ترامپ: تغییر رژیم در ایران بهترین اتفاق خواهد بود

کنستانتین توروپین، عامر مدحانی و جان گمبریل / آسوشیتدپرس / ۱۳ فوریه ۲۰۲۶

رئیس‌جمهور دونالد ترامپ روز جمعه گفت تغییر در ساختار قدرت در ایران «بهترین اتفاقی است که می‌تواند رخ دهد». هم‌زمان دولت آمریکا در حال بررسی این موضوع است که آیا علیه تهران اقدام نظامی انجام دهد یا خیر.

ترامپ این اظهارات را اندکی پس از دیدار با نیروهای نظامی در پایگاه فورت براگ در کارولینای شمالی بیان کرد. ساعاتی پیش از آن ترامپ تأیید کرده بود دومین گروه ناو هواپیمابر را به خاورمیانه اعزام می‌کند.

او در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره فشار برای برکناری حاکمیت روحانیون در ایران گفت: «به نظر می‌رسد این بهترین اتفاقی باشد که می‌تواند رخ دهد. ۴۷ سال است که حرف می‌زنند و حرف می‌زنند و حرف می‌زنند.»

رئیس‌جمهور آمریکا در هفته‌های اخیر تأکید کرده بود که اولویت اصلی‌اش واداشتن ایران به کاهش بیشتر برنامه هسته‌ای خود است، اما روز جمعه اشاره کرد که این تنها یکی از امتیازهایی است که واشنگتن از تهران می‌خواهد.

نخست‌وزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، که این هفته برای گفت‌وگو با ترامپ به واشنگتن سفر کرده بود، اصرار داشته است هرگونه توافقی باید شامل اقداماتی برای خنثی‌سازی برنامه موشک‌های بالستیک ایران و پایان دادن به تأمین مالی گروه‌های نیابتی همچون حماس و حزب‌الله باشد.

ترامپ درباره هدف قرار دادن برنامه هسته‌ای تهران — که سال گذشته در پی حملات نظامی آمریکا دچار آسیب‌های جدی شد — گفت: «اگر چنین کاری انجام دهیم، این کم‌اهمیت‌ترین بخش مأموریت خواهد بود.»

ایران همواره تأکید کرده که برنامه هسته‌ای‌اش اهداف صلح‌آمیز دارد. پیش از جنگ ماه ژوئن، ایران اورانیوم را تا سطح خلوص ۶۰ درصد غنی‌سازی می‌کرد؛ سطحی که از نظر فنی فاصله اندکی با درجه تسلیحاتی دارد.

ترامپ اعلام کرد ناو هواپیمابر «یواس‌اس جرالد فورد» — بزرگ‌ترین ناو هواپیمابر جهان — از دریای کارائیب به خاورمیانه اعزام می‌شود تا به دیگر ناوها و تجهیزات نظامی آمریکا که در منطقه مستقر شده‌اند، بپیوندد.

این اعزام در حالی برنامه‌ریزی شده که تنها چند روز پیش ترامپ از احتمال دور تازه‌ای از مذاکرات با ایران سخن گفته بود. با این حال، این گفت‌وگوها محقق نشد؛ هم‌زمان یکی از مقام‌های ارشد امنیتی ایران این هفته به عمان و قطر سفر کرد و پیام‌هایی را از طریق میانجی‌های آمریکایی رد و بدل کرد.

ترامپ درباره اعزام دومین ناو گفت: «اگر [با ایران] به توافق نرسیم، به آن نیاز خواهیم داشت.» او افزود: «خیلی زود حرکت خواهد کرد.»

در همین حال، کشورهای عربی حوزه خلیج فارس هشدار داده‌اند که هرگونه حمله می‌تواند به درگیری منطقه‌ای تازه‌ای در خاورمیانه منجر شود؛ منطقه‌ای که همچنان از جنگ اسرائیل و حماس در نوار غزه آسیب دیده است. از سوی دیگر، ایرانیان در حال برگزاری مراسم چهلم برای هزاران کشته سرکوب خونین اعتراضات سراسری ماه گذشته در تهران هستند؛ موضوعی که فشار داخلی بر جمهوری اسلامیِ تحت تحریم را افزایش داده است.

ناو هواپیمابر «فورد» — که نخستین‌بار خبر اعزام جدید آن را نیویورک تایمز منتشر کرد — به ناو «یواس‌اس آبراهام لینکلن» و ناوشکن‌های مجهز به موشک هدایت‌شونده همراه آن ملحق خواهد شد؛ این ناو بیش از دو هفته است که در منطقه حضور دارد. هفته گذشته نیز نیروهای آمریکایی یک پهپاد ایرانی را که به لینکلن نزدیک شده بود سرنگون کردند؛ در همان روزی که ایران تلاش کرد یک کشتی با پرچم آمریکا را در تنگه هرمز متوقف کند.

ترامپ در عین حال روز جمعه ابراز امیدواری محتاطانه‌ای کرد که بتوان با ایران به توافق رسید.

او گفت: «آن توافقی را به ما بدهند که باید همان بار اول می‌دادند.» وی افزود: «اگر توافق درست را به ما بدهند، ما آن کار را انجام نخواهیم داد.»

فورد پیش‌تر بخشی از نیروی عملیاتی ونزوئلا بود

برای ناو «فورد» این یک چرخش سریع محسوب می‌شود. ترامپ در ماه اکتبر گذشته این ناو را از دریای مدیترانه به کارائیب اعزام کرده بود، در زمانی که دولت آمریکا در آستانه عملیات غافلگیرانه ماه گذشته که به بازداشت رئیس‌جمهور وقت ونزوئلا، نیکلاس مادورو، انجامید، حضور نظامی گسترده‌ای ایجاد کرده بود.

این اقدام همچنین با راهبردهای امنیت ملی و دفاعی دولت ترامپ که بر نیمکره غربی بیش از دیگر مناطق جهان تأکید دارند، در تضاد به نظر می‌رسد.

فرماندهی جنوبی ایالات متحده در پاسخ به پرسش‌ها درباره جابه‌جایی ناو «فورد» اعلام کرد نیروهای آمریکا در آمریکای لاتین همچنان به «مقابله با فعالیت‌های غیرقانونی و بازیگران مخرب در نیمکره غربی» ادامه خواهند داد.

سرهنگ امانوئل اورتیز، سخنگوی این فرماندهی، در بیانیه‌ای گفت: «در حالی که آرایش نیروها تغییر می‌کند، توان عملیاتی ما تغییر نمی‌کند. نیروهای آمریکا همچنان کاملاً آماده اعمال قدرت، دفاع از خود و حفاظت از منافع ایالات متحده در منطقه هستند.»

گروه رزمی «فورد» بیش از ۵ هزار نیروی اضافی به خاورمیانه خواهد آورد، اما قابلیت‌ها یا تسلیحات چندانی بیش از آنچه هم‌اکنون در گروه «لینکلن» وجود دارد، اضافه نخواهد کرد. حضور دو ناو هواپیمابر، تعداد هواپیماها و مهمات در دسترس برنامه‌ریزان نظامی و رئیس‌جمهور را دو برابر می‌کند.

با توجه به موقعیت فعلی «فورد» در کارائیب، احتمالاً چند هفته طول خواهد کشید تا به سواحل ایران برسد.

ترامپ بارها تهدید کرده است برای واداشتن ایران به محدود کردن برنامه هسته‌ای خود از زور استفاده خواهد کرد؛ همچنین پیش‌تر نیز در واکنش به سرکوب خونین اعتراضات سراسری در ایران چنین تهدیدهایی را مطرح کرده بود.

ایران و آمریکا یک هفته پیش در عمان مذاکرات غیرمستقیم برگزار کردند و ترامپ هشدار داد در صورت عدم دستیابی به توافق، این وضعیت برای تهران «بسیار دردناک» خواهد بود. مذاکرات مشابه در سال گذشته نهایتاً در ماه ژوئن شکست خورد، زمانی که اسرائیل جنگی ۱۲ روزه علیه ایران آغاز کرد که شامل بمباران تأسیسات هسته‌ای ایران توسط آمریکا نیز بود.

ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره مذاکرات جدید گفت: «فکر می‌کنم موفق خواهند شد. و اگر موفق نشوند، روز بدی برای ایران خواهد بود، بسیار بد.»