احتمال اعزام نیروی ویژه برای ضبط ذخایر هسته‌ای

بارک راوید، مارک کاپوتو / اکسیوس

به گفته‌ی چهار منبع آگاه از مذاکرات، ایالات متحده و اسرائیل امکان اعزام نیروهای ویژه به داخل ایران برای تأمین امنیت ذخایر اورانیوم با غنای بالا را در مرحله‌ای بعدی از جنگ مورد بررسی قرار داده‌اند.

اهمیت موضوع: جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای یکی از اهداف اعلام‌شده‌ی جنگ از سوی رئیس‌جمهور ترامپ است. رژیم ایران حدود ۴۵۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد که ظرف چند هفته می‌تواند به سطح تسلیحاتی تبدیل شود؛ عاملی کلیدی در تحقق این هدف.

تصویر کلی: هرگونه عملیات برای ضبط این مواد احتمالا مستلزم حضور نیروهای آمریکایی یا اسرائیلی در خاک ایران خواهد بود، آن هم در حالی که این نیروها باید از میان تأسیسات زیرزمینی به‌شدت مستحکم‌شده در میانه‌ی جنگ عبور کنند.

هنوز روشن نیست که این مأموریت توسط نیروهای آمریکایی، اسرائیلی یا به‌صورت مشترک انجام خواهد شد.

به‌گفته‌ی منابع، چنین عملیاتی تنها زمانی ممکن خواهد بود که دو کشور اطمینان یابند ارتش ایران دیگر توانایی ایجاد تهدید جدی برای نیروهای مشارکت‌کننده را ندارد.

پشت صحنه: در جلسه‌ای توجیهی در کنگره در روز سه‌شنبه، هنگامی‌که از وزیر خارجه، مارکو روبیو، درباره‌ی سرنوشت اورانیوم غنی‌شده‌ی ایران پرسیده شد، او پاسخ داد: «باید کسانی بروند و آن را به دست بیاورند» — بدون ذکر این‌که چه کسانی.

یک مقام دفاعی اسرائیلی گفت که ترامپ و تیمش به‌طور جدی احتمال اعزام واحدهای عملیات ویژه به داخل ایران را برای مأموریت‌های خاص بررسی می‌کنند.

یک مقام آمریکایی نیز گفت دولت در حال بررسی دو گزینه است: یا انتقال کامل مواد از ایران، یا اعزام کارشناسان هسته‌ای برای رقیق‌سازی آن در محل.

به گفته‌ی او، مأموریت احتمالی شامل نیروهای عملیات ویژه به همراه دانشمندان ــ احتمالاً از آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) ــ خواهد بود.

میان خطوط: دو منبع مطلع گفتند چنین عملیات‌هایی بخشی از فهرست گزینه‌هایی بوده که پیش از آغاز جنگ به ترامپ ارائه شده بود.
شبکه‌ی ان‌بی‌سی نیوز روز جمعه گزارش داد که ترامپ در مورد اعزام گروه کوچکی از نیروهای آمریکایی به ایران برای اهداف راهبردی مشخص گفت‌وگو کرده است.

یک مقام آمریکایی چالش‌های عملیاتی برای تأمین اورانیوم ایران را چنین شرح داد: «اولین سؤال این است که مواد اکنون کجاست؟ دوم این‌که چگونه به آن دسترسی پیدا کنیم و چگونه کنترل فیزیکی آن را به‌دست آوریم؟» 

او افزود: «سپس این تصمیم به رئیس‌جمهور، وزارت جنگ و سیا مربوط می‌شود که آیا بخواهیم مواد را از کشور خارج کنیم یا در همان محل رقیق‌سازی کنیم.» 

اظهارنظرها: ترامپ روز شنبه در جمع خبرنگاران در هواپیمای نیروی هوایی یک گفت احتمال اعزام نیروهای زمینی وجود دارد ــ اما «تنها به دلایل بسیار موجه».

او افزود: «اگر چنین کاری انجام دهیم، [ایرانی‌ها] چنان از هم پاشیده خواهند شد که دیگر توان جنگ زمینی نخواهند داشت.» 
وقتی از او به‌طور مشخص پرسیده شد آیا نیروها ممکن است برای تأمین مواد هسته‌ای اعزام شوند، این احتمال را رد نکرد و گفت: «شاید در مقطعی این کار را انجام دهیم. هنوز به سراغش نرفته‌ایم. حالا نه، شاید بعدتر.» 

کارولاین لویت، دبیر مطبوعاتی کاخ سفید، به اکسیوس گفت که ترامپ «عاقلانه تمام گزینه‌ها را برای خود باز نگه می‌دارد و هیچ احتمالی را منتفی نمی‌داند.» 

ابعاد دیگر: مقام‌های دولت ترامپ به اکسیوس گفته‌اند که علاوه بر مسئله‌ی اورانیوم، بحث‌هایی نیز درباره‌ی احتمال تصرف جزیره‌ی خارگ ــ بندرگاه راهبردی که حدود ۹۰ درصد صادرات نفت خام ایران از آن انجام می‌شود ــ مطرح شده است.

جزئیات بیشتر: به گفته‌ی مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی، حملات هوایی مشترک دو کشور به تأسیسات هسته‌ای ایران در ماه ژوئن گذشته، ذخایر اورانیوم را زیر آوار مدفون کرد و ایرانی‌ها از آن زمان نتوانسته‌اند به آن دست یابند.

این حملات همچنین تقریباً همه‌ی سانتریفیوژهای ایران را نابود کرد و هیچ نشانه‌ای از ازسرگیری غنی‌سازی تاکنون دیده نمی‌شود.
به گفته‌ی همین مقام‌ها، بخش عمده‌ی ذخایر اورانیوم در تونل‌های زیرزمینی تأسیسات اصفهان قرار دارد و باقیمانده میان فردو و نطنز تقسیم شده است.

در روزهای نخست جنگ، ایالات متحده و اسرائیل حملاتی علیه نطنز و اصفهان انجام دادند که به‌نظر می‌رسید هدف آن‌ها مسدود کردن ورودی‌های تأسیسات و جلوگیری از جابه‌جایی مواد هسته‌ای بوده است.

نمای کلی: ایالات متحده و اسرائیل ۴۵۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد ایران را تهدیدی جدی می‌دانند، زیرا ارتقای آن تا سطح ۹۰ درصد تنها چند هفته زمان می‌برد.

اگر کل این ذخایر به غنای تسلیحاتی برسد، برای تولید حدود ۱۱ بمب هسته‌ای کافی خواهد بود.

جمع‌بندی: یک مقام ارشد آمریکایی گفت: «عبارت “نیروهای زمینی” برای ترامپ معنایی دارد متفاوت از آن‌چه رسانه‌ها تصور می‌کنند.»

منبع دیگری افزود: «صحبت از یورش‌های محدود نیروهای ویژه است، نه اعزام یک نیروی بزرگ.»

منبع سومی نیز گفت: «مباحث مطرح‌شده هرگز به معنای استقرار گسترده نیروهای زمینی نبوده است. مردم فوراً یاد فولوجه می‌افتند، اما بحث چنین چیزی نیست.»