امتداد-گروه خبر: بازنشستگان تأمین اجتماعی و صنایع فولاد روز یکشنبه ۲۶ مهرماه ۱۴۰۵ در شهرهای تهران، رشت، کرمانشاه، اصفهان، شوش و اهواز تجمع‌های اعتراضی برگزار کردند. افزایش هزینه‌های زندگی، کاهش قدرت خرید مستمری‌ها، مشکلات بیمه و درمان و پرداخت‌نشدن بخشی از مطالبات، از مهم‌ترین محورهای اعتراض‌های گزارش‌شده بود.
این تجمع‌ها در حالی برگزار شد که بازنشستگان صندوق‌های مختلف، با وجود تفاوت در ساختار پرداخت حقوق و پوشش بیمه‌ای، از فشارهای مشابه اقتصادی سخن می‌گویند. گزارش‌ها و تصاویر منتشرشده از این اعتراض‌ها نشان می‌دهد که مسئله بازنشستگان تنها افزایش مستمری نیست؛ کیفیت خدمات درمانی، اجرای تعهدات صندوق‌ها و پاسخ‌گویی نهادهای مسئول نیز در مرکز مطالبات قرار دارد.
شش شهر، مطالبات مشترک
در تهران، گروهی از بازنشستگان مقابل ساختمان سازمان تأمین اجتماعی تجمع کردند. براساس گزارش‌های منتشرشده، معترضان با شعارهایی علیه گرانی و فساد اقتصادی، خواستار رسیدگی به وضعیت معیشتی خود شدند.
در کرمانشاه نیز بازنشستگان تأمین اجتماعی مقابل ساختمان این سازمان تجمع کردند. شعارهای آنان به کاهش ارزش مستمری‌ها، افزایش قیمت کالاهای ضروری و مشکلات تأمین هزینه‌های درمان اشاره داشت.
در شوش، بازنشستگان تأمین اجتماعی با برگزاری تجمع و راهپیمایی اعتراضی، نسبت به وضعیت اقتصادی و تحقق‌نیافتن مطالبات خود اعتراض کردند. تجمع‌های بازنشستگان در این شهر طی ماه‌های گذشته نیز تکرار شده و اعتراض ۲۶ مهر را نمی‌توان رویدادی جدا از پیگیری‌های پیشین آنان دانست.
گزارش‌هایی از تجمع بازنشستگان در رشت و اهواز نیز منتشر شده است. در این شهرها، علاوه بر مسائل معیشتی، شماری از معترضان شعارهایی درباره موضوعات سیاسی و مخالفت با احکام اعدام سر دادند؛ موضوعی که نشان می‌دهد بخشی از تجمع‌ها فراتر از مطالبات صرفاً صنفی بوده است.
اعتراض بازنشستگان فولاد در اصفهان
در اصفهان، بازنشستگان فولاد و ذوب‌آهن تجمع اعتراضی برگزار کردند. مطالبات این گروه علاوه بر افزایش حقوق و پرداخت معوقات، شامل بهبود پوشش بیمه درمانی و اجرای تعهدات صندوق بازنشستگی فولاد است.
در گزارش‌های منتشرشده از این تجمع، نارضایتی از عملکرد بیمه تکمیلی و مطالبه اجرای کامل متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان نیز مطرح شده است. معترضان خواستار آن هستند که افزایش مستمری‌ها به شکلی اجرا شود که فاصله حقوق آنان با هزینه‌های جاری زندگی کاهش یابد.
تفاوت صندوق بازنشستگی فولاد با تأمین اجتماعی اهمیت دارد؛ زیرا هر یک از این صندوق‌ها مقررات، منابع مالی و تعهدات جداگانه‌ای دارند. با این حال، اعتراض هم‌زمان اعضای آنها نشان‌دهنده گستردگی نارضایتی از وضعیت معیشت و خدمات پس از بازنشستگی است.
اعتراض‌ها یک روز بعد ادامه یافت
روز دوشنبه ۲۷ مهر نیز گزارش‌هایی از تجمع بازنشستگان مخابرات در استان‌های کردستان، کرمانشاه، اصفهان، همدان و ایلام منتشر شد.
مطالبات این گروه عمدتاً به تعهدات شرکت مخابرات، حقوق و مزایای بازنشستگی و خدمات رفاهی مربوط می‌شود. تجمع‌های بازنشستگان مخابرات از نظر موضوع و طرف مطالبه با اعتراض بازنشستگان تأمین اجتماعی و فولاد تفاوت دارد، اما هم‌زمانی آنها نشان می‌دهد نارضایتی در میان گروه‌های مختلف بازنشستگی ادامه دارد.
درمان؛ هزینه‌ای فراتر از مستمری
یکی از محورهای مشترک اعتراض‌های اخیر، وضعیت خدمات درمانی است. بازنشستگان علاوه بر هزینه‌های روزمره زندگی، با مخارج دارو، مراجعه به پزشک، آزمایش و درمان بیماری‌های مزمن روبه‌رو هستند.
برای این گروه، میزان واقعی پوشش بیمه و زمان بازپرداخت هزینه‌های درمان می‌تواند به اندازه مبلغ مستمری اهمیت داشته باشد. افزایش اسمی حقوق، در صورتی که با رشد هزینه‌های ضروری و درمانی همراه شود، لزوماً به بهبود قدرت خرید منجر نخواهد شد.
از همین رو، مطالبه بازنشستگان تنها تعیین درصد افزایش حقوق نیست؛ آنان خواستار اجرای تعهداتی هستند که باید امکان برخورداری از حداقلی از امنیت اقتصادی و درمانی را در دوران بازنشستگی فراهم کند.
پرسشی درباره پاسخ‌گویی صندوق‌ها
تکرار تجمع‌های بازنشستگان در شهرهای مختلف این پرسش را مطرح می‌کند که چرا مطالبات مربوط به مستمری، درمان و معوقات همچنان به موضوع اعتراض خیابانی تبدیل می‌شود.
برای ارزیابی دقیق عملکرد نهادهای مسئول، انتشار اطلاعات به‌روز درباره میزان مطالبات پرداخت‌نشده، وضعیت قراردادهای درمانی، منابع صندوق‌ها و زمان‌بندی اجرای تعهدات ضروری است. بدون این داده‌ها، فاصله میان وعده‌های مسئولان و تجربه روزمره بازنشستگان قابل سنجش نخواهد بود.
تجمع‌های ۲۶ و ۲۷ مهر نشان داد که مشکلات معیشتی بازنشستگان به یک شهر یا یک صندوق محدود نیست. با این حال، هنوز آمار قابل اتکایی از مجموع شرکت‌کنندگان در این تجمع‌ها منتشر نشده و نمی‌توان درباره ابعاد عددی آنها نتیجه‌گیری قطعی کرد.
آنچه در روایت‌های منتشرشده از این اعتراض‌ها مشترک است، مطالبه برخورداری از مستمری متناسب با هزینه‌های زندگی، خدمات درمانی قابل اتکا و اجرای تعهدات قانونی است؛ مطالباتی که پاسخ به آنها نیازمند تصمیم‌های اجرایی و گزارش‌دهی شفاف نهادهای مسئول خواهد بود.