نوری در ظلمات خونین

در شرایطی که ایران در میان کشتارهای چندین ده هزار نفری کودک و جوان و پیر و خونهای بر کف خیابان ریخته و ساچمه‌های بر چشمان ده‌ها هزار نفر فرورفته قرار گرفته است، هر خبری حتی کوچک که دلها را شاد کند و نشانه‌ای از برنایی مردمان فلاکت‌زده ایران‌زمین داشته باشد، غنیمتی است ارزشمند و بی‌شک شادی‌آور. در این روزها چنین خبر دلشاد کننده‌ای از میان نام برندگان “جایزه عکاسی جهانی سونی” بدست آمد.

روز ۱۷ فوریه ۲۰۲۶ مسابقه معتبر جایزه عکاسی جهانی سونی برندگان اصلی و برگزیدگان خود را در بخش “رقابت آزاد” اعلام کرد. این رویداد که امسال نوزدهمین سال برگزاری آن بود، یکی از معتبرترین مسابقه‌های عکاسی جهان به حساب می‌آید و ارزش هنری خاصی دارد. رقابت امسال شاهد رکوردی چشم‌گیر در تعداد آثار دریافتی بود. در مسابقه عکاسی سونی ۲۰۲۶ بیش از ۴۳۰ هزار تصویر از ۲۰۰ کشور و منطقه مختلف جهان ارسال شده بودند. این آمار چشم‌گیر شرکت کنندگان از گروه‌های آزاد، حرفه‌ای، دانشجویی و نوجوانان را در برداشت. عکس‌ها و تصاویر ارسالی در ده بخش یا دسته به شرح زیر ارزیابی شده بودند:

۱-معماری؛ ۲-خلاقیت؛ ۳- منظره؛ ۴- شیوه زندگی؛ ۵- حرکت؛ ۶- دنیای طبیعی و حیات‌وحش؛ ۷- اشیاء؛ ۸- پرتره؛ ۹- عکاسی خیابانی؛ ۱۰- سفر

رقابت در جایزه عکاسی سونی بهترین تک‌عکس‌هایی را که در طول یک سال گذشته ثبت شده‌اند، مورد تقدیر قرار می‌گیرند. برخلاف دیگر رقابت‌های مشابه این رویداد که در آن‌ها شرکت‌کنندگان می‌توانند مجموعه‌ای از عکس‌های خود را ارسال ‌کنند، رقابت در بخش “رقابت آزاد سونی” تماماً بر یک تصویر واحد متمرکز است؛ بدین ترتیب که عکاس تنها یک فرصت برای ارسال عکس خود و تأثیرگذاری برای هنر عکاسی خود و انتخاب و برنده شدن دارد.

در این رویداد برندگان و آثار راه‌یافته به فهرست نهایی طیفی گسترده از عکس‌ را به تماشا گذارده بودند. از منظره‌های چشم‌گیر تا پرتره‌های تفکر برانگیز، تا صحنه‌هایی جلب‌کننده تماشاگر یا حتی دیدهایی طنزآمیز به طبیعت. در اعلان خبر برندگان جایزه در هر بخش و عکاسان راه‌یافته به فهرست نهایی رقابت آزاد سال ۲۰۲۶ معرفی شده‌اند. شادمانه در میان عکس‌های انتخاب شده برتر از سراسر جهان نام سه عکاس ایرانی به چشم می‌خورد:

سیاوش اجلالی در بخش خلاقیت

شبنم ملکی در بخش خلاقیت

علی ذوالقدری در بخش خلاقیت

از میان ۱۳۰ عکس برتر در این مرحله، ده عکس، هر یک از یک بخش، به عنوان برنده آن بخش انتخاب گردیده است. عکس سیاوش اجلالی به نام “امید از دست رفته” در گروه خلاقیت برنده شده است. “امید از دست رفته” که با عنوان “امیدِ گمشده” هم معرفی شده، پرتره‌ای است با ترکیبی دقیق که با بهره‌گیری از عناصر صحنه‌آرایی‌شده و نمادین، ادای دِینی اندوه‌بار و تأثیرگذار به زنان ایرانی است.

اجلالی خود بیان کرده است که “پوشش پلاستیکیِ سیاه که بخش عمده‌ای از چهره‌ی زن را در عکس فراگرفته،” نمادی از “افکار تیره و تحمیل باورها”ست؛ و بادکنکِ قرمزی که در حال افتادن به زمین است می‌تواند نشانه‌ای از “امیدِ از‌ دست‌رفته‌ی او” باشد. پس‌زمینه تصویر، جامعه‌ی شهری ایران را تداعی می‌کند؛ همان بستری که سالیانی است، همچون اعتراضات اخیر چندماه گذشته، تظاهرات مردمی در مقابل نظام حاکم با حضور پررنگ زنان ایرانی در آن شکل گرفته است. در این چارچوب، عکاس یادآور می‌شود که «لباس‌ها و لب‌های سرخ، بهای خونینی است که زنان پرداخته‌اند.”

شایسته است که برای بیشتر شناخته شدن این هنرمند جوان با استعداد و عکاس ارزشمند تصاویری از عکس‌های دیگر او نیز به دید آورده شوند، با این اشاره که برخی از عکس‌های سیاوش اجلالی برنده جایزه در رقابت‌های دیگر هم بوده‌اند – مانند مسابقه در کشور مقدونیه در سال ۲۰۲۴ که عکسی از او همراه مدال طلا انتخاب شد.

در تاریخ ۱۶ آوریل ۲۰۲۶ در شهر لندن از میان ۱۰ نفر انتخابی در این مرحله‌ی رقابت عکاسی جهانی سونی، یک نفر به‌عنوان برنده نهایی انتخاب خواهد شد و لقب “عکاس سال در بخش آزاد” را از آن خود خواهد کرد. برنده نهایی علاوه‌ بر عنوان افتخاری، جایزه نقدی ۵ هزار دلاری و بسته تجهیزات برگزیده عکاسی سونی را نیز دریافت می‌نماید.

در نهایت امیدواری من، و شک ندارم هرآنکس که ایران و ایرانی را دوست دارد و موفقیت‌های ایرانیان، بویژه نسل جوان، را می‌طلبد، صمیمانه آرزو می‌کنیم سیاوش اجلالی آن عکاس سال و برنده جایزه نهایی باشد.

———————-
* دکتر علی کیافر، آرشیتکت، شهرساز و استاد دانشگاه در کالیفرنیای آمریکا، هنر عکاسی را ارج می‌نهد و خود بیش از نیم قرن است که بطور مداوم به عکاسی پرداخته است.