً یک سراب باشد.

این گروه که خود را «حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه» (HAYI) می‌نامد — که ترجمه تقریبی آن از عربی «جنبش اسلامی اصحاب حق» می‌شود — تنها یک ماه پیش در فضای آنلاین ظاهر شد؛ درست اندکی پس از آنکه ایالات متحده و اسرائیل جنگ خود علیه ایران را آغاز کردند.

بر اساس تحلیل «مرکز بین‌المللی مقابله با تروریسم» (ICCT)، یک اندیشکده مستقر در لاهه، «پیش از ۹ مارس هیچ اشاره شناخته‌شده‌ای — نه آنلاین و نه آفلاین — به HAYI وجود ندارد؛ زمانی که نخستین پست این گروه در یک کانال تلگرام منتشر شد.» از آن زمان، ادعاها و پست‌های این گروه در کانال‌های تلگرام و شبکه ایکس مرتبط با شبه‌نظامیان و رسانه‌های حامی ایران بازنشر شده است.

توماس رنار، کارشناس مقابله با تروریسم و مدیر ICCT، می‌گوید: «از نظر ردپای دیجیتال، نزدیکی آشکاری میان این گروه و اکوسیستم آنلاین طرفدار ایران وجود دارد.» او افزود: «موضوع فقط این نیست که این کانال‌ها این ویدئوهای ادعایی را منتشر یا بازنشر کرده‌اند، بلکه زمان‌بندی این انتشارها نیز نشان‌دهنده نوعی هماهنگی است.»

رنار به سی‌ان‌ان گفت: «نشانه‌های زیادی وجود دارد که این گروه واقعی نیست.» او افزود: «در حال حاضر هنوز در حوزه گمانه‌زنی هستیم، اما سیگنال‌های قوی‌ای وجود دارد که این می‌تواند با حمایت یک کشور خارجی انجام شده باشد — و ایران در صدر فهرست گزینه‌های احتمالی قرار می‌گیرد.»

همچنین اشتباهات املایی در زبان عربی در لوگوی این گروه و در ویدئوهای منتشرشده در حساب تازه‌تأسیس تلگرامی آن، تحلیلگران ICCT را به این نتیجه رسانده که با یک سازمان تروریستی حرفه‌ای و مستقل مواجه نیستند، بلکه احتمالاً با یک پوشش برای عملیاتی هماهنگ‌شده از سوی ایران روبه‌رو هستند.

کارشناسان مقابله با تروریسم می‌گویند این حملات از نظر ماهیت به عملیات موسوم به «هیبریدی» روسیه در اروپا شباهت دارد؛ عملیاتی که در آن مقام‌های روس افراد را به‌صورت آنلاین برای انجام خرابکاری جذب کرده‌اند. این حملات اغلب توسط افرادی غیرروس، با مبالغ اندک و بدون آگاهی کامل از اهداف اصلی عملیات انجام می‌شود.

رنار در این‌باره گفت: «این دقیقاً همان مدلی است که روسیه طی سال‌های اخیر آن را به کمال رسانده است. و به نظر می‌رسد — البته پس از تأیید نهایی — که ایران اکنون از الگوی مشابهی پیروی می‌کند.» او همچنین اشاره کرد که ایران مدت‌هاست به استفاده از رویکردهای جنگ هیبریدی از طریق حمایت از گروه‌های شبه‌نظامی علاقه‌مند بوده است.

گروه «جنبش اسلامی اصحاب حق» ادعا کرد که پشت انفجار ۱۳ مارس در بیرون کنیسه‌ای در روتردام، هلند بوده است

او افزود این می‌تواند نمونه‌ای دیگر از تلاش ایران برای حفظ «انکارپذیری معقول» از طریق استفاده از لایه‌هایی از واسطه‌ها باشد. به گفته او، با بررسی دستگاه‌های مظنونانی که بازداشت شده‌اند، احتمالاً اطلاعات بیشتری آشکار خواهد شد.

مارتا ترنبول، مدیر در «مرکز تعالی اروپایی برای مقابله با تهدیدهای هیبریدی» (Hybrid CoE) — سازمانی که به تقویت امنیت در کشورهای اروپایی و ناتو اختصاص دارد — گفت: «در دو سال گذشته، تهدیدات مرتبط با ایران علیه اروپا به‌طور قابل توجهی افزایش یافته است.» او به نمونه‌هایی از اقدامات تهاجمی و تلاش‌های نافرجام برای ترور در هلند، سوئد و اسپانیا اشاره کرد.

ترنبول، کارشناس مقابله با تروریسم، افزود: «این حملات نشان‌دهنده تمرکز مستمر رژیم ایران بر مخالفان، ایرانیان خارج از کشور و در دوره اخیر، اهداف یهودی و اسرائیلی است.» او در ادامه گفت: «در سطحی گسترده‌تر، بازیگران تهدیدهای هیبریدی — از جمله روسیه، چین و ایران — به‌طور فزاینده‌ای از بازیگران غیردولتی یا نیروهای نیابتی استفاده می‌کنند.»

افزایش سطح تهدیدات تروریستی

صرف‌نظر از اینکه این گروه واقعی باشد یا نه، مقام‌های اروپایی تهدید ناشی از آن را جدی گرفته‌اند؛ حتی در شرایطی که ایالات متحده و ایران وارد یک آتش‌بس شکننده شده‌اند.

نهاد هماهنگ‌کننده ارزیابی تهدیدات تروریستی در بلژیک اوایل این هفته اعلام کرد که سطح کلی تهدید تروریستی در این کشور همچنان در سطح «جدی» باقی مانده است، «با افزایش سطح هوشیاری نسبت به منافع اسرائیلی و یهودی، آمریکایی و ایرانی.»

واحد هماهنگی تحلیل تهدید بلژیک به سی‌ان‌ان گفت: «ایران پیش‌تر توانایی خود را در انجام عملیات — چه به‌صورت مستقیم و چه از طریق نیروهای نیابتی — در اروپا علیه منافع اسرائیلی، یهودی و آمریکایی یا علیه مخالفان خود در تبعید نشان داده است.»

از ۹ مارس تاکنون، گروه HAYI مسئولیت حملاتی در چهار کشور — هلند، بلژیک، فرانسه و بریتانیا — را بر عهده گرفته است.

در هلند، این گروه مدعی شد که پشت انفجاری در خارج از یک کنیسه در روتردام بوده که به ساختمان آسیب رسانده است، و همچنین حمله‌ای به یک مدرسه یهودی در پایتخت، آمستردام، که دیوار بیرونی آن را تخریب کرده است.

در پی انفجار روتردام، دیوید فان ویل، وزیر دادگستری هلند، گفت که مظنونان به احتمال زیاد جذب شده‌اند و مقام‌ها در حال بررسی احتمال دخالت ایران هستند. دادستان‌های ضدتروریسم فرانسه نیز اعلام کردند که طرح انفجار در مقابل دفتر مرکزی بانک آو آمریکا در پاریس به نظر می‌رسد با HAYI مرتبط باشد، اما هنوز ارتباط قطعی اثبات نشده است.

در بریتانیا، HAYI مسئولیت حمله آتش‌سوزی به چهار آمبولانس در شمال لندن را بر عهده گرفت؛ آمبولانس‌هایی که متعلق به یک خیریه جامعه یهودیان بودند.

در پاسخ به پرسشی درباره تهدید HAYI در ارتباط با این حمله یهودستیزانه، سخنگوی وزارت کشور بریتانیا به سی‌ان‌ان گفت که این نهاد درباره مسائل اطلاعاتی خاص اظهار نظر نمی‌کند، اما افزود: «این دولت تهدید ناشی از رژیم ایران و افرادی که به نیابت از آن عمل می‌کنند را بسیار جدی می‌گیرد و ما تدابیر محکمی برای مقابله با هرگونه فعالیت مخرب در اختیار داریم.»

نگهبانی پلیس هلند در مقابل مدرسه یهودیان در آمستردام پس از انفجار شبانه در دیوار بیرونی (در ۱۶ مارس ۲۰۲۶)

آژانس مرکزی اطلاعات جنایی اتحادیه اروپا، یوروپل، اعلام کرد که «خطر حملات کوچک‌مقیاس و فرصت‌طلبانه در حال افزایش است.» یوروپل افزود که یکی از محورهای اصلی نظارت آن، شناسایی زودهنگام طرح‌ها، از جمله طرح‌های عاملان منفرد، است.

شورای امنیت ملی اسرائیل نیز با اشاره به افزایش قابل‌توجه تهدیدات از سوی ایران و نیروهای نیابتی آن علیه شهروندان اسرائیلی و اماکن یهودی در سراسر جهان، هشدار سفر برای شهروندان خود را افزایش داده است.

با این حال، همه حملات از یک الگوی مشابه پیروی نمی‌کنند.

روز سه‌شنبه، پلیس ترکیه یک حمله مسلحانه در نزدیکی کنسولگری اسرائیل در استانبول را متوقف کرد که طی آن در جریان درگیری مسلحانه با پلیس، یک مهاجم کشته و دو نفر زخمی شدند. آکین گورلک، وزیر دادگستری ترکیه، بعداً این حادثه تروریستی را به داعش مرتبط دانست و اعلام کرد که مقام‌ها پس از این حمله، عملیات سراسری برای بازداشت ۱۹۸ مظنون مرتبط با داعش انجام داده‌اند.

برخی دیگر از حملات علیه سفارت‌ها و کنسولگری‌های اسرائیل به زمان جنگ غزه بازمی‌گردد. سال گذشته، یک تحقیق سی‌ان‌ان نشان داد که چندین تلاش برای حمله به سفارت اسرائیل در استکهلم توسط باندهایی انجام شده که به گفته منابع سرویس امنیتی سوئد، به نیابت از ایران عمل می‌کردند. در آن زمان، سفارت ایران در استکهلم به سی‌ان‌ان گفت که تهران «هرگونه دخالت در چنین اقداماتی را قویاً رد می‌کند.»

از زمان آغاز جنگ با ایران، ایالات متحده نیز شاهد چندین حمله تروریستی بوده که به گفته کارشناسان، به نظر می‌رسد کار عاملان منفردی باشد که از نظر ایدئولوژیک همسو هستند. ماه گذشته، وزارت دادگستری آمریکا نیز چندین وب‌سایت را توقیف کرد که به گفته این نهاد، توسط ایران برای عملیات‌هایی با هدف مخالفان حکومت و افراد اسرائیلی، و همچنین برای انتشار تبلیغات تروریستی مورد استفاده قرار می‌گرفتند.

در سطحی گسترده‌تر، کارشناسان هشدار می‌دهند که عملیات‌های تهدید هیبریدی طی یک سال گذشته «به وضعیت عادی جدید» تبدیل شده‌اند، چرا که دولت‌های حامی این حملات به دنبال حفظ امکان انکار و استفاده از روش‌های کم‌هزینه هستند.

مارتا ترنبول از مرکز «Hybrid CoE» گفت: «با ادامه درگیری در خاورمیانه، احتمالاً تهدید ایران افزایش خواهد یافت، زیرا رژیم تلاش می‌کند منتقدان خود را خاموش کند و حملات به‌اصطلاح ‘انتقامی’ علیه اهداف اسرائیلی و آمریکایی انجام دهد.»