ترامپ تصمیم برای حمله به ایران را به تعویق انداخت

باراک راوید / آکسیوس 

رئیس‌جمهور دونالد ترامپ تصمیم‌گیری درباره حمله به ایران را به تعویق انداخته است. هم‌زمان کاخ سفید در حال رایزنی داخلی و مشورت با متحدان خود درباره زمان احتمالی این عملیات و میزان تأثیر آن بر بی‌ثبات‌سازی نظام ایران است. این موضوع را پنج منبع آمریکایی، اسرائیلی و عرب آگاه از موضوع به آکسیوس اعلام کردند.

چرا مهم است: گزینه نظامی همچنان به‌طور جدی روی میز باقی مانده، اما تصمیم ترامپ برای «مکث موقت» شکاف و تردید عمیقی را آشکار کرده است — چه درون دولت آمریکا و چه در میان متحدان — در خصوص خطرات احتمالی حمله‌ای که هدفش تنبیه ایران است ولی می‌تواند به واکنش گسترده تهران بینجامد.

در حالی که ترامپ همچنان در حال بررسی گزینه‌های دیپلماتیک است، ارتش آمریکا اقدام به تخلیه برخی پایگاه‌ها در خاورمیانه و اعزام نیروهای تقویتی کرده است، از جمله ناو هواپیمابر «یو.اس.اس آبراهام لینکلن» و گروه پشتیبانی آن.

هرچند در حال حاضر نشانه‌ای از حمله قریب‌الوقوع دیده نمی‌شود، یک منبع آمریکایی مطلع به آکسیوس گفت: «همه می‌دانند رئیس‌جمهور هنوز انگشتش روی دکمه است.»

جزئیات بیشتر: در ۴۸ ساعت گذشته مقام‌های اسرائیلی نیز نگرانی‌هایی ابراز کرده‌اند.

به گفته سه منبع آمریکایی و یک منبع اسرائیلی، نخست‌وزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، روز چهارشنبه با ترامپ گفت‌وگو کرده و از او خواسته است تصمیم خود را به تعویق بیندازد تا اسرائیل فرصت بیشتری برای آماده‌سازی در برابر احتمال پاسخ ایران داشته باشد. نیویورک تایمز نخستین رسانه‌ای بود که این خبر را گزارش داد.

به گفته یک منبع اسرائیلی، علاوه بر نگرانی از تلافی‌جویی ایران، طرح کنونی آمریکا شامل حمله به اهداف نیروهای امنیتی در خاک ایران است، اما از نگاه تل‌آویو، این طرح به اندازه کافی قوی و مؤثر نیست تا بتواند ثبات نظام ایران را به‌طور جدی متزلزل کند.

وضعیت کنونی: ترامپ بارها تهدید کرده است که در صورت کشتار معترضان توسط حکومت ایران، اقدام نظامی خواهد کرد. او سه‌شنبه در پیامی نوشت: «کمک در راه است»، و از مردم ایران خواست کنترل نهادهای حکومتی را در دست گیرند.

بر اساس گزارش‌ها، نیروهای امنیتی ایران هزاران نفر از معترضان را کشته‌اند و همزمان با سرکوب شدید، دسترسی به اینترنت و تلفن را محدود کرده‌اند.

سخنگوی کاخ سفید، کارولاین لویت، روز پنج‌شنبه مدعی شد ۸۰۰ مورد اعدام برنامه‌ریزی‌شده در پی فشارهای ترامپ متوقف شده است.

یک روز پیش‌تر، ترامپ گفته بود «من از منبعی معتبر شنیده‌ام که کشتار در ایران متوقف شده» و حکومت «هیچ برنامه‌ای برای اعدام ندارد.» 

کمی پس از این اظهارات، عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در گفت‌وگو با شبکه فاکس‌نیوز گفت طرحی برای «اعدام معترضان» وجود ندارد — اقدامی که مشخصه سرکوب‌های پیشین بوده است.

یک منبع عرب آگاه از وضعیت به آکسیوس گفت: «آمریکایی‌ها اکنون در حال بازنگری هستند.» 

با این حال، حکومت ایران شب چهارشنبه به مدت چند ساعت حریم هوایی کشور را به‌دلیل ترس از احتمال حمله آمریکا بست.

در پشت صحنه: بخش زیادی از پیام‌های عمومی واشنگتن به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که حداکثر ابهام را ایجاد کنند — و احتمالاً تهران را سردرگم سازند، همان‌گونه که هنگام حمله آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران در ماه مه گذشته رخ داد.

تصمیم‌گیری‌ها در دایره‌ای بسیار محدود از مقام‌های ارشد دولت ترامپ انجام می‌شود.

یک منبع آمریکایی آگاه هشدار داد: «رئیس‌جمهور هیچ گزینه‌ای را، نه اکنون و نه در آینده، از روی میز برنمی‌دارد. کسی نباید بخواهد او را در چارچوبی محدود کند.» 

به گفته این منبع، «ترامپ دوست دارد گزینه‌هایش را حفظ کند و مشخصه سبک او این است که حاضر است با هر کسی، در هر زمان گفت‌وگو کند.» 

لویت روز پنج‌شنبه بار دیگر تأکید کرد که «همه گزینه‌ها روی میز است.» 

یک مقام دیگر آمریکایی نیز گفت هنوز زود است که گفته شود کاخ سفید به سوی کاهش تنش حرکت می‌کند: «رئیس‌جمهور هنوز در حال بررسی گزینه‌ها و مشاهده تحولات میدانی است.» 

آنچه این تصمیم را برانگیخت: ترامپ سه‌شنبه با مشاوران ارشد امنیت ملی خود دیدار کرد تا امکان حمله نظامی آمریکا برای مجازات حکومت ایران به‌دلیل کشتار معترضان را بررسی کند.

به گفته دو منبع مطلع از نشست، جلسه بدون تصمیم نهایی پایان یافت و ترامپ خواستار زمان بیشتری برای بررسی گزینه‌ها و بازنگری در طرح‌ها شد.

یک منبع اسرائیلی نزدیک به نتانیاهو به آکسیوس گفت: «آنچه فهمیدیم این است که ترامپ تصمیم گرفته زمان بیشتری برای اندیشیدن داشته باشد.» 

صبح پنج‌شنبه، رضا امیری‌مقدم، سفیر ایران در پاکستان، اعلام کرد: «ترامپ به تهران اطلاع داده که به کشور حمله نخواهد کرد و خواسته است ایران نیز خویشتنداری نشان دهد.» 

کاخ سفید ارسال چنین پیامی به ایران را تکذیب کرد.

کمی بعد، ترامپ در شبکه تروث‌سوشال گزارشی را بازنشر کرد مبنی بر اینکه حکم اعدام یک معترض ۲۶ ساله پس از هشدار او به ایران لغو شده است. او نوشت: «این خبر خوبی است؛ امیدوارم ادامه یابد.» 

پشت پرده رایزنی‌ها: به گفته منابع آمریکایی و اسرائیلی، دولت ترامپ و دولت اسرائیل در روزهای اخیر مشورت‌های نزدیکی درباره برنامه احتمالی حمله آمریکا به ایران داشته‌اند.

بر اساس همین منابع، نتانیاهو در دو هفته گذشته کوشیده است طوری عمل نکند که به نظر برسد او در پی تشویق ترامپ به اقدام نظامی است؛ دستور او این بوده که تصمیم نهایی را به خود رئیس‌جمهور واگذار کنند.

یک منبع آمریکایی گفت پیام اسرائیل به دولت ترامپ این است که «ما از شما پیروی می‌کنیم، اما خواستار آغاز حمله نیستیم.» منبع دوم افزود: «نتانیاهو به ترامپ نگفته که حمله نکند، اما او را نیز به این کار تشویق نکرده است.» 

در حاشیه تحولات: در حالی که ترامپ گزینه‌های نظامی مختلف را می‌سنجد، ایالات متحده همزمان اقدامات تازه‌ای برای تشدید فشار سیاسی و اقتصادی بر حکومت ایران انجام داده است.

وزارت خزانه‌داری آمریکا روز پنج‌شنبه تحریم‌های جدیدی علیه علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، که از نزدیکان علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی است، اعلام کرد.

چند فرمانده از نیروهای امنیت داخلی و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که در کشتار معترضان نقش داشتند نیز به همراه چند نهاد مرتبط با شبکه «بانکداری سایه‌ای» ایران، تحت تحریم‌های جدید قرار گرفته‌اند.

چشم‌انداز پیش‌رو: منابع آمریکایی گفتند ترامپ همچنان گزینه دیپلماسی با ایران را باز گذاشته است، اما او خواهان دریافت تعهدی روشن از رهبر ایران است مبنی بر اینکه یک توافق جدی واقعاً ممکن است.

یکی از این منابع گفت: «در نهایت حکومت ایران فرو خواهد پاشید، مگر اینکه رهبر ایران مستقیماً با ترامپ سخن بگوید. او به هیچ فرد دیگری در نظام ایران اعتماد ندارد که اختیار واقعی برای مذاکره داشته باشد.»