حکومت ایران در معرض فروپاشی نیست

ارین بانکو و جاناتان لندای / خبرگزاری رویترز / ۱۱ مارس ۲۰۲۶

به گفته سه منبع آگاه، ارزیابی‌های اطلاعاتی ایالات متحده نشان می‌دهد که رهبری ایران همچنان تا حد زیادی دست‌نخورده باقی مانده و با وجود نزدیک به دو هفته بمباران بی‌وقفه آمریکا و اسرائیل، در آینده نزدیک در معرض خطر فروپاشی قرار ندارد.

یکی از این منابع که مانند دیگران به دلیل حساسیت موضوع خواست نامش فاش نشود، گفت مجموعه‌ای «متعدد» از گزارش‌های اطلاعاتی حاوی «تحلیل‌های همسو و منسجم» است که نشان می‌دهد «رژیم در معرض خطر فروپاشی نیست» و همچنان «کنترل جامعه ایران را در دست دارد».

به گفته این منبع، تازه‌ترین گزارش تنها در چند روز گذشته تکمیل شده است.

در حالی که فشارهای سیاسی به دلیل افزایش شدید قیمت نفت در حال افزایش است، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، گفته است بزرگ‌ترین عملیات نظامی ایالات متحده از سال ۲۰۰۳ را «به‌زودی» پایان خواهد داد. با این حال، اگر رهبران تندرو ایران همچنان به‌طور مستحکم در قدرت باقی بمانند، یافتن راهی قابل‌قبول برای پایان دادن به جنگ می‌تواند دشوار باشد.

گزارش‌های اطلاعاتی همچنین نشان می‌دهد که با وجود کشته شدن آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در ۲۸ فوریه و در نخستین روز حملات آمریکا و اسرائیل، رهبری روحانی حاکم بر ایران همچنان از انسجام قابل‌توجهی برخوردار است.

یک مقام ارشد اسرائیلی نیز به رویترز گفت که در گفت‌وگوهای غیرعلنی، مقامات اسرائیلی پذیرفته‌اند هیچ قطعیتی وجود ندارد که این جنگ به فروپاشی حکومت دینی در ایران منجر شود.

این منابع تأکید کردند که وضعیت میدانی همچنان سیال است و پویایی‌های داخلی ایران ممکن است تغییر کند.

دفتر مدیر اطلاعات ملی آمریکا و سازمان اطلاعات مرکزی (CIA) از اظهار نظر در این باره خودداری کردند. کاخ سفید نیز بلافاصله به درخواست برای اظهارنظر پاسخ نداد.

تغییر اهداف

از زمان آغاز جنگ، آمریکا و اسرائیل طیف گسترده‌ای از اهداف در ایران را هدف قرار داده‌اند؛ از جمله سامانه‌های پدافند هوایی، تأسیسات هسته‌ای و اعضای ارشد رهبری کشور.

دولت ترامپ دلایل متفاوتی برای این جنگ مطرح کرده است. ترامپ در زمان اعلام آغاز عملیات نظامی آمریکا از ایرانیان خواسته بود «دولت خود را در دست بگیرید»، اما دستیاران ارشد او بعداً تأکید کردند که هدف عملیات، برکناری رهبری ایران نبوده است.

علاوه بر خامنه‌ای، در این حملات ده‌ها مقام ارشد و برخی از عالی‌رتبه‌ترین فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی کشته شده‌اند؛ نیروی شبه‌نظامی نخبه‌ای که بخش‌های بزرگی از اقتصاد ایران را در اختیار دارد.

با این حال، گزارش‌های اطلاعاتی آمریکا نشان می‌دهد که سپاه پاسداران و رهبران موقتی که پس از مرگ خامنه‌ای قدرت را در دست گرفته‌اند همچنان کنترل کشور را حفظ کرده‌اند.

مجلس خبرگان رهبری، متشکل از گروهی از روحانیان ارشد شیعه، اوایل این هفته پسر خامنه‌ای، مجتبی خامنه‌ای، را به عنوان رهبر جدید معرفی کرد.

یک منبع چهارم آگاه از موضوع گفت که اسرائیل قصد ندارد اجازه دهد هیچ بخشی از ساختار حاکمیت دست‌نخورده باقی بماند.

با این حال مشخص نیست که کارزار نظامی کنونی آمریکا و اسرائیل چگونه می‌تواند به سرنگونی حکومت منجر شود.

به گفته این منبع، احتمالاً چنین هدفی مستلزم یک عملیات زمینی خواهد بود که به مردم داخل ایران امکان دهد با امنیت در خیابان‌ها دست به اعتراض بزنند.

دولت ترامپ اعزام نیروهای آمریکایی به داخل ایران را نیز منتفی ندانسته است.

اطلاعات آمریکا: کردها توان نظامی لازم برای جنگ با ایران را ندارند

رویترز هفته گذشته گزارش داد که گروه‌های شبه‌نظامی کرد ایرانی مستقر در عراق با آمریکا درباره چگونگی و امکان حمله به نیروهای امنیتی ایران در غرب کشور رایزنی کرده‌اند.

چنین اقدامی می‌تواند بر نیروهای امنیتی ایران در آن منطقه فشار وارد کند و زمینه را برای قیام مردم علیه دولت فراهم کند.

عبدالله مهتدی، رهبر حزب کومله کردستان ایران که بخشی از ائتلافی شش‌حزبی از احزاب کرد ایرانی است، روز چهارشنبه در گفت‌وگویی اظهار داشت این احزاب در داخل ایران سازمان‌دهی بالایی دارند و «ده‌ها هزار جوان آماده‌اند در صورت دریافت حمایت آمریکا علیه دولت سلاح به دست بگیرند».

مهتدی گفت گزارش‌هایی از داخل کردستان ایران دریافت کرده است که نشان می‌دهد واحدهای سپاه پاسداران و دیگر نیروهای امنیتی به دلیل ترس از حملات آمریکا و اسرائیل برخی پایگاه‌ها و پادگان‌ها را ترک کرده‌اند.

او گفت: «ما نشانه‌های ملموسی از ضعف در مناطق کردنشین مشاهده کرده‌ایم.»

اما به گفته دو منبع آگاه از ارزیابی‌های اطلاعاتی، گزارش‌های اخیر اطلاعاتی آمریکا نسبت به توانایی گروه‌های کرد ایرانی برای ادامه یک درگیری طولانی با نیروهای امنیتی ایران تردید ایجاد کرده است.

این گزارش‌ها نشان می‌دهد که این گروه‌ها از نظر تعداد نیرو و قدرت آتش کافی برخوردار نیستند.

دولت اقلیم کردستان عراق که منطقه خودمختار کردستان عراق — محل استقرار گروه‌های کرد ایرانی — را اداره می‌کند، بلافاصله به درخواست برای اظهار نظر پاسخ نداد.

به گفته فرد دیگری آگاه از موضوع، گروه‌های کرد ایرانی در روزهای اخیر از مقام‌های ارشد در واشنگتن و قانون‌گذاران آمریکایی درخواست کرده‌اند که برای آن‌ها سلاح و خودروهای زرهی فراهم کند.

با این حال، ترامپ روز شنبه اعلام کرد که اعزام این گروه‌های کرد ایرانی به داخل ایران را رد کرده است.