همه‌جا در حصارِ شب

شعری از عبدالوهاب البیاتی، شاعر عراقی (١٩٩٩-١٩۲٦)
برگردان به فارسی: فواد روستائی

امشب
غنیمت‌ها در این غار بسیارند:
جمجمه‌ها، کتابِ زرد، گیتار،
نوشته‌های نقش‌بسته بر دیوار، پرنده‌ای مرده،
نوشته‌ای
که با خون بر سنگ نوشته‌اند.

در این جهانِ فراخ
دل‌خوشی‌ها نیز بسیارند:
یک‌دستیِ جاودانهٔ آسمان، آبیِ شورانگیزش، خوشایندیِ پاییز،
ماهی‌های نقره‌فام در دریاها،
فلزی بی‌مقدار در آتش،
سپیده‌دمان، زنان، اندیشه‌ها،
نقشی بر دیوار، خیلِ خشمگینِ ملّاحان
که جان می‌سپارند،
و دریا در درونِ غار،
زنی خفته در صدفی.

شب، همه‌جا در حصارِ شب است،
و من گوش به زنگِ اشارتی
تا این کشتیِ آکنده از موش‌های صحرایی را
غرق کنم،
و این روسپیْ‌شهرِ سپیدگیسو را.

آه، اگر شاعر، این طوطیِ یک‌چشمِ مست،
— متکلّم به کلماتی خونین —
سیاست‌بازانِ حرفه‌ای،
بانکداران و شاهان،
این عروسک‌های خیمه‌شب‌بازی،
این اربابانِ دنیای مندرس را
به دار می‌آویخت.

و امّا تو،
سلطانی بی‌رعیّت،
سلطانی به ستوه آمده از سرما،
که سرنوشت مقدّرت
در این سیّارهٔ روسپی‌سرا
چرخیدن به گردِ حصار
و گردآوردنِ پس‌مانده‌ها و خرده‌ریزه‌هاست.

شب، همه‌جا در حصارِ شب است،
و من گوش به زنگِ اشارتی.

آه، ای صدف! خود‌شکن، پاره‌پاره شو،
به کلام جانی تازه بخش،
شعله‌ای شو،
تا نیشابور را به آتش کشی
و سیمای رنگ‌پریده و شکست‌خورده‌اش را
بشویی.

***

”اللیل فی کلّ مکان”

عديدة أسلاب هذا الليل في المغارة
جماجم الموتى، كتاب أصفرٌ، قيثارة
نقش على الحائط، طير ميّت، عبارة
مكتوبة بالدم فوق هذه الحجارة
عديدة أفراح هذا العالم الكبير
عري السماء الأبدي الأزرق المثير
عذوبة الخريف
السمك الفضيّ في البحار
المعدن الخسيس فوق النار
الفجر والنساء والأفكار
نقش على الحائط، جيل غاضب، بحّارة
كانوا يموتون، وكان البحر في المغارة
امرأة تنام في محارة
الليل في كل مكان، وأنا أنتظر الإشارة
وددت لو أغرقت هذا المركب المليء بالجرذان
وهذه المدينة المومسة الشمطاء
لو علّق الشاعر – هذا الببغاء الأعور السكران
من ذيله، بالكلمات والدمى الصلعاء
الساسة المحترفون ورجال المال والملوك
سادة هذا العالم المنهوك
وأنت سيد بلا مملوك
عليك مكتوب بأن تحوم حول السور
تلتقط الفتات والقشور
تجوب هذا العالم الماخور
منسحقاً مقرور
الليل في كل مكان، وأنا أنتظر الإشارة
أيتها المحارة
تكسّري، تطايري، تقمّصي العبارة
واندلعي شرارة
تحرق نيسابور
تغسل وجهها البليد الشاحب المقهور

LA NUIT EST PARTOUT

Cette nuit, la grotte regorge de dépouilles:
Crânes pelés, livres jaunis, lyre,
Inscriptions sur les parois, oiseau mort.
Un mot gravé au sang sur la pierre.
Ce monde immense regorge de joie:
La nudité azurée du ciel, éternelle et émouvante,
La douceur de l’automne
Le poisson argenté des mers
Le vil métal sur le feu
L’aube, les femmes, les idées.
Inscriptions sur les murs,
Une génération en furie
Marins qui trépassaient
La mer était dans la grotte
Une femme endormie dans un coquillage
La nuit est partout et j’attends le signal
J’aurais voulu couler ce bateau grouillant de rats
Et cette vieille prostituée de ville
J’aurais voulu qu’on pende par la queue avec les mots
Le poète, perroquet borgne et ivre,
Et les politiciens professionnels,
Banquiers et rois,
Ces poupées chauves
Maîtresses d’un monde épuisé.

Mais tu es un seigneur sans esclave
Ton destin est de rôder autour des murailles
De ramasser miettes et déchets
De parcourir ce monde-bordel
Écrasé et transi de froid.
La nuit est partout et j’attends le signal
O, coquille,
Brise-toi et vole en éclats
Incarne-toi dans le mot
Fais-toi étincelle pour brûler Nichapour
Et laver son visage vaincu, pâle et insensé.
Traduit par A. K. El Janabi et Mona Huerta