یادی از درگذشتگان وادی ادبیات در سالی که گذشت
منصور کوشان، بهمن فرزانه، فهيمه رحيمی، محمد زهرايی، محمود استاد محمد از جمله چهرههای فعال در حوزهی قلم و نشر بودند که در سال ۱۳۹۲ دار فانی را وداع کردند. لازم ديديم در آستانهی آغاز سال جديد، ياد آنان را گرامی بداريم
بهمن فرزانه
ایلنا : بهمن فرزانه متولد سال ۱۳۱۷ و مترجم آثار بسيار شاخصی از نويسندگان مطرح جهان است. وی که بر زبانهای ايتاليايی، انگليسی، اسپانيايی و فرانسوی مسلط بود، پس از سالها اقامت در شهرهای فلورانس و رم ايتاليا، در بهار ۱۳۹۲ به قصد استراحت به ايران بازگشت اما پس از قصد ماندنش در ايران خبر داد. وی در طی سالهای فعاليت در حوزه ترجمه، نويسندگانی همچون تنسی ويليامز، گراتزيا کوزيما دلدا، آلبا دسس پدس، لوئيچی پيراندللو، گابريل گارسيا مارکز، آنا کريستی، اينياتسيو سيلونه، رولددال، گابريل دانونزيو، واسکو پراتولينی، ايروينگ استون و جين استون به ادبيات ايران معرفی کرد. اين مترجم که اغلب آثارش را از سوی ناشرانی مانند ققنوس، ثالث و پنجره منتشر کرده است، نخستينبار در سن ۲۶ سالگی، اثری از تنسی ويليامز را ارايه داد.
بهمن فرزانه که در بهار ۱۳۹۲ پس از سالها اقامت در ايتاليا به تهران بازگشته بود، به دليل مشکل ديابت مدتی را در بيمارستان و سپس خانه سالمندان بستری شد و به علت عفونت، فشار پايين و ديابت در بعدازظهر روز پنجشنبه، ۱۷ بهمن ماه، در بيمارستان طالقانی درگذشت. «فيلمنامه در نيمه بسته»، «چرک نويس»، مجموعه داستان سوزنهای گمشده» و رمان «سرباز دل» از آثار فرزانه در حوزه تاليف هستند. «صد سال تنهايی»، «بر لبه پرتگاه»، «کبوترها و بازها»، «عروسک فرنگی»، «حريق در باغ زيتون»، «به نوبت»، «عذاب وجدان»، «خاکستر»، «خانوادهای محترم»، «راز مرد گوشهگير»، «چشمهای سيمونه»، «وسوسه»، «تازه عروس»، «يک دسته گل بنفشه»، «درخت تلخ»، «محبت»، «راه خطا»، «رقص گردنبند»، «عشق در زمان وبا»، «هيچ يک از آنها باز نمیگردد»، «عشق و جنايت در سيسيل»، «دوازده داستان سرگردان»، «عشقهای بدون عشق»، «اژدهاخانم و ديگر افسانهها»، «دوازده داستان سرگردان»، «دير يا زود»، «دفترچه ممنوع»، «داستان خانوادگی»، «بيگناه»، «طوطی» و «توسری خور» از آثار اين نويسنده در حوزه ترجمه به شمار میآيند.
فهيمه رحيمی
فهيمه رحيمی، نويسنده و رماننويس معاصر ايرانی متولد خرداد سال ۱۳۳۱ در خيابان شهباز تهران است. وی که مدتی در حوزه خبرنگاری ورزشی و ادبيات کودکان فعاليت داشته، با انتشار رمان «بازگشت به خوشبختی» در سال ۱۳۶۹ و در ۳۸ سالگی به شهرت رسيد. اين نويسنده مطرح ايرانی، با داشتن هفت کتاب در ميان فهرست ۴۷ کتاب پرفروش پس از انقلاب، رکورددار است. بسياری از رمانهای او مورد استقبال مخاطبان قرار گرفتهاند و حدود ۲۳ عنوان از آثارش به چاپهای بالای ۱۰ نوبت رسيدهاند. وی دارای سبک خاصی در ادبيات عامه پسند ايران بود. رحيمی که به او لقب «دانيل استيل» ايران را دادهاند، صبح روز ۲۸ خرداد ۱۳۹۲، به دليل بيماری سرطان در بيمارستان مهر تهران درگذشت.
رمانهای «بازگشت به خوشبختی»، «ابليس کوچک»، «اتوبوس»، «آريانا»، «اشک و ستاره»، «باران»، «بانوی جنگل»، «پاييز را فراموش کن»، «پريا»، «پنجره»، «تاوان عشق»، «حرم دل»، «خلوت شبهای تنهايی»، «خيال تو»، «روزهای سرد برفی»، «زخم خوردگان تقدير»، «سالهايی که بی تو گذشت»، «شيدايی»، «عشق و خرافات»، «کوچه باغ يادها»، «ماندانا؛ ادامه رمان پنجره»، «هنگامه»، «هميشه با تو»، «آمار و احتمالات کاربردی»، «انتظار»، «باور آفتاب» و «رزکبود» از آثار رحيمی هستند.
محمد زهرايی
محمد زهرايی، ويراستار و مدير انتشارات نيل و کارنامه، متولد سال ۱۳۲۷ در مشهد است. وی که فعاليت در حوزه نشر و کتاب را از جزئیترين امور آن آغاز کرده، در نخستين روزهای وردش در اين حوزه کتابفروشی کوچکی در خيابان سعدی مشهد بناگذاشت که بعدها پاتوق برخی از اهالی کتاب و روشنفکران آن دوره مانند دکتر علی شريعتی بوده است. همکاری در شکلدهی و بالاندن انتشارات نيل در دهه ۴۰، انتشار آلبومهای موسيقی در سالهای ميانی دهه ۶۰، راهاندازی انتشارات کارنامه در سالهای پايانی دهه ۶۰ و مديريت کتابفروشی شهرکتاب شعبه خيابان نياوران بخشی از فعاليتهای اين ناشر پيشکسوت به شمار میآيند. «حافظ به سعی سايه»، «خواب آشفته نفت»، «شرح فصوص الحکم»، مجوعه دو جلدی «مستطاب آشپزی؛ از سير تا پياز» و «ناصرالدين شاه قاجار و پادشاهی ايران» از مهمترين کتابهای نشر کارنامه در دوران مديريت زهرايی بودند.
زهرايی در ميان نويسندگان و ناشران به وسواس خاص و دقتنظر برای انتشار کتاب مشهور بود و در ويرايش و پاکيزهسازی آنها نقشی جدی و تعيين کننده داشت. اين ناشران خلاق و صاحب سبک که سالها از بيماری ديابت رنج میبرد، در روز ۲۷ مرداد سال جاری و در پشت ميز کارش در انتشارات کارنامه، به دليل سکته قلبی درگذشت.
منصور کوشان
منصور کوشان، نويسنده، شاعر، مترجم، محقق، نمايشنامهنويس، کارگردان و طراح صحنه تئاتر و تلويزيون، متولد پنجم دیماه سال ۱۳۲۷ در اصفهان است. وی که در پاييز سال ۱۳۵۴ اصفهان را به مقصد تهران ترک کرده بود، در سال ۱۳۶۴ و پس از سالها فعاليت در حوزه نمايشنامهنويسی به داستاننويسی و رماننويسی روی آورد. کوشان که از آوريل سال ۲۰۰۰ به عنوان نويسنده مهمان در شهر استاوانگر، در جنوب غربی نروژ اقامت داشت، از اوايل سال ۹۲ به خاطر بيماری سرطان معده در بيمارستان بستری شد. وی که حدود نه ماه از روزهای پايانی زندگیاش را در بيمارستانی در شهر استاوانگر نروژ سپری کرده بود، صبح روز يکشنبه، ٢٧ بهمن سال جاری در سن ۶۵ سالگی درگذشت. اين نويسنده و شاعر در طی سالهای فعاليتهای فرهنگی و ادبیاش جوايز بسياری همچون «رتبه نخست جشنواره تاتر شهرستانها»، «برگزيده جشنواره نمايشنامهنويسی سال» بهخاطر نمايشنامه روزنامههای ديروز، امروز و فردا» و جايزه« آزادی بيان اوسيتزکی سال ۲۰۱۰ ميلادی» را بهدست آورده است. مسوول مرکز فرهنگی اصفهان، طراحی و کارگردانی نمايش، برگزاری کلاسهای آموزش نمايشنامهنويسی و کارگردانی، همکاری با گروه تئاتر دانشگاه اصفهان، فعاليت در ماهنامههای «تکاپو» و «رودکی» و هفتهنامههای «ايران» و «آدينه»، همکاری با تلويزيون، بررسی کامل نمايشنامههای اکبر رادی در ويژهنامههای روزنامه آيندگان و ماهنامه رودکی، سردبير هفتهنامه ايران، توليد نمايشهای تلويزيونی و فيلمهای سينمايی، نقد ادبی، انتشار مقالههايی درباره تئاتر، تلويزيون، شعر و عرفان، سردبيری ماهنامه «دنيای سخن»، همکاری با مجله «گردون»، همکاری در برپايی سيمنار صدمين سال نيما يوشيج، از اعضای اصلی هيات برگزاری و تدارک مجمع عمومی کانون نويسندگان، برگزاری جلسات شعرخوانی، داستانخوانی و سخنرانی در کشورهای مختلف اروپايی و مدير هنری تئاتر سولبرگ از فعاليتها و سمتهای اين نويسنده است. کتابهای «زنان فراموش شده»، «دهان خاموش»، «تثليث جادو»، «عشقهای شيطان»، «راز بهارخواب»، «آداب زمينی»، »محاق»، «خواب صبوحی و تبعيدیها»، «واهمههای مرگ»، »واهمههای زندگی» و «زانيه و داستانهای ديگر» از آثار اين نويسنده در حوزه داستان و رمان به شمار میآيند. کوشان در کنار فعاليت در حوزههای متعددی همچون نمايشنامهنويسی، ترجمه و تحقيق به صورت حرفهای به مساله شعر پرداخته است. او در طی اين سالها کتابهای «مولودیهای عاشقانه»، «هزارههای کهن: ترانههای ايتاليا، ترانههای کهن»، «گفت سنگها»، «خطابههای زمينی: خطابههای عارفانه، خطابههای عاشقانه»، «پنجرهی رو بهجهان»، «مفهوم ديگر الفبا»، «سالهای شبنم و ابريشم» و «قديسان آتش و خوابهای زمان» را در حوزه شعر منتشر کرده است.
محمود استاد محمد
محمود استادمحمد نمايشنامهنويس، کارگردان و بازيگر تئاتر ايرانی متولد سال ۱۳۲۹ در محله دروازه دولاب تهران است. وی فعاليت نمايشی خود را از نوجوانی آغاز کرد و در ادامه در محضر اساتيدی چون محمد آستيم، نصرت رحمانی، عباس نعلبنديان و بيژن مفيد فعاليتهايش را در اين حوزه ادامه داد. استاد محمد در سال ۱۳۴۷ با بازی در نمايش «شهر قصه» در نقش خر به شهرت رسيد. بازی در نمايش «نظارت عاليه» به کارگردانی ايرج انور، عضويت در آتليه تئاتر، شکلدهی گروه نمايشی «پتوروک» و نگارش نمايشنامههای متعدد از فعاليتهای او به شمار میآيند.
استاد محمد که در سال ۱۳۶۴ به کانادا مهاجرت کرده بود، ۱۳ سال بعد به ايران بازگشت و در ادامه فعاليتهای هنریاش را از سرگرفت. او در صبح پنجشنبه سوم مرداد ۱۳۹۲ به دليل سرطان کبد در بيمارستان جم تهران درگذشت. نمايشنامههای «دقيانوس امپراتور شهر اقيانوس»، «سيری محتوم»، «چهل پله تا مرگ»، «شب بيست و يکم»، «قصص القصر»، «آنها مامور اعدام خود هستند»، «خونيان و خوزيان»، «گل ياس»، «خانه سالمندان»، «هم عکس»، «سپنج رنج و شکنج»، «رسم زمانه»، «آخرين بازی»، «ديوان تئاتر ال» و «عکس خانوادگی» و فيلمنامههای «جنگ اطهر»، «سياه راه»، «پژواک» و «گذرخليل ده مرده» از آثار اين استاد محمد هستند.<=“417”