حمایت از اوکراین مشروط به پیوستن اروپا به ائتلاف‌هرمز

فایننشال تایمز / اول آوریل ۲۰۲۶

بر اساس گفته افرادی که در جریان این گفتگوها قرار داشته‌اند، دونالد ترامپ تهدید کرده است که برای تحت فشار قرار دادن متحدان اروپایی جهت پیوستن به «ائتلافی از داوطلبان» برای بازگشایی تنگه هرمز، ارسال تسلیحات به اوکراین را متوقف خواهد کرد.

این تنگه عملاً پس از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در اواخر فوریه، از سوی ایران بسته شده و مسیر عبور حدود یک‌پنجم نفت جهان را مسدود کرده است.

رئیس‌جمهور آمریکا ماه گذشته از نیروی دریایی کشورهای ناتو خواست تا برای بازگشایی این گذرگاه باریک به او کمک کنند، اما پایتخت‌های اروپایی این درخواست را رد کردند و گفتند تا زمانی که درگیری‌ها ادامه دارد، چنین اقدامی ممکن نیست. چندین کشور نیز تأکید کردند که این «جنگ ما نیست».

سه مقام آگاه از این مذاکرات گفتند ترامپ در واکنش، تهدید کرده است که تأمین تجهیزات برای «PURL»، ابتکار تأمین تسلیحات ناتو برای اوکراین که از سوی کشورهای اروپایی تأمین مالی می‌شود، را متوقف خواهد کرد.

در نتیجه، و به درخواست مارک روته دبیرکل ناتو، گروهی از کشورها از جمله اعضای کلیدی این ائتلاف مانند فرانسه، آلمان و بریتانیا در تاریخ ۱۹ مارس بیانیه‌ای فوری صادر کردند که در آن آمده بود: «آمادگی خود را برای مشارکت در تلاش‌های مناسب جهت تضمین عبور ایمن از تنگه [هرمز] اعلام می‌کنیم.»

یکی از مقام‌های مطلع از این گفتگوها گفت: «این روته بود که بر صدور بیانیه مشترک اصرار داشت، زیرا ترامپ تهدید کرده بود از PURL و به‌طور کلی از حمایت از اوکراین خارج می‌شود.

این بیانیه سپس به‌سرعت تدوین شد و کشورهای دیگر نیز بعداً به آن پیوستند، زیرا زمان کافی برای دعوت از همه برای امضا از همان ابتدا وجود نداشت.»

به گفته دو مقام، روته در دو روز پیش از صدور این بیانیه در تماس‌های متعددی با ترامپ و مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا حضور داشته است.

یک مقام دیگر نیز گفت روته در تماس با فرانسه، آلمان و بریتانیا توضیح داده بود که ترامپ از خودداری اروپایی‌ها در کمک به حفاظت از تنگه هرمز «به‌شدت برآشفته» شده است.

مقام‌های بریتانیایی تأکید کردند که لندن و واشینگتن پیش از ۱۹ مارس در سطح نظامی با یکدیگر درباره گزینه‌های تأمین امنیت این تنگه گفتگو کرده‌اند، اما انکار نکردند که آمریکا تهدید کرده در صورت عدم همراهی کشورهای ناتو، حمایت از اوکراین را کاهش دهد.

آنا کلی، معاون سخنگوی کاخ سفید، گفت: «رئیس‌جمهور ترامپ ناامیدی خود از ناتو و دیگر متحدان را به‌روشنی بیان کرده است و همان‌طور که تأکید کرده، ‘ایالات متحده این موضوع را به خاطر خواهد سپرد’.»

ترامپ بارها از متحدان اروپایی به دلیل عدم همکاری بیشتر در جنگ آمریکا علیه ایران ابراز نارضایتی کرده و در عین حال، جنگ اوکراین را مسئله‌ای اروپایی توصیف کرده است.

او هفته گذشته در جلسه کابینه گفت: «ما آنجا هستیم تا از ناتو محافظت کنیم، تا آن‌ها را در برابر روسیه حفظ کنیم. اما آن‌ها برای حفاظت از ما حضور ندارند. این مضحک است.»

ترامپ به خبرگزاری رویترز گفته است که قصد دارد در سخنرانی شامگاهی خود برای مردم آمریکا در روز چهارشنبه اعلام کند که «قطعاً» خروج از ناتو را بررسی خواهد کرد.

یک مقام ناتو گفت این ائتلاف درباره محتوای تماس‌های روته با دیگر رهبران اظهار نظر نمی‌کند و به بیانیه عمومی او در ۱۹ مارس ارجاع داد.

روته در پاسخ به پرسشی درباره نارضایتی ترامپ از متحدان ناتو بر سر تنگه هرمز گفت: «اطمینان دارم که متحدان، همانند همیشه، هر آنچه در حمایت از منافع مشترک‌مان لازم باشد انجام خواهند داد.»

از زمان انتشار بیانیه ۱۹ مارس، کشورهای بیشتری به آن پیوسته‌اند.

کر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، روز چهارشنبه اعلام کرد که این هفته میزبان مذاکراتی میان ۳۵ کشور امضاکننده برای تشکیل ائتلافی جهت بازگشایی تنگه هرمز «پس از پایان درگیری‌ها» خواهد بود.

عملیات آمریکا و اسرائیل علیه ایران همچنین رقابت جهانی برای دستیابی به موشک‌های رهگیر PAC-3 مورد استفاده در سامانه‌های پدافند هوایی پاتریوت را تشدید کرده است؛ سامانه‌هایی که کشورهای خلیج فارس برای دفاع در برابر حملات ایران به کار می‌گیرند. این رهگیرها همچنین بخش حیاتی از توانایی اوکراین برای مقابله با موشک‌های روسیه به شمار می‌روند.

روبیو روز جمعه گفت که ارسال تجهیزات نظامی آمریکا به اوکراین از طریق سازوکار PURL تاکنون تحت تأثیر جنگ در خاورمیانه قرار نگرفته است. او افزود: «تا این لحظه هیچ‌چیز منحرف نشده است.»

با این حال، روبیو احتمال این‌که آمریکا در آینده بخواهد تسلیحات در نظر گرفته‌شده برای اوکراین را برای جبران ذخایر مصرف‌شده در جنگ با ایران به مسیر دیگری منتقل کند، رد نکرد.

او گفت: «اگر به چیزی برای آمریکا نیاز داشته باشیم و آن چیز متعلق به آمریکا باشد، اول از همه آن را برای خود آمریکا نگه می‌داریم.»