آلیس کالاهان / نیویورک تایمز
مسمومیت غذایی پدیدهای شایع است که هر ساله حدود ۴۸ میلیون نفر را در ایالات متحده تحت تأثیر قرار میدهد. این واقعیت در تابستان گذشته بهوضوح نمایان شد؛ زمانی که موجی بیسابقه از بیماریهای ناشی از مواد غذایی سراسر کشور را فرا گرفت و بسیاری را به این فکر انداخت که آیا اصلاً خوردن هیچچیز بیخطر است یا خیر.
بیشتر موارد مسمومیت غذایی خفیف هستند و علائمی همچون حالت تهوع، استفراغ و اسهال را برای چند روز به همراه دارند. اما گاهی اوقات عوارض آن جدی میشود و در موارد نادر، حتی میتواند منجر به مرگ گردد.
بیشتر ما میدانیم که برخی مواد غذایی — مانند گوشت یا تخممرغِ خوب پختهنشده، یا شیر و پنیر خام — میتوانند باعث بیماریهای ناشی از غذا شوند. اما تکلیف سایر مواد غذایی که خطرشان کمتر آشکار است، چه میشود؟
باربارا کووالچیک، مدیر «مؤسسه ایمنی مواد غذایی و امنیت تغذیه» در دانشگاه جورج واشنگتن، شاید بیش از بسیاری از افراد نسبت به ایمنی مواد غذایی محتاط باشد. در سال ۲۰۰۱، پسر ۲ سالهی او پس از ابتلا به عفونت باکتری «ایکولای» (E. coli) — که احتمالاً ناشی از مصرف گوشت چرخکردهی آلوده بود — جان خود را از دست داد.
دکتر کووالچیک میگوید: «من نمیخواهم به مردم بگویم چه چیزی بخورند یا چه چیزی نخورند.» اما او میافزاید که درک این نکته مهم است که برخی مواد غذایی نسبت به سایرین خطر بیشتری دارند؛ بهویژه برای کودکان خردسال، سالمندان، زنان باردار و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند.
در اینجا به پنج ماده غذایی اشاره میکنیم که کارشناسانِ طرفِ گفتگو با ما، از مصرف آنها پرهیز میکنند.
۱. جوانهها
جوانههای یونجه، لوبیا، کلم بروکلی و سایر جوانههای خوراکی در شرایطی گرم و مرطوب پرورش مییابند. الن شو میکر، کارشناس ایمنی مواد غذایی در دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی، میگوید: «این محیطی ایدهآل برای رشد باکتریهاست.»
بین سالهای ۱۹۹۶ تا ۲۰۲۰، جوانهها در ایالات متحده با دستکم ۵۲ مورد شیوع بیماریهای ناشی از باکتریهای سالمونلا، لیستریا یا ایکولای مرتبط بودهاند. در تابستان امسال نیز، دو مورد شیوع بیماریهای ناشی از مواد غذایی به جوانههای کلم بروکلی و جوانههای یونجه نسبت داده شد.
دکتر شو میکر میگوید تنها راه برای مصرف بیخطر جوانهها، پختن کامل آنهاست.
۲. گوشت اغذیهفروشی
گوشت اغذیهفروشی اخیراً عامل چندین شیوع عمده لیستریا بوده است، از جمله شیوع سال ۲۰۲۴ مرتبط با گوشت گراز که منجر به ۶۰ بستری در بیمارستان و ۱۰ مرگ شد.
لیستریا در خاک و آب رایج است و میتواند تجهیزات فرآوری گوشت و سطوح آمادهسازی را آلوده کند. برخلاف اکثر باکتریهای دیگر، این باکتری میتواند در دمای یخچال رشد کند، بنابراین میتواند در گوشت نگهداری شده در ظروف سرد اغذیهفروشی یا یخچالهای خانگی رشد کند.
دکتر کوالسییک میگوید، گوشت اغذیهفروشی میتواند به ویژه مستعد آلودگی باشد، زیرا یک تکه گوشت آلوده میتواند دستگاه برش گوشت را آلوده کند که میتواند لیستریا را به گوشتهای دیگر منتقل کند. او گفت، وقتی دکتر کوالسییک گوشت سرد میخرد، نسخههای بستهبندی شده را خریداری میکند که معمولاً با اقدامات حفاظتی بیشتری فرآوری میشوند.
عفونتهای لیستریا برای افراد در گروههای پرخطر جدیتر است. مقامات بهداشتی توصیه میکنند که گوشت اغذیهفروشی را تا ۱۶۵ درجه (یا بخارپز) بپزند - یا به طور کلی از آن اجتناب کنند.
۳. سالادهای بستهبندیشده
بیل مارلر، وکیلی ساکن سیاتل که در زمینه ایمنی مواد غذایی تخصص دارد، از مصرف سبزیجات سالادیِ بستهبندیشده (کیسهای) پرهیز میکند.
از آنجا که تعداد زیادی کاهو خرد، شسته و با هم مخلوط میشوند، آلودگیِ موجود در یک بوته کاهو میتواند به بستههای بسیاری سرایت کند. آقای مارلر میگوید: «اگر مشکلی پیش بیاید، ابعاد آن بسیار گسترده خواهد بود.»
او کاهو را بهصورت بوتههای کامل میخرد و خودش در خانه میشوید. به گفته او، این روش کاملاً بدون خطر نیست، اما ایمنتر است. او همچنین معمولاً از سفارش سالاد در رستورانها خودداری میکند، زیرا رستورانها اغلب از سبزیجات بستهبندیشده استفاده میکنند.
۴. صدفهای خوراکی خام
متیو مور، میکروبیولوژیستِ حوزه ایمنی مواد غذایی در دانشگاه ماساچوست در امهرست، از خوردن صدفهای خام (مانند صدفهای خوراکی، اسکالوپ و صدفهای دوکفهای) پرهیز میکند.
او توضیح میدهد که این نوع آبزیان با عبور دادن آب از بدن خود تغذیه میکنند. عوامل بیماریزای موجود در آب میتوانند در بدن این صدفها انباشته شوند و در صورت مصرف خام، موجب بیماری فرد شوند.
نوروویروس که باعث استفراغ و اسهال میشود، یکی از شایعترین عوامل بیماریزایی است که از طریق صدفهای خام منتقل میشود. محققان تخمین زدهاند که صدفهای خام هر ساله عامل حدود ۶۰ هزار مورد ابتلا به نوروویروس در ایالات متحده هستند.
صدفها همچنین میتوانند حامل باکتری «ویبریو» (Vibrio) باشند؛ باکتریای که در آبهای ساحلی یافت میشود و میتواند باعث عفونتهای شدید و حتی مرگ گردد. طبق اعلام «مراکز کنترل و پیشگیری از بیماریها» (CDC)، بیشترِ ۵۲ هزار نفری که هر ساله از طریق غذا به باکتری ویبریو مبتلا میشوند، این باکتری را با خوردن صدفهای خام یا نیمپز — بهویژه صدفهای خوراکی — دریافت کردهاند.
۵. خربزه و طالبیِ از پیش برشخورده
ساندرا اسکین، مقام سابق بخش ایمنی مواد غذایی در وزارت کشاورزی که اکنون مدیرعامل سازمان غیرانتفاعی «توقف بیماریهای ناشی از غذا» (Stop Foodborne Illness) است، میگوید: خربزه و طالبی روی زمین میرسند و در این فرآیند ممکن است عوامل بیماریزای موجود در خاک را جذب کنند. بهویژه طالبیها پوستهای زبر و ناهموار دارند که آلودگیها میتوانند به آن بچسبند.
خانم اسکین میگوید وقتی خربزه یا طالبی برش میخورد، «هر آنچه روی سطح بیرونی بوده، به داخل منتقل میشود.» اگر تکههای آلوده این میوهها بستهبندی و برای فروش عرضه شوند، میکروبها میتوانند در آنها تکثیر شوند؛ بهویژه اگر در دمای بهاندازه کافی سرد نگهداری نشوند. در یک مطالعه در سال ۲۰۲۵، دانشمندان دریافتند که طالبی، هندوانه و عسلک باعث ۱۸ مورد شیوع سالمونلا یا لیستریا بین سالهای ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۱ در ایالات متحده شدهاند. خربزههای از پیش بریده شده اغلب مقصر بودند، به احتمال زیاد به دلیل آلودگی هنگام برش و نگهداری ناکافی در یخچال.
خانم اسکین خربزهها را به طور کامل میخرد و قبل از برش، آنها را با برس مخصوص محصولات کشاورزی زیر آب جاری میساید. او سعی میکند از خوردن خربزه از پیش بریده شده خودداری کند، زیرا نمیداند چگونه تهیه شده است. او گفت: «ارزش ریسک کردن را ندارد.»